Hà Nội đang mở rộng đáng kể cánh cửa tiếp cận nhà ở xã hội khi bổ sung thêm nhóm đối tượng được mua, thuê nhà mà không phải tham gia bốc thăm. Quy định mới này được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong bối cảnh quỹ nhà ở xã hội ngày càng được đẩy mạnh phát triển, song nhu cầu thực tế của người dân vẫn rất lớn.
Nội dung trên được thể hiện trong Nghị quyết sửa đổi các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, vừa được HĐND TP Hà Nội khóa XVI thông qua tại kỳ họp thứ 29. Theo đó, phạm vi đối tượng được tiếp cận nhà ở xã hội theo cơ chế ưu tiên đã được mở rộng hơn so với trước.
Cụ thể, người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở nằm trong diện bị thu hồi đất để phục vụ các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, nếu không có nhu cầu tái định cư, sẽ được quyền mua hoặc thuê nhà ở xã hội tại các dự án trên địa bàn thành phố. Đáng chú ý, nhóm đối tượng này không phải tham gia bốc thăm và cũng không cần đáp ứng các điều kiện về nhà ở, đối tượng hay thu nhập như quy định hiện hành đối với người mua nhà ở xã hội.
Trong trường hợp người có nhà, đất bị thu hồi không đủ điều kiện bố trí tái định cư hoặc đang gặp khó khăn về chỗ ở, họ cũng được quyền lựa chọn mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo hình thức không qua bốc thăm. Việc cụ thể hóa các tiêu chí, điều kiện áp dụng đối với từng trường hợp sẽ do UBND TP Hà Nội quy định chi tiết, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai.
Trước đó, theo quy định đang áp dụng, chỉ một số nhóm ưu tiên nhất định mới được mua nhà ở xã hội đến khi hết số lượng căn hộ mở bán mà không cần bốc thăm. Các nhóm này bao gồm người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, các trường hợp được bố trí tái định cư theo hình thức mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, cùng với lao động nữ. Những đối tượng còn lại, nếu số hồ sơ đăng ký hợp lệ vượt quá nguồn cung, buộc phải tham gia bốc thăm để xác định suất mua nhà.
Thực tế cho thấy áp lực cạnh tranh suất mua nhà ở xã hội tại Hà Nội luôn rất lớn. Năm 2023, khi dự án nhà ở xã hội tại Trung Văn mở bán, hơn 1.300 người thuộc diện thu nhập thấp đã đăng ký, trong khi dự án chỉ có 149 căn hộ đủ điều kiện bán, buộc các hồ sơ hợp lệ phải tham gia bốc thăm để lựa chọn.
Việc mở rộng thêm nhóm đối tượng được mua nhà không qua bốc thăm diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang gánh trọng trách lớn trong Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội trên phạm vi cả nước. Theo phân bổ, Thủ đô được giao hoàn thành 56.200 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, thuộc nhóm địa phương có chỉ tiêu cao nhất. Riêng trong năm nay, thành phố dự kiến hoàn thành 6 dự án với hơn 4.700 căn, vượt kế hoạch đề ra theo từng năm.
Tuy nhiên, song hành với sự gia tăng nguồn cung, giá bán nhà ở xã hội tại Hà Nội lại có xu hướng đi lên. Nếu như cách đây khoảng ba năm, giá mở bán tại nhiều dự án chỉ dưới 20 triệu đồng mỗi mét vuông, thì hiện nay đã xuất hiện các dự án chào bán ở mức 25 - 29,4 triệu đồng mỗi mét vuông. Diễn biến này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, vừa mở rộng đối tượng thụ hưởng, vừa bảo đảm mục tiêu an sinh, để nhà ở xã hội thực sự đến được với những người có nhu cầu ở thực.
