Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa tầm nhìn bảo tồn và phát huy giá trị hồ Tây và vùng phụ cận với quy mô lớn, hướng đến cân bằng giữa gìn giữ di sản, phát triển không gian xanh và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế - du lịch.
UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị khu vực hồ Tây và phụ cận, với phạm vi nghiên cứu khoảng 2.439 ha. Trong tổng diện tích này, hồ Tây chiếm khoảng 527,5 ha, khu vực sông Hồng khoảng 700 ha, còn lại là không gian xanh và mặt nước với quy mô hơn 1.227 ha.
Theo định hướng đến năm 2050, thành phố xác định hồ Tây không chỉ là lá phổi xanh mà còn là trung tâm văn hóa - lịch sử và điểm nhấn du lịch đặc sắc của Thủ đô. Đề án tập trung bảo tồn và phát huy bốn nhóm giá trị cốt lõi gồm lịch sử - văn hóa, kinh tế - du lịch, không gian xanh và môi trường bền vững.
Các mục tiêu này được đặt trong mối liên kết với năm trục động lực phát triển theo Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, gồm trục Tây Hồ - Ba Vì, trục hồ Tây - Cổ Loa, trục sông Hồng, trục liên kết phía Nam và trục Nhật Tân - Nội Bài.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của đề án là việc rà soát và xác định 32 quỹ đất tiềm năng để phát triển các dự án phù hợp với định hướng bảo tồn. Trong số này, 19 quỹ đất được định hướng phát triển du lịch - văn hóa gắn với thương mại dịch vụ; 7 vị trí ưu tiên cho các dự án du lịch - văn hóa; 6 vị trí còn lại được quy hoạch theo hướng hình thành hệ sinh thái gắn với phát triển du lịch bền vững. Việc phân loại này nhằm kiểm soát chặt chẽ mật độ xây dựng, tránh phá vỡ cảnh quan và không gian sinh thái đặc thù của hồ Tây.
Song song với khai thác quỹ đất, Hà Nội tiếp tục nhấn mạnh vai trò của không gian công cộng và di sản cảnh quan. Đề án xác định hệ thống 5 công viên cùng “Bát cảnh Tây Hồ” - tám thắng cảnh gắn với chiều sâu lịch sử Thăng Long, gồm bến trúc Nghi Tàm, rừng bàng Yên Thái, đàn thề Đồng Cổ, tượng Phật say Thụy Chương, sâm cầm hồ Tây, cánh đồng hoa Nghi Tàm, làng Khán Xuân và tiếng đàn hành cung. Đây được xem là trục hồn cốt văn hóa, tạo nên bản sắc riêng cho khu vực hồ Tây trong quá trình phát triển mới.
Đáng chú ý, thành phố dự kiến tổ chức không gian mặt nước với 6 bến thuyền, gồm 3 bến chính và 3 bến phụ trợ. Các vị trí bến thuyền được xác định trên cơ sở đồ án Quy hoạch phân khu đô thị khu vực hồ Tây và phụ cận (A6), tỷ lệ 1/2.000.
Trước mắt, Hà Nội ưu tiên đầu tư ba bến chính đặt tại khu vực nhà hát Ngọc Trai, khu đôi rồng gốm và vườn hoa đường Nguyễn Đình Thi. Sau khi các bến này đi vào vận hành, thành phố sẽ đánh giá hiệu quả để xem xét triển khai các bến phụ trợ phù hợp. Tại mỗi bến, mặt nước hồ Tây được phép sử dụng để bố trí sàn cập tàu, cầu nối, nhà chờ và các mảng không gian xanh hài hòa với cảnh quan.
Cùng với hệ thống bến thuyền, Hà Nội định hướng xây dựng cảnh quan và hạ tầng giao thông ven hồ nhằm phục vụ giao thông đô thị kết hợp phát triển du lịch - văn hóa. Một trong những mục tiêu được đặt ra là hình thành hệ thống công viên văn hóa chủ đề liên hoàn quanh hồ Tây, mô hình được xem là lần đầu tiên triển khai tại Việt Nam.
Về giao thông, thành phố sẽ cải tạo và mở rộng các tuyến đường ven hồ, trong đó một số đoạn được tổ chức với mặt cắt bảo đảm tối thiểu 3-4 làn xe nhằm giảm áp lực giao thông và nâng cao khả năng kết nối. Đồng thời, nghiên cứu bố trí hai bãi đỗ xe ngầm tại khu vực vườn hoa Lạc Long Quân và vườn hoa Lý Tự Trọng.
Ngoài ra, tại các ô đất cây xanh đô thị xung quanh hồ Tây, thành phố cho phép xây dựng bãi đỗ xe ngầm kết hợp mô hình TOD tại ba ga của tuyến metro số 2, hướng đến phát triển giao thông công cộng bền vững.
Với cách tiếp cận tổng thể, đề án được kỳ vọng sẽ tạo ra diện mạo mới cho hồ Tây, vừa bảo tồn giá trị lịch sử - văn hóa, vừa mở rộng không gian xanh và nâng cao chất lượng sống, đưa khu vực này trở thành điểm nhấn sinh thái, du lịch tầm cỡ của Thủ đô trong những thập niên tới.
