Đề xuất giảm án tù trong lĩnh vực kinh tế, tăng tính răn đe với tội phạm môi trường

Điều chỉnh chính sách hình sự theo hướng hỗ trợ phát triển kinh tế

Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 56-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong bối cảnh mới. Văn bản do Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký thay mặt Bộ Chính trị, đặt ra nhiều định hướng quan trọng để xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng sửa đổi chính sách hình sự đối với lĩnh vực kinh tế và công nghệ. Theo đó, Bộ Chính trị yêu cầu nghiên cứu giảm hình phạt tù, đồng thời mở rộng áp dụng các chế tài kinh tế nhằm xử lý hiệu quả các vi phạm, qua đó khuyến khích huy động nguồn lực cho đầu tư, sản xuất và đổi mới sáng tạo. Song song với đó, chương trình mục tiêu quốc gia về phòng, chống tội phạm giai đoạn 2026-2035 cũng cần sớm được xây dựng và triển khai.

Trái với định hướng nêu trên, các hành vi phạm tội liên quan đến môi trường, an toàn thực phẩm hoặc xâm hại sức khỏe cộng đồng sẽ được nghiên cứu áp dụng chính sách hình sự nghiêm khắc hơn. Đây được xem là nhóm tội phạm có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe người dân và sự phát triển bền vững, vì vậy cần tăng sức răn đe bằng những chế tài phù hợp.

Kết luận cũng yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, MTTQ Việt Nam cùng các tổ chức chính trị - xã hội xác định công tác phòng, chống tội phạm là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên và lâu dài. Trách nhiệm này không chỉ thuộc về các cơ quan bảo vệ pháp luật mà cần sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy trong công tác phòng, chống tội phạm. Thay vì chỉ tập trung xử lý sau khi vi phạm xảy ra, các cơ quan chức năng phải chủ động nhận diện nguy cơ, dự báo xu hướng, quản trị rủi ro và tăng cường phòng ngừa từ sớm, từ xa. Việc đấu tranh, xử lý nghiêm minh vẫn được thực hiện song song nhằm kéo giảm bền vững các loại tội phạm và xây dựng ngày càng nhiều địa bàn an toàn.

Siết chặt xử lý tội phạm nghiêm trọng, bảo đảm môi trường đầu tư ổn định

Cùng với việc điều chỉnh chính sách hình sự, Bộ Chính trị yêu cầu rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm theo hướng đồng bộ, phù hợp với thực tiễn và các cam kết quốc tế. Trong quá trình thực hiện, lực lượng Công an nhân dân tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các ngành, các địa phương và đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra nhằm bảo đảm mọi chủ trương được triển khai thống nhất từ Trung ương đến cơ sở.

Một yêu cầu khác được đặt ra là triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa ngay từ cơ sở. Các nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh tội phạm cần được xử lý căn cơ; công tác quản lý địa bàn, lĩnh vực trọng điểm về an ninh, trật tự phải được nâng cao hiệu quả. Bên cạnh đó, việc đổi mới công tác thi hành án, giáo dục phạm nhân, đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm và tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù hoặc sau cai nghiện ma túy cũng được coi là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tái phạm.

Trong lĩnh vực đấu tranh với tội phạm, Bộ Chính trị yêu cầu tổng rà soát các băng nhóm, đường dây, tổ chức và tụ điểm phức tạp để triệt phá tận gốc. Những lĩnh vực then chốt, trọng yếu hoặc các không gian phát triển mới có nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa vi phạm ngay từ đầu.

Đáng chú ý, kết luận nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động tố tụng là điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án phải bảo đảm tính chuyên nghiệp, hiện đại và nghiêm minh. Việc xử lý phải không để xảy ra oan sai, không bỏ lọt tội phạm nhưng đồng thời cũng không làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Công tác thu hồi tài sản do phạm tội mà có tiếp tục được coi là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả xử lý.

Để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan quản lý nhà nước và lực lượng chuyên trách về an ninh, trật tự theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền ba cấp và không gian phát triển mới, trong đó ưu tiên địa bàn cơ sở. Song song với đó là xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ thông tin và năng lực khoa học - công nghệ.

Kết luận cũng xác định chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ tạo bước đột phá trong công tác phòng, chống tội phạm. Các hệ thống cảnh báo sớm về an ninh, trật tự cần được ưu tiên phát triển, đồng thời đẩy nhanh việc hoàn thiện, kết nối và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành để hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản trị an ninh, trật tự trên phạm vi cả nước.