Trước sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện giao thông điện trong đô thị, Bộ Xây dựng đang đề xuất hoàn thiện khung pháp lý nhằm kiểm soát rủi ro cháy nổ và đảm bảo an toàn cho cư dân sinh sống tại các tòa nhà chung cư. Nội dung này được đưa vào dự thảo sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, với trọng tâm là bổ sung các yêu cầu đối với hạ tầng phục vụ xe điện như khu sạc, trạm đổi pin và hệ thống điện đi kèm.
Hiện Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đối với Hồ sơ Sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD. Trên cơ sở tổng kết quá trình thực thi quy chuẩn hiện hành, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản đã phối hợp cùng Viện Khoa học công nghệ xây dựng và các đơn vị liên quan tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện. Kết quả cho thấy, dù quy chuẩn trước đó đã góp phần nâng cao mức độ an toàn công trình, đồng thời tạo sự thống nhất trong thiết kế và quản lý chất lượng xây dựng, nhưng thực tiễn phát triển mới đã bộc lộ không ít khoảng trống cần được lấp đầy.
Một trong những vấn đề nổi bật là sự thiếu hụt quy định cụ thể liên quan đến hạ tầng xe điện. Hiện nay, các tiêu chí về khu vực sạc, trạm sạc hay trạm đổi pin chưa được đề cập đầy đủ, khiến chủ đầu tư và đơn vị vận hành gặp khó trong triển khai, thậm chí phải tự áp dụng các tiêu chuẩn riêng lẻ. Trong khi đó, đặc tính cháy nổ phức tạp của pin xe điện, nếu không được kiểm soát bằng các giải pháp kỹ thuật phù hợp, có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng, đặc biệt tại các không gian kín như tầng hầm chung cư.
Không chỉ dừng ở đó, hệ thống điện tại nhiều công trình cũng bộc lộ bất cập khi tích hợp thêm các trạm sạc công suất lớn. Việc thiếu yêu cầu bắt buộc về nguồn điện riêng biệt hoặc cơ chế ngắt điện khẩn cấp có thể dẫn đến quá tải, thậm chí gây ra các sự cố cháy nổ lan rộng. Đây được xem là một trong những nguy cơ tiềm ẩn cần sớm được kiểm soát bằng quy định cụ thể.
Từ thực tế trên, Viện Khoa học công nghệ xây dựng kiến nghị cần sớm ban hành bản sửa đổi quy chuẩn, trong đó đặt trọng tâm vào các tiêu chuẩn an toàn đối với hạ tầng xe điện. Theo đề xuất, khu vực để xe điện phải được bố trí tách biệt với xe sử dụng động cơ đốt trong, đồng thời phân tách rõ giữa ô tô điện và xe hai bánh điện. Khoảng cách tối thiểu giữa các khu vực là 2m; trong trường hợp không đáp ứng được yêu cầu này, cần sử dụng tường hoặc vách ngăn bằng vật liệu không cháy, có chiều cao tối thiểu 2m để đảm bảo an toàn.
Đối với khu vực sạc, dự thảo yêu cầu phải thiết kế thành các khoang cháy riêng biệt, được trang bị hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động, đồng thời duy trì giám sát liên tục, kết nối với phòng trực 24/24 giờ. Các khu sạc cũng cần được chia thành nhiều phân vùng, với quy mô tối đa 20 chỗ sạc cho ô tô điện hoặc 150 chỗ đối với xe máy, xe đạp điện trong mỗi phân vùng. Về vị trí, khu sạc được khuyến nghị bố trí theo thứ tự ưu tiên từ ngoài trời, trên mặt đất đến trong nhà chung cư nhằm giảm thiểu rủi ro.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất không bố trí khu vực đổi pin bên trong nhà chung cư do nguy cơ cháy nổ cao. Thay vào đó, các trạm đổi pin cần được đặt tại vị trí riêng biệt, đảm bảo khoảng cách an toàn với khu vực đông người và các công trình lân cận.
Song song với đó, các yêu cầu về hệ thống điện và thiết bị cũng được siết chặt. Cụ thể, nguồn điện cấp cho trạm sạc và đổi pin phải tách biệt với các phụ tải khác, có chức năng tự động ngắt khi xảy ra sự cố, đồng thời trang bị công tắc ngắt khẩn cấp. Các thiết bị như trụ sạc, tủ đổi pin phải được kiểm định và chứng nhận chất lượng trước khi đưa vào sử dụng.
Không chỉ tập trung vào yếu tố kỹ thuật, dự thảo còn bổ sung các quy định về quản lý và vận hành. Theo đó, nghiêm cấm việc sạc xe điện tại hành lang, sảnh hoặc lối thoát nạn; đồng thời không cho phép mang xe điện hay pin lên căn hộ hoặc sử dụng thang máy để vận chuyển.
Đối với các dự án mới, việc bố trí hạ tầng xe điện cần bám sát lộ trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh của từng địa phương. Trong khi đó, với các chung cư hiện hữu, việc triển khai khu sạc sẽ phụ thuộc vào điều kiện thực tế như không gian, công suất trạm biến áp và năng lực hệ thống phòng cháy chữa cháy. Những công trình đã có sẵn hạ tầng sạc hoặc đổi pin sẽ được áp dụng lộ trình chuyển tiếp, với thời gian tối đa 6 tháng để hoàn thiện, cải tạo theo quy chuẩn mới.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, việc ban hành bản sửa đổi lần này không chỉ mang ý nghĩa bổ sung quy định kỹ thuật, mà còn là bước đi cần thiết nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước, đảm bảo an toàn cho người dân, đồng thời thúc đẩy xu hướng phát triển giao thông xanh theo hướng bền vững trong đô thị.
