Hà Nội tạm hoãn phê duyệt vùng phát thải thấp Vành đai 1, vẫn giữ mục tiêu kiểm soát xe xăng

Tại kỳ họp chuyên đề thứ 2 của HĐND TP Hà Nội khóa XVII nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra ngày 11/5, nhiều nội dung quan trọng đã được đưa ra xem xét, song đề án “Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1” chưa được thông qua như kế hoạch ban đầu. Đây là chính sách nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận bởi liên quan trực tiếp tới lộ trình hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch ở khu vực trung tâm Thủ đô.

Không chỉ đề án vùng phát thải thấp, hai nội dung khác gồm chính sách hỗ trợ đào tạo nghiên cứu sinh giai đoạn 2026-2030 và chủ trương đầu tư tuyến đường tiếp giáp Bệnh viện Nhi - Bệnh viện Thận cũng tạm thời chưa được HĐND thành phố xem xét tại kỳ họp này. Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Trần Thế Cương, nguyên nhân xuất phát từ việc các hồ sơ, tài liệu liên quan chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo quy định.

Dù chưa được thông qua, lãnh đạo thành phố khẳng định việc lùi thời điểm xem xét không đồng nghĩa thay đổi định hướng kiểm soát khí thải và tổ chức lại giao thông khu vực nội đô. Đề án vẫn đang được hoàn thiện để có thể trình lại tại kỳ họp gần nhất, bảo đảm tiến độ triển khai dự kiến từ ngày 1/7/2026. Trước đó, ngày 7/5, UBND TP Hà Nội đã trình dự thảo nghị quyết về việc triển khai vùng phát thải thấp trong phạm vi Vành đai 1. Theo kế hoạch, giai đoạn đầu từ ngày 1/7 đến 31/12/2026 sẽ thí điểm tại khu vực lõi phường Hoàn Kiếm với diện tích khoảng 0,5 km2, dân số khoảng 20.000 người.

Phạm vi thí điểm bao gồm 11 tuyến phố trung tâm như Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ. Đây là khu vực có mật độ giao thông, thương mại và du lịch luôn ở mức cao, đồng thời cũng là điểm nóng về ô nhiễm không khí trong nhiều năm qua.

Theo đề xuất của thành phố, xe mô tô và xe gắn máy chạy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng công nghệ sẽ bị cấm hoàn toàn trong vùng lõi. Đối với xe máy cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch, Hà Nội dự kiến áp dụng khung giờ hạn chế lưu thông từ 18 giờ đến 24 giờ thứ Sáu, và từ 6 giờ đến 24 giờ trong hai ngày cuối tuần.

Song song với đó, người dân trong khu vực thí điểm sẽ đăng ký trực tuyến với chính quyền địa phương về lộ trình chuyển đổi phương tiện từ xăng dầu sang phương tiện xanh trong khoảng thời gian từ 1/7 đến 1/10/2026. Đối với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, thành phố dự kiến siết chặt điều kiện lưu thông. Các phương tiện dưới và trên 16 chỗ muốn hoạt động trong vùng lõi phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 theo quy chuẩn quốc gia. Xe tải từ 2 tấn đến dưới 3,5 tấn chỉ được phép lưu thông từ 21 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau và cũng phải đạt chuẩn khí thải mức 4. Trong khi đó, xe tải trên 3,5 tấn sẽ bị cấm hoàn toàn, ngoại trừ xe ưu tiên hoặc phương tiện được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Ở khu vực vùng đệm bao quanh phố cổ, các tuyến như Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Trần Quang Khải hay Trần Nhật Duật dự kiến cấm ô tô trên 16 chỗ trong các khung giờ cao điểm sáng và chiều hằng ngày nhằm giảm áp lực giao thông và ô nhiễm.

Sau giai đoạn đầu, Hà Nội dự kiến mở rộng vùng phát thải thấp sang khu vực phường Cửa Nam trong năm 2027. Phạm vi mở rộng gồm 14 tuyến phố bao quanh lõi Hoàn Kiếm như Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.

Đến giai đoạn 2028-2029, thành phố hướng tới mở rộng toàn bộ vùng phát thải thấp trong phạm vi Vành đai 1 với diện tích hơn 26 km2, liên quan tới khoảng 625.000 cư dân sinh sống tại 9 phường nội đô. Khu vực này bao trùm nhiều tuyến đường huyết mạch như Hoàng Cầu, Đê La Thành, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Nguyễn Khoái, Yên Phụ, Âu Cơ, Lạc Long Quân, Bưởi và Cầu Giấy.

Đề án được xây dựng trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND về vùng phát thải thấp, đã được HĐND TP Hà Nội thông qua từ cuối năm 2025. Theo thành phố, đây là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển giao thông xanh, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mô hình đô thị “xanh - thông minh - bền vững”.

Áp lực môi trường tại Hà Nội hiện được đánh giá rất lớn khi toàn thành phố có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó riêng khu vực Vành đai 1 đã có khoảng 450.000 xe máy chạy xăng. Trong bối cảnh chất lượng không khí liên tục ở mức đáng lo ngại, việc triển khai vùng phát thải thấp được xem là giải pháp trọng tâm nhằm kiểm soát ô nhiễm, đồng thời thực hiện các cam kết giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu của Việt Nam trong những năm tới.