Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Chương trình hành động lần này là việc đổi mới công tác truyền thông nhằm thống nhất nhận thức về vai trò của nông nghiệp. Thay vì coi nông nghiệp là cứu cánh khi kinh tế khó khăn, Chính phủ khẳng định đây là lợi thế quốc gia, là nền tảng chiến lược để đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình. Giải pháp trọng tâm đầu tiên chính là thay đổi tư duy từ “sản xuất nông nghiệp” thuần túy sang “kinh tế nông nghiệp”.
Sự chuyển dịch này yêu cầu các địa phương và doanh nghiệp không chỉ chú trọng vào sản lượng mà phải tập trung vào giá trị gia tăng, tính minh bạch và trách nhiệm với môi trường. Việc phổ biến các mô hình kinh doanh hiệu quả, tôn vinh những người nông dân chuyên nghiệp là giải pháp căn cơ để tạo ra sức mạnh tự thân cho ngành, giúp người dân thay đổi cách làm truyền thống sang phương thức sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn liền với nhu cầu thực tế của thị trường quốc tế.
Để tạo động lực mới, Chính phủ xác định giải pháp hoàn thiện thể chế là "chìa khóa" mở ra các nguồn lực còn đang bị bó hẹp. Việc rà soát toàn diện các văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo trong năm 2026, sẽ tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ sau khi sáp nhập các bộ ngành.
Đặc biệt, giải pháp tháo gỡ các “điểm nghẽn” về vốn, đất đai và công nghệ được ưu tiên hàng đầu. Chính phủ sẽ đề xuất các cơ chế ưu đãi về thuế, bảo hiểm nông nghiệp và thúc đẩy thương mại hóa quyền sử dụng đất theo nguyên tắc thị trường. Điều này giúp các doanh nghiệp và hợp tác xã yên tâm đầu tư dài hạn vào hệ thống logistics, kho bãi và chuỗi cung ứng lạnh – những hạ tầng vốn là điểm yếu khiến nông sản Việt thường xuyên rơi vào tình trạng đứt gãy cung ứng hoặc dư thừa cục bộ. Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền địa phương 2 cấp cũng giúp các quyết sách về nông nghiệp sát thực tế hơn, nâng cao tính chủ động và chịu trách nhiệm của người đứng đầu tại mỗi vùng miền.
Giải pháp về khoa học công nghệ và chuyển đổi số được coi là bước đột phá để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Theo Nghị quyết, việc cơ cấu lại các tiểu ngành sẽ đi vào thực chất thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ viễn thám và dữ liệu lớn (Big Data). Chính phủ định hướng tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh, tập trung vào các sản phẩm chủ lực có giá trị kinh tế cao thay vì chạy theo các loại cây trồng năng suất thấp.
Hệ thống mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sẽ được chuẩn hóa để đáp ứng các rào cản kỹ thuật khắt khe từ các thị trường cao cấp. Song song đó, giải pháp thúc đẩy nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính là lộ trình bắt buộc để nông sản Việt Nam thâm nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc đầu tư vào các trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện trong quản trị dữ liệu đất đai, nguồn nước sẽ giúp ngành nông nghiệp chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là tại các vùng trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long hay Tây Nguyên.
Nông dân được xác định là chủ thể, là trung tâm của quá trình phát triển. Do đó, giải pháp về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự thành bại của Nghị quyết. Chính phủ sẽ tập trung bồi dưỡng, tập huấn để hình thành đội ngũ “nông dân chuyên nghiệp” – những người không chỉ giỏi sản xuất mà còn am hiểu về thị trường, công nghệ và quản trị.
Việc đổi mới toàn diện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với quá trình đô thị hóa sẽ giúp cư dân nông thôn có cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp bền vững, nâng cao thu nhập. Bên cạnh đó, việc củng cố và phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã kiểu mới sẽ là cầu nối vững chắc giữa người nông dân và doanh nghiệp. Các hợp tác xã này sẽ được hỗ trợ ứng dụng công nghệ cao, tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn và tham gia sâu vào các chuỗi liên kết giá trị, từ đó xóa bỏ tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ.
Cuối cùng, giải pháp về hạ tầng đồng bộ là nền tảng để nông thôn mới phát triển bền vững. Chính phủ sẽ tăng cường đầu tư ngân sách và huy động nguồn lực xã hội cho các công trình thủy lợi đa mục tiêu, hạ tầng phòng chống thiên tai và cảng cá hiện đại. Việc phát triển “hạ tầng xanh” và các hệ sinh thái tự nhiên chống chịu với thiên tai không chỉ bảo vệ sản xuất mà còn giữ gìn bản sắc văn hóa và môi trường sống của người dân.
Hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, các tiêu chuẩn môi trường sẽ được tích hợp chặt chẽ vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Cơ chế “người gây ô nhiễm phải trả tiền” và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất sẽ được áp dụng nghiêm ngặt để cải thiện chất lượng môi trường tại các làng nghề, lưu vực sông và cụm công nghiệp nông thôn. Sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái chính là chìa khóa để nông nghiệp, nông dân và nông thôn Việt Nam phát triển thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
