Trong bối cảnh yêu cầu cải cách hành chính ngày càng cấp thiết, Bộ Xây dựng đang đứng trước đề nghị tiếp tục tinh gọn thủ tục, giảm gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp. Theo kế hoạch, cơ quan này đặt mục tiêu cắt giảm và đơn giản hóa hàng trăm thủ tục hành chính, qua đó giảm đáng kể chi phí tuân thủ cũng như thời gian giải quyết hồ sơ. Tuy nhiên, từ góc độ thẩm định độc lập, vẫn còn dư địa để tiếp tục phân cấp và cải cách sâu hơn trong nhiều lĩnh vực.
Tại buổi làm việc với Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vào ngày 17/4, đại diện Bộ Xây dựng cho biết hiện Bộ đang quản lý 243 thủ tục hành chính trong tổng số 454 thủ tục thuộc phạm vi ngành. Trong năm 2026, Bộ dự kiến bãi bỏ hoặc chuyển giao về địa phương 70 thủ tục, đồng thời rà soát tổng thể để đơn giản hóa 157 thủ tục khác. Nếu thực hiện đúng kế hoạch, chi phí tuân thủ có thể giảm khoảng 18%, trong khi thời gian giải quyết hồ sơ dự kiến rút ngắn gần 20%.
Không chỉ dừng ở thủ tục hành chính, việc cải cách còn mở rộng sang các điều kiện kinh doanh. Bộ Xây dựng dự kiến cắt giảm 13 trên tổng số 30 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Số lượng điều kiện cụ thể cũng được đề xuất giảm từ 249 xuống còn 147, thể hiện nỗ lực tháo gỡ rào cản và tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn.
Dù vậy, đại diện Bộ Tư pháp nhận định kết quả rà soát cho thấy vẫn còn nhiều lĩnh vực có thể tiếp tục phân cấp. Một số mô hình thí điểm đã được triển khai tại địa phương, như trong lĩnh vực thủy nội địa ở TP.HCM, cần được tổng kết, đánh giá kỹ lưỡng để nhân rộng nếu hiệu quả. Ngoài ra, một số ngành nghề có tính chất tương đồng như khảo sát, thiết kế, thẩm tra thiết kế hay tư vấn giám sát, quản lý dự án… cũng được đề xuất tiếp tục xem xét để giảm bớt điều kiện kinh doanh.
Ở một hướng tiếp cận khác, nhiều lĩnh vực đào tạo như thuyền viên, người điều khiển phương tiện thủy nội địa hay thẩm tra viên an toàn giao thông có thể chuyển sang cơ chế quản lý bằng tiêu chuẩn và quy chuẩn, thay vì duy trì dưới dạng ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Điều này được kỳ vọng sẽ vừa đảm bảo chất lượng, vừa giảm bớt rào cản hành chính.
Liên quan đến chuyển đổi số, đại diện Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) cho biết có tới 94 trong số 462 thủ tục hành chính của Bộ Xây dựng có thể được đơn giản hóa nhờ khai thác dữ liệu từ các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia như dân cư, đất đai, đăng ký phương tiện hay giấy phép lái xe. Việc không yêu cầu người dân cung cấp lại những giấy tờ đã có, cũng như đẩy mạnh sử dụng dữ liệu điện tử thay thế hồ sơ giấy, được xem là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả cải cách.
Từ phía Văn phòng Chính phủ, yêu cầu đặt ra là Bộ Xây dựng cần tiếp tục rà soát kỹ các thủ tục còn giữ lại ở cấp bộ nhưng không còn cần thiết, để mạnh dạn phân cấp về địa phương. Đồng thời, quá trình cắt giảm phải được theo dõi, đánh giá thường xuyên nhằm đảm bảo hiệu quả thực chất, tránh tình trạng cải cách mang tính hình thức.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh không phải là nhiệm vụ nhất thời mà cần được thực hiện liên tục, gắn với thực tiễn. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.
Theo đó, việc phân cấp phải đi đôi với năng lực thực thi của địa phương, bảo đảm không phát sinh khoảng trống quản lý. Những thủ tục không còn phù hợp cần được cắt giảm triệt để, tránh tư duy “không quản được thì cấm” hoặc đặt thêm điều kiện không cần thiết. Bộ Xây dựng được yêu cầu tiếp thu đầy đủ các ý kiến, tập trung vào những thủ tục tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và có chi phí tuân thủ cao, thay vì chạy theo số lượng mà bỏ qua chất lượng cải cách.
