Đây được xem là hướng đi quan trọng để khai thác hiệu quả lợi thế bản địa, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn và tạo động lực phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững.
Hình thành nền tảng vững chắc cho phát triển OCOP
Sau hơn 7 năm thực hiện, chương trình OCOP đã tạo được những chuyển biến rõ nét trong sản xuất và kinh doanh các sản phẩm đặc trưng của Quảng Trị. Toàn tỉnh hiện có 295 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có 3 sản phẩm đạt 5 sao, 29 sản phẩm đạt 4 sao và 263 sản phẩm đạt 3 sao.
Tham gia chương trình có 181 chủ thể, gồm 33 doanh nghiệp, 72 hợp tác xã, 11 tổ hợp tác và 65 hộ kinh doanh. Phần lớn các sản phẩm đã đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc; đồng thời từng bước xây dựng được thị trường và có mặt tại nhiều hệ thống phân phối trên cả nước.
Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm 2026, các chủ thể OCOP của tỉnh đã xuất khẩu khoảng 10.000 sản phẩm sang thị trường Hoa Kỳ. Kết quả này cho thấy một số sản phẩm địa phương không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước mà còn từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận các thị trường quốc tế.
Đằng sau những con số đó là quá trình chuyển đổi từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo tiêu chuẩn, chú trọng chất lượng, an toàn, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Nhiều sản phẩm truyền thống được cải tiến về mẫu mã, bao bì, quy trình sản xuất và phương thức tiếp thị, qua đó nâng cao giá trị kinh tế và khả năng tiếp cận người tiêu dùng.
Để phát huy những kết quả đã đạt được, Quảng Trị tiếp tục tập trung hỗ trợ các chủ thể OCOP về đào tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, quy hoạch vùng nguyên liệu, phát triển dịch vụ, xây dựng thương hiệu và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
Theo định hướng, mỗi năm tỉnh sẽ hỗ trợ nâng hạng từ 15-20 sản phẩm, đồng thời phát triển mới 25-30 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Đến năm 2030, Quảng Trị phấn đấu có ít nhất 350 sản phẩm OCOP, trong đó có 6-8 sản phẩm đạt 5 sao và khoảng 100 sản phẩm đạt 4 sao.
Theo ông Trần Đình Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, thời gian tới, chương trình OCOP của tỉnh sẽ tập trung chuyển mạnh từ phát triển về số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm. Trọng tâm là tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện quy trình sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, phát triển thương hiệu và bảo hộ sở hữu trí tuệ; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối với các hệ thống phân phối và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Theo ông: “Mục tiêu cuối cùng của chương trình OCOP không chỉ là có thêm sản phẩm được công nhận, mà quan trọng hơn là sản phẩm phải bán được, có thị trường ổn định, tạo ra giá trị gia tăng và nâng cao thu nhập cho người dân. Quảng Trị sẽ tiếp tục đồng hành cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất để đưa những sản phẩm có lợi thế, mang bản sắc địa phương trở thành những sản phẩm hàng hóa có thương hiệu, có khả năng cạnh tranh ở thị trường trong nước và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.”
Xúc tiến thương mại tạo động lực mở rộng thị trường
Nếu chất lượng là nền tảng thì thị trường tiêu thụ chính là yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài của sản phẩm OCOP. Nhận thức rõ điều đó, Quảng Trị xác định xúc tiến thương mại là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm đưa đặc sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.
UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch xúc tiến thương mại giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí hơn 50,3 tỷ đồng. Nguồn lực này được định hướng tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể OCOP mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển thương hiệu và tăng cường kết nối với các đối tác phân phối.
Mục tiêu của tỉnh là tăng cường kết nối cung - cầu, mở rộng hệ thống phân phối, phát triển thị trường trong nước song song với đẩy mạnh xuất khẩu. Tốc độ tăng trưởng tiêu thụ bình quân đối với các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được kỳ vọng đạt 3-5% mỗi năm. Đến năm 2030, khoảng 60% doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia các nền tảng thương mại điện tử.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Quảng Trị sẽ tổ chức và tham gia các hội chợ, triển lãm thương mại trong và ngoài nước; đồng thời đẩy mạnh kết nối với những thị trường tiềm năng như Lào, Thái Lan và các quốc gia ASEAN.
Việc mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại không chỉ giúp các chủ thể OCOP tìm kiếm khách hàng mới mà còn tạo điều kiện để sản phẩm địa phương tiếp cận các nhà phân phối, đối tác xuất khẩu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Chuyển đổi số mở rộng không gian thị trường
Bên cạnh xúc tiến thương mại theo phương thức truyền thống, chuyển đổi số đang trở thành một hướng đi quan trọng để mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP.
Việc hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng gian hàng trên các sàn thương mại điện tử, ứng dụng marketing số, quảng bá thương hiệu trực tuyến và livestream bán hàng đang giúp các sản phẩm đặc trưng của Quảng Trị vượt qua giới hạn về địa lý.
Nếu trước đây một sản phẩm nông nghiệp chủ yếu được tiêu thụ trong phạm vi địa phương hoặc thông qua các kênh phân phối truyền thống, thì nay nền tảng số mở ra khả năng tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trên phạm vi cả nước và từng bước kết nối với thị trường quốc tế.
Chuyển đổi số vì vậy không chỉ là thay đổi phương thức bán hàng mà còn tạo ra cơ hội để các chủ thể OCOP chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh, nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu và thu thập thông tin về nhu cầu thị trường. Đây cũng là điều kiện quan trọng để các sản phẩm địa phương thích ứng nhanh hơn với xu hướng tiêu dùng hiện đại.
Từ sản vật địa phương đến hàng hóa có giá trị cao
Từ những sản vật gắn với lợi thế bản địa, nhiều sản phẩm OCOP của Quảng Trị đang từng bước chuyển mình thành những mặt hàng có giá trị kinh tế cao, có thương hiệu và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Điểm đáng ghi nhận là chương trình không chỉ hướng tới việc gia tăng số lượng sản phẩm được công nhận mà ngày càng chú trọng chất lượng thực chất, khả năng tiêu thụ và hiệu quả kinh tế của từng sản phẩm. Khi chất lượng sản phẩm được nâng lên, thương hiệu được xây dựng bài bản và thị trường được mở rộng, giá trị của nguồn nguyên liệu và công sức sản xuất tại khu vực nông thôn cũng được nâng cao.
Sự kết hợp giữa chuẩn hóa chất lượng, phát triển thương hiệu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và ứng dụng chuyển đổi số đang tạo động lực mới cho chương trình OCOP Quảng Trị phát triển theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.
Về lâu dài, OCOP không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm mà còn là một trong những công cụ quan trọng để khai thác giá trị tài nguyên bản địa, thúc đẩy liên kết sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Với nền tảng đã được hình thành cùng định hướng mở rộng thị trường trong nước và quốc tế, Quảng Trị đang đứng trước cơ hội đưa ngày càng nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương vươn xa. Qua đó, chương trình OCOP tiếp tục góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn, phát huy giá trị văn hóa - sản vật bản địa và tạo nền tảng để tỉnh thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững trong giai đoạn tới.
