Từ ngày 25/1/2026, Nghị định 39/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong quản lý hoạt động đo đạc và bản đồ. Văn bản này sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 27/2019/NĐ-CP - quy định chi tiết thi hành Luật Đo đạc và Bản đồ, nhằm bảo đảm sự thống nhất với cơ cấu tổ chức bộ máy mới, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số trong lĩnh vực vốn được xem là nền tảng của quản lý tài nguyên và phát triển kinh tế - xã hội.
Điểm nổi bật của Nghị định 39/2026/NĐ-CP nằm ở việc tái cấu trúc quy trình cấp phép theo hướng điện tử hóa. Nếu trước đây hồ sơ giấy và bản sao công chứng là yêu cầu phổ biến, thì nay phương thức quản lý chuyển sang dựa trên dữ liệu số và khả năng liên thông giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia.
Quy định tại Điều 1 (sửa đổi Điều 32 của Nghị định 27/2019/NĐ-CP) đã tinh giản thành phần hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ đối với tổ chức trong nước. Các văn bằng đại học, chứng chỉ chuyên môn của người phụ trách kỹ thuật và nhân viên kỹ thuật có thể nộp dưới dạng bản sao hoặc tệp tin điện tử, thay vì bắt buộc phải sao y chứng thực như trước.
Đáng chú ý, trong trường hợp văn bằng, chứng chỉ đã được cập nhật tại cơ sở dữ liệu giáo dục đại học hoặc giáo dục nghề nghiệp và được kết nối, chia sẻ, tổ chức và cá nhân không cần nộp lại bản sao. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính mà còn nâng cao độ tin cậy của hồ sơ nhờ việc đối chiếu trực tiếp với dữ liệu gốc từ hệ thống quốc gia. Tư duy quản lý cũng chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đề cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Với nhà thầu nước ngoài, yêu cầu về năng lực và cơ sở pháp lý tiếp tục được đặt ra chặt chẽ hơn, song hình thức nộp hồ sơ trở nên linh hoạt. Hồ sơ đề nghị cấp phép được gắn với kết quả trúng thầu hoặc được lựa chọn thầu. Nhà thầu chỉ cần cung cấp bản sao hoặc tệp điện tử quyết định trúng thầu (hoặc chọn thầu), kèm tài liệu chứng minh năng lực nhân sự, thiết bị và công nghệ phù hợp với hồ sơ dự thầu đã được phê duyệt. Cơ chế này giúp kiểm soát năng lực thực chất ngay từ giai đoạn lựa chọn nhà thầu, hạn chế tình trạng hồ sơ hình thức nhưng thiếu năng lực thực tế.
Không chỉ dừng ở tổ chức, Nghị định 39/2026/NĐ-CP còn sửa đổi khoản 1 Điều 46 của Nghị định 27/2019/NĐ-CP về cấp chứng chỉ hành nghề. Cá nhân đề nghị cấp chứng chỉ chỉ cần nộp đơn theo mẫu kèm ảnh màu, văn bằng chuyên môn (hoặc dữ liệu đã được kết nối), giấy chứng nhận đủ sức khỏe và bản khai kinh nghiệm nghề nghiệp. Việc cắt giảm giấy tờ mang tính hình thức thể hiện rõ định hướng đánh giá năng lực dựa trên quá trình hành nghề và trình độ thực chất, thay vì nặng về thủ tục.
Một thay đổi quan trọng khác là điều chỉnh tên cơ quan quản lý, thay thế cụm từ “Bộ Tài nguyên và Môi trường” bằng “Bộ Nông nghiệp và Môi trường” trong nhiều điều khoản. Sự thay đổi này phản ánh quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy, đồng thời khẳng định cách tiếp cận quản lý tích hợp giữa tài nguyên, môi trường với phát triển nông nghiệp bền vững.
Đặc biệt, Nghị định đã sửa đổi khoản 2 và khoản 4 Điều 27 của Nghị định 27/2019/NĐ-CP, làm rõ trách nhiệm xây dựng và quản lý dữ liệu bản đồ chuyên ngành. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng dữ liệu khung quốc gia; phát triển dữ liệu phục vụ phòng, chống thiên tai, khắc phục sự cố môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu; đồng thời tổ chức tích hợp dữ liệu không gian địa lý quốc gia.
Trong khi đó, Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm về dữ liệu bản đồ quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn, hải đồ vùng nước cảng biển, luồng tuyến hàng hải và các bản đồ quy hoạch cấp quốc gia, cấp vùng thuộc phạm vi quản lý của ngành xây dựng. Sự phân công rành mạch này khắc phục tình trạng chồng chéo, tạo nền tảng cho việc hình thành hạ tầng dữ liệu không gian địa lý quốc gia đồng bộ.
Về lộ trình chuyển tiếp, các hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoặc chứng chỉ đã tiếp nhận trước ngày 25/1/2026 vẫn được giải quyết theo quy định cũ, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện hợp nhất hoặc sáp nhập, giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ của đơn vị cũ được tiếp tục sử dụng trong thời hạn tối đa một năm kể từ khi sắp xếp, giúp duy trì ổn định hoạt động chuyên môn.
Nhìn chung, Nghị định 39/2026/NĐ-CP không chỉ đơn thuần sửa đổi kỹ thuật một số điều khoản, mà còn đặt nền móng cho mô hình quản lý đo đạc và bản đồ dựa trên dữ liệu số, minh bạch và phân quyền rõ ràng. Đây được xem là bước đi chiến lược trong năm 2026 nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để hoạt động đo đạc, bản đồ phát triển bền vững, đóng góp thiết thực cho tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
