Chiều 27/8, hơn 300 doanh nghiệp đại diện cho cộng đồng khoảng 2.300 doanh nghiệp trên địa bàn tham dự Hội nghị đối thoại doanh nghiệp năm 2026 do UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức. Với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tăng tốc phát triển”, hội nghị không chỉ tập trung vào những khó khăn riêng của từng doanh nghiệp mà đặt vấn đề ở tầm rộng hơn: chất lượng phục vụ của bộ máy chính quyền và khả năng biến các cam kết thành kết quả thực tế.
Hơn 20 doanh nghiệp trực tiếp nêu các vướng mắc liên quan đến vật liệu xây dựng, đầu tư công, đất đai, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, khoa học - công nghệ, logistics, du lịch, giáo dục và thủ tục đầu tư. Những vấn đề tưởng như thuộc các lĩnh vực khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: nếu không được xử lý kịp thời, dòng vốn, tiến độ dự án và cơ hội mở rộng sản xuất của doanh nghiệp đều bị ảnh hưởng.
Điểm nghẽn nhìn từ những dự án cụ thể
Một trong những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là nguồn vật liệu xây dựng. Theo phản ánh tại hội nghị, trong khi đất cơ bản đáp ứng nhu cầu thì đá và đặc biệt là cát vẫn thiếu, nhất là tại các dự án ở khu vực miền núi. Một số nhà thầu còn phải mua vật liệu từ các mỏ xa hơn so với dự kiến, khiến chi phí tăng và ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện dự án.
Đáng chú ý, vướng mắc không chỉ nằm ở nguồn cung mà còn ở cách xác định nguồn vật liệu ngay từ khâu lập, thiết kế và thẩm định dự án. Doanh nghiệp kiến nghị các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn phải đánh giá sát trữ lượng và khả năng cung ứng thực tế của từng mỏ, tránh tình trạng hồ sơ có tên mỏ nhưng khi triển khai nhà thầu lại không thể mua được vật liệu.
Đây là một ví dụ cho thấy một “điểm nghẽn” của doanh nghiệp đôi khi không xuất phát từ một thủ tục riêng lẻ, mà hình thành từ nhiều khâu nối tiếp nhau. Khi thiết kế chưa sát thực tế, nguồn cung không ổn định, giá vật liệu biến động và hợp đồng không phản ánh đầy đủ chi phí phát sinh, áp lực cuối cùng sẽ dồn lên doanh nghiệp và nhà thầu.
Ở góc độ quản lý, lãnh đạo Sở Xây dựng Thanh Hóa cho biết trách nhiệm trong việc lập, thẩm định và phê duyệt chi phí vật liệu được phân định theo quy định; đồng thời sở sẽ tiếp tục hướng dẫn để doanh nghiệp xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, nhất là việc xác định nguồn cung vật liệu. Với những hợp đồng bị tác động bởi biến động giá hoặc chậm bàn giao mặt bằng không xuất phát từ lỗi của nhà thầu, các cơ quan chức năng sẽ xem xét trên cơ sở quy định và điều khoản hợp đồng.
Đất đai và giải phóng mặt bằng tiếp tục là một nút thắt khác. Nhiều dự án bị kéo dài bởi thủ tục đất đai, chưa có mặt bằng sạch hoặc chưa hoàn tất việc xác định giá đất. Trong khi đó, đối với doanh nghiệp, thời gian không chỉ là tiến độ trên giấy mà còn gắn trực tiếp với chi phí tài chính, khả năng huy động vốn và cơ hội đưa dự án vào khai thác.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, số dự án tồn đọng liên quan đến xác định giá đất đã giảm mạnh và cơ quan chuyên môn cam kết tập trung giải quyết cơ bản các trường hợp còn lại trong tháng 9/2026. Đối với giải phóng mặt bằng, tỉnh cũng đang hướng tới đơn giản hóa quy trình, đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp của các địa phương để sớm đưa đất vào sử dụng và dự án vào hoạt động.
Những chuyển động này có ý nghĩa lớn trong bối cảnh Thanh Hóa đang đứng trước yêu cầu phải tăng tốc. Theo số liệu được công bố tại hội nghị, 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng khoảng 7%, trong khi mục tiêu cả năm là tăng trưởng hai con số. Để hoàn thành mục tiêu, áp lực tăng trưởng trong những tháng cuối năm là rất lớn, cùng yêu cầu giải ngân khoảng 18.800 tỷ đồng vốn đầu tư công trong năm.
Không gian để tháo gỡ vì thế vẫn còn rất lớn. Thanh Hóa hiện còn khoảng 80 dự án với tổng vốn khoảng 52.700 tỷ đồng gặp khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục xử lý. Trong 8 tháng năm 2026, tỉnh đã tháo gỡ vướng mắc cho khoảng 220 dự án, khơi thông gần 21.800 tỷ đồng và đưa khoảng 900 ha đất vào tiếp tục sử dụng.
Những con số này cho thấy “điểm nghẽn” không đơn thuần là câu chuyện thủ tục hành chính. Đằng sau mỗi dự án chậm triển khai là một lượng vốn chưa được đưa vào nền kinh tế, một diện tích đất chưa phát huy giá trị và những cơ hội việc làm, sản xuất, kinh doanh chưa được hình thành.
