Tại phiên thảo luận chiều 10/11 về dự án Luật Phòng bệnh, vấn đề kiểm soát thực phẩm “siêu ngon khó cưỡng” được nhiều đại biểu Quốc hội đặt ra như một yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ. Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM) cho rằng, trong bối cảnh bệnh béo phì và các rối loạn chuyển hóa ngày càng phổ biến, việc quản lý lỏng lẻo các loại thực phẩm siêu chế biến như snack, nước ngọt hay thức ăn nhanh đang đe dọa trực tiếp đến thể chất và tương lai giống nòi. Ông cảnh báo, nếu không sớm hành động, Việt Nam có thể phải đối mặt với một thế hệ trẻ mắc bệnh sớm, yếu sức hơn cha anh.
Theo ông Nhân, điều đáng lo là những sản phẩm chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa và phụ gia tạo vị đang bủa vây trẻ em ở khắp nơi, từ siêu thị đến cổng trường. Chính cảm giác “siêu ngon khó cưỡng” khiến chúng trở thành món ăn gây nghiện, dần làm “lệch chuẩn” vị giác và hình thành thói quen tiêu dùng không lành mạnh. Hậu quả là tỷ lệ béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp ở thanh thiếu niên đang tăng nhanh, đặt ra gánh nặng to lớn cho hệ thống y tế. “Một quốc gia hiện đại không chỉ phòng thủ bằng vũ khí mà còn phải phòng thủ bằng sức khỏe,” ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Luật Phòng bệnh cần được xem như đạo luật về năng lực quốc gia, bảo vệ sự sống và tương lai dân tộc.
Từ thực tế đáng báo động này, ông Nhân đề xuất Việt Nam cần học tập kinh nghiệm quốc tế trong việc áp dụng nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, đánh thuế sức khỏe đối với thực phẩm nhiều đường, muối, chất béo và cấm quảng cáo đồ ăn không lành mạnh hướng đến trẻ em. Ông cũng kiến nghị Chính phủ định kỳ công bố danh mục sản phẩm có hại cho sức khỏe, đồng thời áp dụng biện pháp quản lý cụ thể như dán nhãn cảnh báo, hạn chế quảng cáo, kiểm soát phân phối trong trường học và triển khai chính sách thuế khuyến khích doanh nghiệp cải tiến công thức chế biến theo hướng lành mạnh hơn.
Đáng chú ý, ông Nhân nhấn mạnh cần cấm hoàn toàn mọi hình thức tiếp thị thực phẩm không lành mạnh nhắm tới trẻ em dưới 16 tuổi. Ông đề xuất xác lập “vùng an toàn dinh dưỡng học đường”, khu vực mà các sản phẩm dán nhãn cảnh báo bị cấm lưu hành, đồng thời xây dựng chính sách thuế dựa trên hàm lượng đường, chất béo để khuyến khích doanh nghiệp giảm phụ gia và được hưởng ưu đãi nếu sản phẩm tự nhiên, tốt cho sức khỏe.
Đồng quan điểm, Phó chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà cho rằng hệ thống pháp luật hiện nay đã có biện pháp mạnh với thuốc lá, rượu, bia, nhưng vẫn “bỏ ngỏ” mảng thực phẩm siêu chế biến – tác nhân gây nên hàng loạt bệnh không lây nhiễm. Theo bà, không thể mãi “chữa cháy” bằng điều trị khi căn nguyên của bệnh vẫn chưa được kiểm soát. “Luật Phòng bệnh cần đi trước một bước, hướng tới thay đổi cả cấu trúc ngành công nghiệp thực phẩm lẫn nhận thức tiêu dùng”, bà nói.
Bà Hà đặc biệt lưu ý đến nhóm tuổi 5-18 – giai đoạn vàng để hình thành thói quen sống lành mạnh. Tuy nhiên, dự thảo luật hiện chưa có quy định cụ thể về dinh dưỡng học đường, yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ. Dẫn chứng từ mô hình Hàn Quốc, nơi cấm tuyệt đối việc bán thực phẩm không lành mạnh trong phạm vi 200 mét quanh trường học, bà đề nghị Việt Nam cần sớm “luật hóa dinh dưỡng học đường”, biến trường học thành “pháo đài đầu tiên” trong phòng bệnh.
Ngoài ra, bà kiến nghị Bộ Y tế phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng Quy chuẩn quốc gia về bữa ăn học đường, bảo đảm khẩu phần cân đối, hạn chế thực phẩm có hại và nghiêm cấm quảng cáo, bày bán đồ ăn nhanh trong và xung quanh trường. Đây, theo bà, là bước đi nền tảng để hình thành môi trường dinh dưỡng an toàn, giúp trẻ em Việt Nam phát triển toàn diện cả thể chất lẫn trí tuệ.
