Nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế, Bộ Tài chính đang đề xuất mở rộng các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế. Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình đăng ký, khai và tính thuế thời gian qua.
Theo tờ trình của Bộ Tài chính, quá trình triển khai các quy định hiện hành về quản lý thuế vẫn bộc lộ một số hạn chế. Nhiều tình huống thực tế phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh chưa được các quy định về đăng ký và khai thuế bao quát đầy đủ, dẫn đến một số thủ tục chưa thực sự phù hợp với thực tiễn. Trước thực tế đó, cơ quan quản lý đề xuất rà soát, bổ sung quy định tại Điều 11 của dự thảo Nghị định nhằm mở rộng phạm vi các trường hợp được miễn nộp hồ sơ khai thuế, qua đó giảm bớt gánh nặng thủ tục cho người nộp thuế.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định liên quan đến nghĩa vụ khai thuế đối với hoạt động khấu trừ và nộp thay thuế của nhà thầu nước ngoài. Theo đề xuất, tổ chức hoặc cá nhân phía Việt Nam thực hiện khấu trừ và nộp thay thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhà thầu nước ngoài, trong trường hợp khai thuế theo tháng nhưng không phát sinh hoạt động khấu trừ thuế trong tháng đó, sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế. Quy định này nhằm tránh việc người nộp thuế phải thực hiện thủ tục mang tính hình thức khi không phát sinh nghĩa vụ thực tế.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định cũng đề cập đến các trường hợp nghĩa vụ thuế được cơ quan thuế xác định và thông báo trực tiếp. Theo Bộ Tài chính, khi cơ quan thuế có thể xác định số thuế phải nộp dựa trên dữ liệu được kết nối và khai thác từ các cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc từ hệ thống thông tin quản lý thuế, người nộp thuế sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế cho các khoản này. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp với xu hướng ứng dụng dữ liệu số trong quản lý thuế, đồng thời giảm bớt khối lượng thủ tục cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung quy định đối với các khoản thu nhập của tổ chức, cá nhân nước ngoài từ việc đầu tư trái phiếu quốc tế do Chính phủ Việt Nam phát hành hoặc từ các khoản cho vay đối với Chính phủ Việt Nam. Theo đó, phía Việt Nam thực hiện chi trả thu nhập trong các trường hợp này sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế. Lý do được đưa ra là những khoản thu nhập này không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tương tự, các tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài cho Chính phủ Việt Nam vay vốn cũng không phải thực hiện nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế đối với phần thu nhập phát sinh từ hoạt động cho vay. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất với chính sách thuế hiện hành đối với các khoản thu nhập không thuộc diện chịu thuế.
Dự thảo Nghị định cũng làm rõ thêm quy định đối với cá nhân có thu nhập thuộc diện được miễn thuế. Những trường hợp này sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế, ngoại trừ trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ khai theo hướng dẫn cụ thể của Bộ Tài chính.
Song song với việc bổ sung các trường hợp mới, dự thảo vẫn giữ nguyên nhiều quy định hiện hành về các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế. Chẳng hạn, người nộp thuế chỉ có hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế theo quy định của pháp luật; doanh nghiệp chế xuất chỉ phát sinh hoạt động xuất khẩu; người nộp thuế tạm ngừng hoạt động kinh doanh; hoặc trường hợp đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Bên cạnh đó, các tổ chức và cá nhân có nghĩa vụ khai thuế thu nhập cá nhân theo tháng hoặc theo quý nhưng không phát sinh việc chi trả thu nhập từ tiền lương, tiền công trong kỳ cũng không phải nộp hồ sơ khai thuế. Tương tự, những người nộp thuế thuộc diện được hoàn thuế giá trị gia tăng cũng nằm trong nhóm không phải thực hiện thủ tục này.
Ở chiều ngược lại, dự thảo cũng bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm việc quản lý nghĩa vụ thuế được thực hiện chặt chẽ hơn. Đáng chú ý là quy định liên quan đến hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có doanh thu hằng năm thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo Nghị định của Chính phủ về chính sách thuế đối với khu vực này. Những trường hợp không thuộc diện nêu trên vẫn phải thực hiện nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế theo quy định.
Đồng thời, dự thảo nhấn mạnh rằng người nộp thuế vẫn phải nộp hồ sơ khai thuế đối với các nghĩa vụ phát sinh sau thời điểm đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Quy định này được đưa ra nhằm tránh tình trạng bỏ sót nghĩa vụ thuế, đồng thời bảo đảm việc quản lý đầy đủ các khoản thu ngân sách phát sinh sau khi người nộp thuế hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế.
