Đầu Xuân Bính Ngọ 2026, khu lồng bè nuôi cá của Trung tâm Nghiên cứu, nuôi trồng giống hải sản miền Bắc tại khu vực cửa Việt Hải thuộc vịnh Lan Hạ, đặc khu Cát Hải, TP Hải Phòng, nhộn nhịp bước chân du khách. Đa phần du khách, chủ yếu là khách Âu - Mỹ, không giấu được sự ngạc nhiên, thích thú khi chứng kiến những con cá song, cá giò bố mẹ nặng hàng chục kg tung tăng bơi lội và đớp mồi trong những ô lồng bè.
Trao đổi với phóng viên, đại diện lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu, nuôi trồng giống hải sản miền Bắc chia sẻ, để tự chủ nguồn giống cho người nuôi, đầu những năm 2000, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) quyết định thành lập các trung tâm quốc gia với mục đích nghiên cứu, bảo tồn và nhân giống cá biển quý, có giá trị kinh tế cao để đáp ứng nhu cầu trong nước.
Quần đảo Cát Bà, huyện Cát Hải (nay là đặc khu Cát Hải, TP Hải Phòng) được lựa chọn để đặt trụ sở của Trung tâm. Để bảo đảm môi trường thuận lợi cho các loài hải sản, năm 2003, Trung tâm quyết định kéo bè ra khu vực cửa Việt Hải thuộc vịnh Lan Hạ cách địa điểm khoảng 10 km.
Hơn 20 năm qua, các cán bộ, công nhân, người lao động thuộc Trung tâm Nghiên cứu, nuôi trồng giống hải sản miền Bắc nhiều phen lao tâm, khổ tứ để tìm kiếm nguồn cá bố mẹ cũng như giữ lồng bè trước thiên tai, nhất là cơn bão Yagi đổ bộ vào tháng 9/2024.
Đến nay, khu vực lồng bè của Trung tâm trở thành một trong những cơ sở sản xuất nguồn giống các loài hải sản lớn nhất miền Bắc với hơn 100 ô lồng bè với 15 loài cá biển và 12 loài nhuyễn thể, mỗi năm cung cấp cho bà con nuôi hải sản hàng triệu con giống bảo đảm chất lượng. Trong đó, nổi bật là cá song vang (còn được gọi là cá song vua, cá mú nghệ), cá chim vây vàng, cá giò (cá bớp biển).
Để có nguồn gen đa dạng, các cán bộ Trung tâm đi khắp cả nước để thu thập cá bố mẹ, thậm chí nhập khẩu nước ngoài. Ở trong nước, họ đặt hàng trước với ngư dân, nếu đánh bắt được loài cá nào hiếm, chất lượng, thì Trung tâm mua lại với giá cao hơn giá thị trường.
Đặc biệt, gần đây tại khu vực lồng bè của Trung tâm, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam đã bước đầu nhân giống thành công cá cam, loài cá có giá trị kinh tế rất cao được ví như “vua cá” của lồng bè. Đây được coi là sự kiện lớn trong ngành nông nghiệp nước ta bởi nhiều quốc gia được coi là cường quốc trong nghề nuôi cá biển như Trung Quốc, Nhật Bản, cũng chưa làm được điều này.
Mới đây, trong chuyến thăm và kiểm tra tình hình sản xuất đầu Xuân Bính Ngọ tại Trung tâm Nghiên cứu, nuôi trồng giống hải sản miền Bắc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến ghi nhận kết quả bước đầu trong sản xuất giống 2 loài cá quý là cá cam và cá nhụ 4 râu tại Trung tâm. Thứ trưởng Phùng Đức Tiến lưu ý Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam cần xác định nhiệm vụ nhân giống cá cam, cá nhụ 4 râu là nhiệm vụ trọng tâm, đơn vị cần có lộ trình và chỉ tiêu cụ thể.
Đồng thời, cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp, địa phương đẩy nhan quá trình chuyển giao công nghệ để tránh tình trạng nghiên cứu dừng ở quy mô phòng thí nghiệm mà chưa áp dụng vào thực tế sản xuất./.
