Nằm ở địa đầu cực Nam Tổ quốc, Cà Mau là tỉnh duy nhất trên cả nước có ba mặt giáp biển với chiều dài bờ biển lên đến 310 km. Cùng với không gian phát triển mới từ các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia như cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, cao tốc Cà Mau - Đất Mũi và Cảng Hòn Khoai, địa phương này đang hội tụ những điều kiện "cần" để bứt phá.
Tuy nhiên, phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời đã thẳng thắn nhìn nhận: Tiềm năng không tự trở thành giá trị và cơ hội không tự biến thành dự án. Để khai phóng nguồn lực này, Cà Mau cần sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, ứng dụng công nghệ và quản trị hiện đại.
Làm rõ hơn bài toán này dưới góc nhìn chuyên môn, tham luận từ Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) đã chỉ ra rằng, đổi mới sáng tạo chính là yếu tố thúc đẩy năng suất, nâng tầm năng lực doanh nghiệp và quyết định phần giá trị kinh tế được giữ lại tại địa phương. Đổi mới sáng tạo không nhất thiết giới hạn ở các phát minh từ phòng thí nghiệm hay các startup công nghệ cao. Thay vào đó, nó là việc áp dụng các giải pháp mới hoặc cải tiến đáng kể vào sản phẩm, quy trình và mô hình kinh doanh để tạo ra giá trị thực tiễn.
Để hiện thực hóa mục tiêu vươn lên 20.000 doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030, tham luận đã đề xuất 3 hướng đi chiến lược nhằm chuyển hóa lợi thế tự nhiên thành năng lực cạnh tranh.
Cụ thể, tỉnh cần nâng cấp chuỗi "Blue Food 2.0 và thủy sản tuần hoàn" bằng cách áp dụng công nghệ dữ liệu (farm intelligence), chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc để tạo thêm giá trị gia tăng trên mỗi kilogram tôm, thay vì chỉ chạy theo sản lượng 580.000 tấn (trị giá hơn 2 tỷ USD xuất khẩu) như hiện tại. Song song đó, việc khai thác lĩnh vực "Năng lượng và dịch vụ công nghiệp biển" từ hệ sinh thái điện gió khổng lồ (900 MW đang vận hành và 2.300 MW quy hoạch) sẽ mở ra cơ hội tham gia chuỗi dịch vụ logistics biển, bảo trì, kiểm định và đào tạo nghề cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cùng startup địa phương. Cuối cùng, hướng đi Kinh tế rừng ngập mặn và thích ứng khí hậu sẽ giúp chuyển hóa thách thức thành mô hình kinh tế thông qua hoạt động quan trắc, phục hồi sinh kế, đồng thời đẩy mạnh du lịch trải nghiệm sinh thái, văn hóa ẩm thực kết hợp số hóa dịch vụ.
Để các định hướng này đi vào thực tiễn, các doanh nghiệp địa phương không nhất thiết phải trở thành những "kỳ lân" công nghệ, mà cần từng bước tiến lên trên thang năng lực: từ chính thức hóa, số hóa, cải tiến, đến hợp tác thử nghiệm và cuối cùng là thương mại hóa, mở rộng thị trường.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo này đòi hỏi một sự phân vai đồng bộ. Trong đó, chính quyền đóng vai trò kiến tạo, đặt ra ưu tiên và chia sẻ rủi ro; doanh nghiệp là chủ thể sở hữu nhu cầu, dữ liệu và dẫn dắt thị trường; trong khi các trường đại học, viện nghiên cứu đóng vai trò cung cấp tri thức, thiết kế thí điểm và đào tạo nhân lực.
Sự kiện Xúc tiến Đầu tư 2026 đang phát đi một thông điệp mạnh mẽ: Cà Mau đã sẵn sàng vượt qua giai đoạn chỉ dựa vào khai thác tài nguyên thô. Bằng tư duy đổi mới sáng tạo, sự chung tay của chính quyền và khát vọng của cộng đồng doanh nghiệp, mảnh đất cực Nam Tổ quốc đang tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình, khẳng định vị thế "Cực tăng trưởng mới" của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.