Từ lời hứa đến kết quả thực chất
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Thanh Hóa lần này nằm ở yêu cầu thay đổi cách đối thoại với doanh nghiệp. Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng yêu cầu các sở, ngành và địa phương đi thẳng vào từng vấn đề, trả lời trực tiếp, không né tránh, không đùn đẩy. Mỗi kiến nghị phải được xử lý theo hướng rõ người, rõ thời hạn và rõ kết quả; vấn đề thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý.
Tư duy này cũng phù hợp với những chuyển biến đang được ghi nhận trong công tác điều hành của tỉnh. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, đến tháng 8, Thanh Hóa đã tháo gỡ thêm 20 dự án tồn đọng, khơi thông 129 ha đất và 3.775 tỷ đồng vốn đầu tư; lũy kế đã xử lý 190/303 dự án, tương ứng 783,1 ha đất và 18.275,4 tỷ đồng.
Nguồn lực được khơi thông không chỉ nằm trên giấy. Trong lĩnh vực vật liệu, tỉnh đã nâng công suất 3 mỏ, đưa 6 mỏ vào hoạt động, bổ sung khoảng 4,24 triệu m³ vật liệu cho các công trình, dự án. Cùng với đó, giải ngân đầu tư công tăng thêm 820 tỷ đồng trong 3 tuần và 13/15 dự án theo kế hoạch đã hoàn thành, đi vào hoạt động.
Đặc biệt, cải cách thủ tục đất đai đang cho thấy tác động trực tiếp tới chi phí tuân thủ của người dân và doanh nghiệp. Thanh Hóa đã tái cấu trúc 22 nhóm thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, với khoảng 228.250 hồ sơ mỗi năm. Thời gian tuân thủ bình quân được tính toán giảm từ 16,05 giờ xuống 7,04 giờ mỗi hồ sơ; chi phí tuân thủ giảm từ 194,6 tỷ đồng xuống 80,4 tỷ đồng/năm, tương đương tiết kiệm khoảng 114,2 tỷ đồng mỗi năm.
Đây chính là điểm giao nhau giữa cải cách hành chính và phát triển kinh tế. Với doanh nghiệp, một thủ tục được rút ngắn không chỉ đồng nghĩa với giảm số giờ chờ đợi. Nó có thể là thêm một vòng quay vốn, giảm chi phí tài chính, sớm đưa một nhà máy vào vận hành hoặc giúp một dự án kịp thời nắm bắt cơ hội thị trường.
Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu rằng đối thoại cần được duy trì thường xuyên, thay vì chỉ diễn ra tại một hội nghị hằng năm. Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa đề xuất xây dựng cơ chế giao ban, đối thoại định kỳ giữa chính quyền và Hiệp hội, đồng thời tăng sự tham gia của tổ chức đại diện doanh nghiệp vào quá trình phản biện chính sách và theo dõi tiến độ xử lý kiến nghị.
Đề xuất này cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp đang thay đổi. Doanh nghiệp không chỉ cần một nơi để phản ánh khó khăn mà cần một cơ chế đủ gần, đủ nhanh và đủ trách nhiệm để theo dõi vấn đề từ lúc phát sinh đến khi được giải quyết.
Thanh Hóa cũng đang đứng trước một nghịch lý cần giải quyết: một bên là tiềm năng, dư địa phát triển và lượng vốn lớn đang chờ được đưa vào sản xuất; bên kia là những dự án còn vướng thủ tục, đất đai, mặt bằng, vật liệu hoặc quy hoạch. Trong 8 tháng, tỉnh thu ngân sách hơn 44.000 tỷ đồng và thu hút khoảng 90 dự án đầu tư, trong đó có 15 dự án FDI. Nhưng cùng thời gian này, khoảng 1.400 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh và khoảng 2.100 doanh nghiệp giải thể hoặc thông báo giải thể, tăng khoảng 2,2 lần so với cùng kỳ.
Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ “gọi vốn” mà còn phải giữ cho dòng vốn hiện hữu được vận hành thông suốt. Một môi trường đầu tư hấp dẫn không chỉ được đo bằng số dự án được chấp thuận, mà còn bằng tốc độ dự án được triển khai, khả năng tiếp cận đất đai, tính ổn định của nguồn nguyên liệu, sự minh bạch của thủ tục và mức độ nhất quán trong thực thi chính sách.
Thông điệp “không cạnh tranh bằng ưu đãi mà bằng chất lượng phục vụ” vì thế có thể xem là một định hướng đáng chú ý trong cách Thanh Hóa tiếp cận cộng đồng doanh nghiệp. Khi chính quyền nhanh hơn trong giải quyết công việc, rõ hơn trong hướng dẫn và giữ lời trong thực hiện cam kết, chi phí cơ hội của doanh nghiệp sẽ giảm xuống và niềm tin đầu tư có thêm nền tảng để được củng cố.
Sau hội nghị, thước đo quan trọng nhất sẽ không còn là số lượng kiến nghị được ghi nhận, mà là bao nhiêu kiến nghị được giải quyết, bao nhiêu dự án được tháo gỡ và bao nhiêu nguồn lực thực sự được đưa trở lại nền kinh tế.
Bởi với doanh nghiệp, một lời hứa chỉ có giá trị khi trở thành tiến độ; một cam kết chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra kết quả. Và với Thanh Hóa, hành trình hướng tới tăng trưởng hai con số sẽ phụ thuộc không nhỏ vào khả năng biến những “điểm nghẽn” hôm nay thành những dòng vốn, quỹ đất, công trình và cơ hội kinh doanh được khơi thông trong thực tế.
