Từ 1/7/2026, người dân có thể chỉ cần nộp một bộ hồ sơ online để xin phép xây dựng
Nếu dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng 2025 được thông qua đúng lộ trình, từ ngày 1/7/2026, quy trình xin cấp giấy phép xây dựng sẽ thay đổi theo hướng tinh gọn mạnh mẽ khi người dân và doanh nghiệp chỉ phải nộp một bộ hồ sơ điện tử thay cho hai bộ hồ sơ giấy như hiện nay. Đây được xem là bước cải cách đáng chú ý trong lộ trình số hóa thủ tục hành chính của ngành xây dựng, đồng thời giúp rút ngắn khoảng một nửa thời gian giải quyết hồ sơ.
Theo đề xuất của Bộ Xây dựng, toàn bộ các trường hợp đủ điều kiện sẽ được thực hiện theo hình thức trực tuyến toàn trình. Cơ quan quản lý cũng sẽ không yêu cầu người dân bổ sung lại các loại giấy tờ đã có trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, trong đó có giấy tờ về quyền sử dụng đất. Việc tái sử dụng dữ liệu được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể thời gian đi lại, chi phí in ấn, sao lưu hồ sơ cũng như các thủ tục trung gian không cần thiết.
Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng nhằm bảo đảm quá trình triển khai đồng bộ ngay khi luật có hiệu lực. Trong dự thảo này, Bộ đề xuất phân định rõ thẩm quyền cấp phép giữa các cơ quan như UBND cấp xã, Sở Xây dựng, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hay khu kinh tế để tránh tình trạng chồng chéo trong xử lý hồ sơ.
Theo tính toán, thời gian cấp phép xây dựng sẽ được rút ngắn còn khoảng 7-10 ngày tùy loại công trình. Trong đó, thủ tục cấp mới giấy phép xây dựng được đề xuất xử lý trong 10 ngày, điều chỉnh giấy phép còn 9 ngày và nhà ở riêng lẻ chỉ còn khoảng 7 ngày. So với quy định hiện hành, thời gian giải quyết đã giảm khoảng 50%.
Hàng loạt thủ tục, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng được đề xuất cắt giảm
Không chỉ thay đổi quy trình cấp phép xây dựng, Bộ Xây dựng còn đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bãi bỏ thủ tục “thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở”, qua đó chuyển quyền chủ động thẩm định và phê duyệt thiết kế cho chủ đầu tư.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, việc loại bỏ thủ tục này không chỉ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí cho doanh nghiệp. Riêng việc bãi bỏ mã thủ tục 1.013234 được ước tính giúp tiết kiệm hơn 2,75 tỷ đồng mỗi năm, trong khi một thủ tục tương tự khác giúp giảm thêm hơn 621 triệu đồng chi phí xã hội.
Bên cạnh đó, nhiều điều kiện kinh doanh trong hoạt động xây dựng cũng được đề xuất bãi bỏ hoặc đơn giản hóa. Trong đó có việc bỏ yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng; bãi bỏ điều kiện về năng lực, kinh nghiệm đối với cá nhân chủ trì kiểm định xây dựng; đồng thời đơn giản hóa tiêu chuẩn của chức danh chỉ huy trưởng công trường.
Một số loại công trình cũng được đề xuất bổ sung vào diện miễn giấy phép xây dựng như công trình đặc thù, công trình trên đất quốc phòng - an ninh, công trình trong cảng hàng không hay các công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng.
Theo Bộ Xây dựng, việc cải cách không chỉ dừng ở lĩnh vực cấp phép mà còn mở rộng sang nhiều thủ tục chuyên ngành khác. Thời gian cấp mới chứng chỉ hành nghề được đề xuất giảm từ 55 ngày xuống còn 8 ngày làm việc; thời gian thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi giảm từ 35 ngày xuống còn 25 ngày; cấp phép hoạt động cho nhà thầu nước ngoài giảm còn 8 ngày.
Trong năm 2025, Bộ Xây dựng cho biết đã cắt giảm hoặc đơn giản hóa 297 trong tổng số 451 thủ tục hành chính, tương đương gần 66%. Tổng thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn hơn 1.691 ngày, trong khi chi phí tuân thủ giảm khoảng 3.977 tỷ đồng. Đồng thời, Bộ cũng thực hiện phân cấp 45 thủ tục hành chính, giảm đáng kể số thủ tục phải xử lý ở cấp Bộ.
Bước sang năm 2026, Bộ tiếp tục đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa thêm 160/454 thủ tục hành chính, tương đương hơn 35%, đồng thời cắt giảm 100% các điều kiện kinh doanh được đánh giá là không cần thiết. Theo cơ quan này, việc chuyển đổi sang quy trình điện tử toàn diện và tái sử dụng dữ liệu quốc gia sẽ là nền tảng để thúc đẩy cải cách hành chính sâu hơn trong lĩnh vực xây dựng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng đầu tư và giúp người dân giảm đáng kể thời gian thực hiện thủ tục.
