Hà Nội bắt buộc phân loại rác sinh hoạt từ đầu năm 2026, hộ vi phạm có thể không được thu gom

Bắt đầu từ ngày 8/1/2026, việc phân loại rác sinh hoạt tại nguồn sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn Hà Nội. Theo quy định mới của thành phố, rác không được phân loại đúng quy định hoặc sử dụng bao bì không phù hợp có thể không được các đơn vị chức năng thu gom, qua đó tạo bước chuyển mạnh trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt.

Quy định này được nêu rõ trong Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND do Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền ký ban hành, thay thế Quyết định số 16/2013/QĐ-UBND trước đây. Văn bản mới có hiệu lực từ ngày 8/1/2026, áp dụng cho toàn bộ hoạt động quản lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, tổ chức, cộng đồng dân cư và từng người dân trên địa bàn Thủ đô.

Theo quyết định này, việc quản lý rác sinh hoạt tại Hà Nội được thực hiện trên cơ sở tuân thủ pháp luật hiện hành, hướng tới giảm thiểu lượng rác phát sinh, tăng cường tái sử dụng và tái chế nhằm khai thác tối đa giá trị tài nguyên từ chất thải. Thành phố cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý rác, bảo đảm việc tổ chức thực hiện đúng phân cấp và thẩm quyền của chính quyền các cấp.

Điểm thay đổi lớn nhất là yêu cầu rác sinh hoạt phải được phân loại ngay tại nguồn thành ba nhóm riêng biệt. Nhóm thứ nhất là chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế như giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, vải, đồ da, đồ gỗ, cao su và các thiết bị điện đã qua sử dụng. Nhóm thứ hai là chất thải thực phẩm, bao gồm thức ăn thừa, thực phẩm hết hạn, rau củ quả hư hỏng, phần thải bỏ trong quá trình sơ chế, chế biến cũng như các sản phẩm bỏ đi từ thịt gia súc, gia cầm, thủy hải sản. Nhóm còn lại là chất thải rắn sinh hoạt khác và chất thải nguy hại, trong đó có rác cồng kềnh như giường, tủ, bàn ghế hư hỏng, khung cửa, tủ sắt và các loại chất thải nguy hại như bao bì thuốc bảo vệ thực vật, axit, dung môi, dầu mỡ công nghiệp, sơn, pin, ắc quy thải.

Để thuận tiện cho việc nhận diện và thu gom, Hà Nội quy định bao bì đựng chất thải thực phẩm phải có màu xanh lá cây, bảo đảm kín, không rò rỉ nước và hạn chế mùi. Bao bì đựng các nhóm rác còn lại sử dụng màu xám, vẫn bảo đảm dễ phân biệt loại chất thải bên trong. Riêng chất thải nguy hại phát sinh trong sinh hoạt phải được lưu chứa trong bao bì riêng, không sử dụng màu xanh lá cây hoặc màu xám, đồng thời có khả năng chống ăn mòn, chống thấm và không rò rỉ ra môi trường.

Theo quy định, mỗi hộ gia đình, cá nhân có trách nhiệm tự trang bị bao bì phù hợp để chứa, lưu giữ và chuyển giao rác sinh hoạt theo đúng phương án đối với từng loại chất thải. Với nhóm rác tái sử dụng, tái chế, người dân có thể phân loại riêng và chuyển giao cho các tổ chức, cá nhân tái chế, cho đơn vị thu gom rác sinh hoạt hoặc lưu giữ tại nhà để định kỳ mang đến các điểm thu mua tập trung do UBND cấp xã quy định. Chất thải thực phẩm có thể được tận dụng làm phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc bàn giao cho các đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển theo quy định.

Đối với rác cồng kềnh, khi phát sinh, người dân phải liên hệ đơn vị thu gom, xử lý để chuyển giao và chi trả chi phí theo quy định, hoặc tự vận chuyển đến điểm tập kết tập trung do cấp xã bố trí mà không phải trả phí. Riêng chất thải nguy hại trong sinh hoạt được lưu giữ an toàn tại nhà hoặc mang đến điểm thu gom tập trung theo lịch định kỳ do chính quyền địa phương thông báo.

Đáng chú ý, Quyết định số 87 cho phép các đơn vị cung ứng dịch vụ thu gom, vận chuyển rác sinh hoạt được quyền từ chối thu gom đối với các trường hợp không thực hiện phân loại rác hoặc sử dụng bao bì không đúng quy định. Những trường hợp này sẽ được thông báo cho UBND cấp xã để kiểm tra và xử lý theo quy định pháp luật.

Ngoài hộ gia đình và cá nhân, quy định mới còn áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, cũng như các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, chủ đầu tư hạ tầng khu sản xuất, cụm công nghiệp có phát sinh chất thải sinh hoạt, văn phòng với tổng khối lượng dưới 300 kg/ngày, nếu lựa chọn hình thức quản lý rác sinh hoạt tương tự hộ gia đình. Việc siết chặt phân loại rác được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, giảm áp lực cho môi trường đô thị và hướng tới phát triển bền vững cho Thủ đô Hà Nội.