Xuất khẩu rau quả lần đầu vượt mốc tỷ USD trong tháng, sầu riêng tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt
Sau giai đoạn trầm lắng kéo dài, thị trường sầu riêng đang ghi nhận những tín hiệu khởi sắc khi giá thu mua tại nhiều vùng nguyên liệu đồng loạt tăng trở lại. Diễn biến tích cực này không chỉ cải thiện thu nhập cho người trồng mà còn tạo động lực quan trọng giúp ngành rau quả thiết lập cột mốc mới về xuất khẩu.
Theo số liệu hải quan và tính toán sơ bộ của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả trong tháng 7 ước đạt trên 1 tỷ USD, tăng khoảng 38% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từ trước tới nay. Trong tổng kim ngạch của toàn ngành, sầu riêng tiếp tục là mặt hàng chủ lực khi đóng góp hơn một nửa giá trị xuất khẩu.
Lũy kế bảy tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả ước đạt khoảng 4,76 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, nhập khẩu đạt khoảng 1,84 tỷ USD, tăng 27%, đưa cán cân thương mại của ngành đạt mức xuất siêu gần 2,92 tỷ USD. Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm hơn 50% tổng kim ngạch, bên cạnh các thị trường như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và Hà Lan tiếp tục duy trì tăng trưởng.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, sau thời gian chịu áp lực cạnh tranh từ nguồn cung của Thái Lan, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đang thuận lợi hơn khi quốc gia này đã kết thúc vụ thu hoạch.
"Trong những tháng trước, sầu riêng Việt Nam chịu cạnh tranh gay gắt từ Thái Lan. Nay nước này đã hết vụ nên sầu riêng Việt Nam gần như 'một mình một chợ', đầu ra thuận lợi hơn rất nhiều", ông Nguyên nói.
Khảo sát thị trường cũng cho thấy nhiều vựa thu mua đang hoạt động sôi động hơn trước. Để có nguồn hàng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, không ít thương lái chấp nhận trả thêm chi phí nhằm tìm kiếm những vườn có chất lượng tốt. Theo các chuyên gia, Tây Nguyên sắp bước vào chính vụ thu hoạch kéo dài đến khoảng tháng 9-10. Nếu nhu cầu từ các thị trường tiếp tục duy trì tích cực, đây sẽ là giai đoạn tạo sức bật lớn cho kim ngạch xuất khẩu rau quả trong những tháng cuối năm.
Bên cạnh yếu tố thị trường, hoạt động xuất khẩu còn được hỗ trợ bởi chính sách ưu tiên thông quan nông sản. Việc đẩy nhanh thủ tục hải quan, cấp mã số vùng trồng và tạo điều kiện xử lý hồ sơ ngay cả ngoài giờ hành chính giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian giao hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đầu tư chế biến sâu, mở rộng thị trường để gia tăng giá trị ngành hàng tỷ USD
Trong khi xuất khẩu quả tươi phục hồi mạnh, giới chuyên môn cho rằng chế biến sâu sẽ là chìa khóa giúp ngành sầu riêng duy trì tăng trưởng lâu dài, giảm áp lực tiêu thụ vào mùa thu hoạch và nâng cao giá trị sản phẩm. Theo ông Đặng Phúc Nguyên, bên cạnh sầu riêng tươi, các sản phẩm chế biến như sầu riêng đông lạnh hay sầu riêng sấy thăng hoa đang trở thành động lực tăng trưởng mới khi nhu cầu tại Trung Quốc, Ấn Độ cùng nhiều thị trường khác ngày càng mở rộng.
"Giá nguyên liệu thấp, doanh nghiệp càng có điều kiện tăng sản lượng sầu riêng đông lạnh xuất khẩu", ông Nguyên cho biết. Hiện sản phẩm này không chỉ được xuất sang Trung Quốc mà còn mở rộng sang Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và nhiều thị trường khác, góp phần đáng kể vào mức tăng trưởng chung của toàn ngành.
Số liệu cho thấy sản lượng sầu riêng đông lạnh xuất khẩu trong năm 2025 đã tăng gấp 20 lần so với năm 2023. Chỉ riêng quý I/2026, lượng xuất khẩu đạt gần 11.600 tấn với giá bình quân khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Những kết quả này phản ánh xu hướng chuyển dịch sang chế biến sâu đang tạo thêm dư địa nâng cao giá trị cho ngành hàng.
Đón đầu xu hướng này, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng chuỗi liên kết với vùng nguyên liệu để bảo đảm nguồn cung ổn định. Bà Nguyễn Hiền Vinh, đại diện Công ty TNHH White Beamance (tỉnh Đắk Lắk) - đơn vị tiên phong xây dựng hệ sinh thái sầu riêng cho hay, doanh nghiệp đang hợp tác thu mua sầu riêng tại các vùng nguyên liệu, nhà vườn, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh để sản xuất và cung cấp các sản phẩm như sầu riêng sấy thăng hoa ra thị trường. Theo bà Hiền Vinh, việc ký kết bao tiêu với các vùng trồng giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu, đồng thời tạo đầu ra ổn định cho nông dân, hạn chế tình trạng "được mùa mất giá".
"Sầu riêng sấy thăng hoa vẫn giữ được hương vị đặc trưng nhưng mang lại giá trị gia tăng cao hơn nhiều lần. Chúng tôi kỳ vọng sản phẩm sẽ góp phần nâng thu nhập cho người trồng, đồng thời có thể mở rộng thị trường xuất khẩu trong thời gian tới", bà Hiền Vinh nói.
Các chuyên gia nhận định, cùng với sự phục hồi của thị trường Trung Quốc và cơ hội mở rộng xuất khẩu sang Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng nhiều thị trường tiềm năng khác, sầu riêng sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của ngành rau quả. Tuy nhiên, để giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế, ngành hàng cần tiếp tục đầu tư công nghệ chế biến, mở rộng công suất nhà máy, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với các vùng nguyên liệu, qua đó nâng cao sức cạnh tranh và phát triển theo hướng bền vững.
