Nghệ An đặt mục tiêu phát triển vùng dược liệu gắn với bảo tồn sinh thái

Theo định hướng tại Quyết định số 1187/QĐ-UBND, Nghệ An tập trung phát triển dược liệu theo hướng kết hợp khai thác hợp lý nguồn tài nguyên tự nhiên với mở rộng sản xuất, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao giá trị kinh tế. Trong đó, công tác bảo tồn nguồn gen và các loài cây thuốc quý hiếm được xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Cụ thể, tỉnh phấn đấu hoàn thành quy hoạch bảo tồn tại chỗ 38 loài cây thuốc và 6 nguồn gen quý hiếm, đặc hữu tại 3 vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên gồm Pù Mát, Pù Huống và Pù Hoạt. Đây là cơ sở để gìn giữ nguồn tài nguyên dược liệu bản địa, phục vụ nghiên cứu, bảo tồn và phát triển sản xuất lâu dài.

Song song với bảo tồn, Nghệ An hướng tới ổn định và khai thác bền vững 17 loài, nhóm loài dược liệu tự nhiên tại 13 vùng khai thác đã được quy hoạch. Đến năm 2030, sản lượng khai thác bền vững dự kiến đạt khoảng 940 tấn/năm. Hoạt động khai thác sẽ được thực hiện theo quy trình, kế hoạch cụ thể, từng bước áp dụng tiêu chuẩn GACP-WHO nhằm kiểm soát chất lượng và bảo đảm khả năng tái sinh của nguồn dược liệu tự nhiên.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là mở rộng diện tích trồng dược liệu tập trung lên trên 900 ha, gồm 520 ha tại vùng núi cao, 100 ha ở vùng núi trung bình và 285 ha tại vùng thấp, đồng bằng. Diện tích này dành cho 14 loài, nhóm loài dược liệu ưu tiên, với mục tiêu bảo đảm 100% diện tích và sản lượng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO. Ngoài ra, tỉnh dự kiến mở rộng thêm khoảng 200 - 500 ha tại những địa bàn có điều kiện phù hợp.

Từ việc mở rộng vùng nguyên liệu và nâng cao chất lượng sản xuất, Nghệ An đặt mục tiêu đưa sản lượng dược liệu toàn tỉnh lên khoảng 4.585 tấn sản phẩm/năm trong giai đoạn tới. Đáng chú ý, tỷ trọng sản phẩm được tiêu thụ thông qua hợp đồng bao tiêu và liên kết chuỗi giá trị phấn đấu đạt khoảng 90% sản lượng tại các vùng quy hoạch. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng sản xuất tự phát, giảm rủi ro về đầu ra và tạo điều kiện để người dân yên tâm đầu tư phát triển cây dược liệu.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tỉnh chú trọng hoàn thiện hệ thống sản xuất giống tại địa bàn 5 huyện trước đây gồm Kỳ Sơn, Quế Phong, Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn và Nghi Lộc. Hệ thống này được định hướng đáp ứng 80% nhu cầu giống dược liệu sạch bệnh, có năng suất và chất lượng cao cho các vùng nguyên liệu trong tỉnh.

Cùng với nguồn giống, hạ tầng sơ chế, bảo quản và chế biến cũng được xác định là khâu cần ưu tiên đầu tư. Theo kế hoạch, Nghệ An phấn đấu hoàn thành đầu tư 10 cơ sở sơ chế, đóng gói, bảo quản sản phẩm tại các địa bàn có vùng trồng trọng điểm; đồng thời thu hút đầu tư, đưa vào hoạt động một nhà máy chiết xuất dược liệu quy mô cấp tỉnh, công suất khoảng 10.000 tấn dược liệu thô/năm.

Bên cạnh đó, tỉnh định hướng hình thành một khu chế biến, bảo quản nông sản và dược liệu tại thành phố Vinh theo Quyết định số 1187/QĐ-UBND. Việc phát triển các cơ sở chế biến được kỳ vọng góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, đa dạng hóa các mặt hàng từ dược liệu và tạo thêm cơ hội việc làm cho người dân tại các vùng nguyên liệu.

Về lâu dài, Nghệ An hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên cây thuốc, trên cơ sở kết quả điều tra 1.593 loài cây làm thuốc trong Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An. Tỉnh ưu tiên bảo tồn, phục tráng và phát triển các loài dược liệu đặc hữu, quý hiếm, có giá trị kinh tế cao; đồng thời hình thành ngân hàng nguồn gen và phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ nghiên cứu, sản xuất, chế biến.

Với định hướng phát triển đồng bộ từ bảo tồn nguồn gen, sản xuất giống, xây dựng vùng nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ, Nghệ An kỳ vọng từng bước hình thành ngành dược liệu có giá trị kinh tế cao, tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân miền núi. Việc gắn phát triển sản xuất với bảo vệ hệ sinh thái cũng là yêu cầu xuyên suốt, nhằm khai thác hiệu quả lợi thế tài nguyên bản địa nhưng không làm suy giảm nguồn dược liệu tự nhiên của tỉnh./.