Tham dự và dâng hương tại buổi lễ có ông Lê Xuân Kiên — Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; ông Lại Thế Toàn — Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã; ông Nguyễn Văn Trường — Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã và đông đảo bà con nhân dân.
Trong không khí trang nghiêm, thành kính, các thế hệ người dân đã dâng hương tưởng nhớ các bậc phúc thần, cầu mong một năm mới bình an, thuận hòa, quê hương ngày càng phát triển bền vững.
Từ bao đời nay, Đình làng Thạch Động trở thành trung tâm sinh hoạt cộng đồng, biểu tượng tinh thần đoàn kết của người dân địa phương, gắn bó với nhiều thế hệ qua những thăng trầm lịch sử. Đây vừa là thiết chế văn hóa – tín ngưỡng tổng hợp, nơi thờ Thành hoàng làng, vừa là địa điểm hội họp, tổ chức lễ hội và sinh hoạt văn hóa của nhân dân.
Trong lịch sử, đình từng là nơi treo cờ Đảng, diễn thuyết, in ấn và cất giấu tài liệu trong phong trào cách mạng những năm 1930–1931; nơi tập trung quần chúng đấu tranh giành chính quyền; tổ chức lớp Bình dân học vụ; trụ sở làm việc của chính quyền địa phương giai đoạn 1945–1956; đồng thời là điểm trung chuyển lương thực, đạn dược phục vụ chiến trường miền Nam giai đoạn 1954–1975.
Theo các bậc cao niên và tư liệu lịch sử, đình được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng trên khu đất cao ráo ở trung tâm làng xưa. Thành hoàng làng là Dương Uy Vương — vị tướng có công đánh giặc, được nhân dân lập đền thờ và ban nhiều sắc phong qua các triều đại.
Đình làng Thạch Động là nơi thờ các vị phúc thần có công với nước như Cao Sơn, Cao Các, Vũ Phạm Khải, Tứ Vị Thánh Nương, Bà chúa Nương Nương và Tứ tính Triệu cơ. Công trình có kết cấu hình chữ khẩu gồm đình thượng 3 gian để thờ cúng, đình hạ 5 gian để sinh hoạt, giữa hai khu là sân lát gạch đất nung, hai bên có nhà tả vu và hữu vu. Trong khuôn viên đình còn có giếng nước quanh năm không cạn, nước ngọt trong xanh.
Trải qua chiến tranh và thiên tai, nhiều hạng mục đã bị tàn phá, hiện chỉ còn nhà Hậu đình tương đối nguyên vẹn. Tuy vậy, di tích vẫn lưu giữ nhiều hiện vật quý như văn cúng, long ngai, bài vị, câu đối… phản ánh đời sống văn hóa, tín ngưỡng và truyền thống uống nước nhớ nguồn của người dân.
Năm 2016, Đình làng Thạch Động được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Hiện nay, đình không chỉ thờ Thành hoàng mà còn phối thờ nhiều vị phúc thần, trở thành điểm sinh hoạt tâm linh quan trọng của nhân dân. Mỗi độ xuân về, đình khoác lên mình diện mạo tươi mới, trang nghiêm, góp phần tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
Hằng năm, lễ Khai Hạ diễn ra trong hai ngày mồng 6–7 tháng Giêng với phần lễ và phần hội. Phần lễ gồm các nghi thức truyền thống như Khai quan, Yết cáo, Đại tế, Lễ tạ được tổ chức trang nghiêm. Phần hội sôi nổi với nhiều trò chơi dân gian như đấu vật, đánh đu, cờ thẻ, bịt mắt bắt lợn, cờ người, diễn tuồng, múa hát…, thu hút đông đảo người dân và con em xa quê trở về tham dự.
Chị Nguyễn Thị Hoa (quê xã Quỳnh Văn, hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội) cho biết năm nào gia đình chị cũng sắp xếp thời gian về dự hội đình làng.
“Năm nào cả gia đình tôi cũng dự lễ hội, thắp nén nhang tưởng nhớ cội nguồn và cầu mong một năm mới bình an, làm ăn thuận lợi”, chị Hoa chia sẻ.
Lễ Khai Hạ tại Đình làng Thạch Động không chỉ là hoạt động tín ngưỡng đầu xuân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, bồi đắp tinh thần đoàn kết và niềm tự hào quê hương cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.
