Tăng tốc các dự án trọng điểm để giữ nhịp tăng trưởng kinh tế

Nhiều tín hiệu tích cực nhưng áp lực vẫn hiện hữu

Tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2026 đạt 8,18%, trong đó quý I tăng 7,94% và quý II đạt 8,39%, cho thấy đà phục hồi của kinh tế Việt Nam đang được củng cố qua từng quý. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra, nền kinh tế vẫn cần thêm những động lực mạnh mẽ, đặc biệt từ đầu tư công và việc huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư trong xã hội.

Theo báo cáo của Cục Thống kê, hàng loạt chỉ số kinh tế vĩ mô tiếp tục ghi nhận kết quả khả quan. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,8%, mức cao nhất trong 7 năm, trong khi ngành chế biến, chế tạo tăng 11,4%, tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì xu hướng tích cực khi cả vốn đăng ký và vốn thực hiện đều tăng, riêng vốn giải ngân tăng 11,2%, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường kinh doanh tại Việt Nam. Cùng với đó, thị trường lao động và sức cầu trong nước từng bước cải thiện, góp phần duy trì đà tăng trưởng chung.

Dù vậy, nền kinh tế vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Cán cân thương mại chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu, tạo thêm áp lực đối với tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô. Khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp nhiều khó khăn khi số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường gia tăng.

Một điểm đáng lưu ý khác là tốc độ tăng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước mới đạt 12,7%, thấp hơn nhiều so với mức 22,6% cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, sức mua thực tế của người dân vẫn chưa phục hồi mạnh, còn chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng tăng 4,38%, tiến sát ngưỡng mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm.

Những sức ép này cũng phản ánh rõ tại TP.HCM. Dù GRDP 6 tháng đầu năm của thành phố ước tăng 8,55%, kết quả vẫn thấp hơn mục tiêu đề ra. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần duy trì mức tăng trên 11% trong quý III và khoảng 11,8% ở quý IV.

Theo đó, TP.HCM xác định nhiệm vụ trọng tâm trong nửa cuối năm là đẩy mạnh huy động và giải ngân nguồn vốn ở bốn lĩnh vực trọng yếu, gồm đầu tư công, đầu tư tư nhân, vốn FDI và các động lực tăng trưởng mới như hạ tầng cảng biển, logistics, trung tâm tài chính quốc tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thu ngân sách của thành phố tiếp tục là điểm sáng khi đạt khoảng 477.173 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm. Kết quả này cho thấy hiệu quả bước đầu của việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án và khai thông nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, thành phố cũng đặt mục tiêu đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào đất, hướng đến các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, logistics và công nghệ cao nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững.

Đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng

Trong bối cảnh Chính phủ quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026, đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê) cho biết, đầu tư công là động lực tăng trưởng nổi bật trong quý II khi tiến độ giải ngân liên tục được cải thiện qua từng tháng. Riêng tháng 6, giá trị giải ngân đạt khoảng 137.600 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với mức 75.000 tỷ đồng của tháng 5 và 34.000 tỷ đồng của tháng 4.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, việc đẩy nhanh giải ngân không chỉ thúc đẩy ngành xây dựng và các lĩnh vực liên quan mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với đầu tư tư nhân, nâng cao năng lực sản xuất, từng bước hoàn thiện hạ tầng và tạo nền tảng cho tăng trưởng trung, dài hạn.

Hàng loạt dự án quy mô lớn như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các tuyến cao tốc liên vùng và 5 tuyến metro chiến lược tại Hà Nội đang được triển khai được kỳ vọng sẽ tạo thêm việc làm, thúc đẩy tiêu dùng, đồng thời kéo theo sự phát triển của các ngành vật liệu xây dựng, vận tải và thương mại.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng tại một số địa phương do chậm cấp phép khai thác mỏ, công tác giải phóng mặt bằng kéo dài, thủ tục đầu tư và đấu thầu còn phức tạp, cũng như những khó khăn đối với các dự án sử dụng vốn ODA đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện.

Bên cạnh đó, năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế. Sau quá trình sắp xếp bộ máy, một số địa phương cũng thiếu nhân lực phụ trách đầu tư công, khiến việc triển khai dự án chưa đạt như kỳ vọng.

Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 6, đã có 8 bộ, cơ quan trung ương và 23 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân cả nước. Ngược lại, vẫn còn 25 bộ, cơ quan trung ương cùng 11 địa phương giải ngân dưới mức bình quân, trong đó có nhiều đơn vị đạt tỷ lệ dưới 5%.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, Quyết định số 1129/QĐ-TTg đã xây dựng cơ chế chấm điểm việc giải ngân vốn đầu tư công theo tháng, quý và năm. Kết quả này sẽ là căn cứ phục vụ công tác thi đua, khen thưởng cũng như xem xét trách nhiệm của người đứng đầu và các đơn vị liên quan.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương quyết liệt đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân các công trình trọng điểm quốc gia về giao thông, năng lượng, hạ tầng nông nghiệp và các dự án phục vụ APEC 2027. Đồng thời, Thủ tướng nhấn mạnh sẽ cắt giảm vốn đối với những đơn vị giải ngân chậm, coi đây là tiêu chí định lượng quan trọng trong đánh giá, bố trí cán bộ.

Việc duy trì tốc độ tăng trưởng trên 8% đã là thách thức, nhưng để đạt mức tăng hai con số đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa đầu tư công, đầu tư tư nhân, FDI và các động lực tăng trưởng mới. Quan trọng hơn, tăng trưởng cần đi cùng chất lượng, nâng cao sức chống chịu của doanh nghiệp trong nước và củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô để tạo dư địa phát triển bền vững trong những năm tiếp theo.