Diễn đàn vinh dự đón tiếp Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao ông Nguyễn Minh Vũ, lãnh đạo các cơ quan ban ngành Trung ương và địa phương tỉnh Đắk Lắk, các Đại sứ, tổng lãnh sự các cường quốc cà phê cùng các tổ chức quốc tế, các chuyên gia, người nổi tiếng trong lĩnh vực văn hóa, cộng đồng thực hành cà phê trong nước, quốc tế. Sự hội tụ này tạo nên một không gian đối thoại đa chiều, phản ánh tính chất liên ngành và liên văn hóa của cà phê trong bối cảnh toàn cầu.
Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao ông Nguyễn Minh Vũ đánh giá cao những nỗ lực của tỉnh Đắk Lắk trong việc góp phần lan tỏa những giá trị, truyền thống văn hóa cà phê Đắk Lắk trong nguồn lực phát triển bền vững quốc gia: “Việc giới thiệu tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk đến quốc tế không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Tây Nguyên, mà còn thúc đẩy đối thoại đa văn hóa, nâng cao giá trị gia tăng của ngành cà phê Việt Nam, qua đó từng bước xác lập vị thế riêng của cà phê Việt Nam trên bản đồ cà phê thế giới”.
Với chủ đề “Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại”, Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới nhận được gần 40 bài nghiên cứu tham luận từ các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế tiếp cận cà phê dưới nhiều góc độ từ kinh tế, xã hội, văn hóa, di sản học đến công nghệ chế biến, chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển bền vững,...
Trong đó, 14 bài tham luận tiêu biểu được trình bày trực tiếp tại diễn đàn ngày 18/4 qua 4 phiên thảo luận chuyên sâu với sự điều hành của các nhà quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế xuyên suốt theo các chủ đề: “Lịch sử cà phê thế giới”; “Quy trình trồng và sản xuất cà phê”; “Văn hóa tiêu dùng toàn cầu và diễn trình phát triển của di sản cà phê”; “Thực hành tốt trong bảo vệ và phát triển bền vững” nhằm trao đổi về những giá trị di sản cà phê toàn cầu.
Tiếp đó, phiên chuyên đề về “Lịch sử cà phê thế giới”, các tham luận quốc tế từ các quốc gia có nền văn hóa cà phê tiêu biểu thế giới như Palestine, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý… đã tái hiện hành trình của cà phê xuyên suốt các nền văn minh. Qua đó, cho thấy sự đa dạng trong tiếp nhận và thực hành tại mỗi quốc gia đã tạo nên “sức sống bền bỉ” và khả năng lan tỏa toàn cầu của cà phê, đồng thời khẳng định vai trò của cà phê như một “không gian giao tiếp xã hội và giao lưu văn hóa”.
Với chủ đề về “Quy trình trồng và sản xuất cà phê”, các thảo luận đi sâu về hệ sinh thái trồng và sản xuất cà phê như một chỉnh thể gắn kết giữa tri thức bản địa, cảnh quan văn hóa và sinh kế cộng đồng. Các phân tích chuỗi giá trị cà phê toàn cầu, trách nhiệm xã hội của ngành cà phê đối với cộng đồng, cùng các định hướng phát triển Đắk Lắk từ vùng nguyên liệu trọng điểm trở thành “Thủ phủ cà phê thế giới”, gắn với hành trình xây dựng cảnh quan văn hóa cà phê Việt Nam hướng tới di sản của UNESCO và thúc đẩy hệ sinh thái cà phê trong tiến trình chuyển đổi xanh toàn cầu.
Cùng với đó, chủ đề “văn hóa tiêu dùng toàn cầu và diễn trình phát triển của di sản cà phê” tại diễn đàn gợi mở cách tiếp cận cà phê từ góc độ văn hóa, lối sống, cách con người gặp gỡ, đối thoại và sáng tạo. Sự chuyển hóa của không gian cà phê từ trải nghiệm tiêu dùng sang không gian văn hóa và di sản, các triết lý và thực hành cà phê đương đại như Coffee Philosophy, Slow Coffee Culture, Thiền Cà phê, cùng với ứng dụng công nghệ số, đang góp phần định hình cà phê như một “di sản sống” có khả năng thích ứng và lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống đương đại.
Mở rộng từ các tham chiếu quốc tế, phiên chuyên đề “Thực hành tốt trong bảo vệ và phát triển bền vững” chia sẻ những mô hình cụ thể với các thực hành tốt từ Thái Lan và cách tiếp cận của FAO về hệ thống cà phê bền vững hài hòa giữa sinh kế cộng đồng và môi trường. Trên nền tảng đó, các tham luận tiếp tục làm rõ khái niệm và tiêu chí “Thực hành bảo vệ tốt” theo UNESCO, đồng thời nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng trong việc gìn giữ, trao truyền và phát huy di sản; cũng như cơ hội phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng khi di sản được nhận diện và định vị đúng giá trị.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk ông Đào Mỹ nhấn mạnh: “Diễn đàn không chỉ là nơi gặp gỡ, trao đổi học thuật và thực tiễn còn là một bước đi thiết thực nhằm làm rõ hơn giá trị nổi bật của di sản cà phê trong bối cảnh toàn cầu hóa, thúc đẩy đối thoại giữa các nền văn minh cà phê, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, nhất là các mô hình Thực hành bảo vệ tốt theo Công ước 2003 của UNESCO”.
Trong khuôn khổ Diễn đàn, nhiều hoạt động cũng được tổ chức góp phần mang đến trải nghiệm toàn diện về giá trị của cà phê Việt Nam từ Cà phê vật lý – Cà phê xã hội – Cà phê tinh thần, vượt ra khỏi khuôn khổ của “một sản phẩm nông nghiệp hay ngành kinh tế” để được nhìn nhận như “di sản sống” gắn với bản sắc và lối sống cộng đồng.
Trong hành trình phát triển hiện nay, tỉnh Đắk Lắk xác định rõ: bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa không tách rời mục tiêu phát triển bền vững. Với chúng tôi, cà phê Đắk Lắk không chỉ là câu chuyện của sản phẩm, của thị trường hay của tiêu dùng, mà còn là câu chuyện của cộng đồng, của môi trường sống, của giáo dục truyền thống, của trách nhiệm với các thế hệ tương lai. Các tham luận chuyên môn hôm nay sẽ tiếp tục khẳng định giá trị của văn hóa cà phê Đắk Lắk không chỉ nằm ở tri thức, kỹ năng mà còn có ý nghĩa xã hội - nhân văn, tinh thần tôn trọng thiên nhiên, đề cao lao động, gắn kết cộng đồng.
Từ nhận thức đó, tỉnh Đắk Lắk sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành Trung ương, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, các cơ sở đào tạo – nghiên cứu, cộng đồng chủ thể di sản và doanh nghiệp nhằm chung tay bảo vệ, truyền dạy tri thức trồng, chế biến và thưởng thức cà phê; thúc đẩy các mô hình phát triển cà phê theo hướng xanh, có trách nhiệm, hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường; gắn việc phát huy di sản cà phê với phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để quảng bá hình ảnh Đắk Lắk, Buôn Ma Thuột và văn hóa cà phê Việt Nam ra thế giới.
