Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Bộ Công Thương khuyến nghị người dân và doanh nghiệp chủ động thay đổi thói quen sử dụng năng lượng, trong đó cân nhắc chuyển sang các phương tiện thân thiện hơn như xe điện, xe hybrid và tăng cường làm việc trực tuyến để giảm nhu cầu đi lại, qua đó tiết kiệm nhiên liệu.
Thông tin từ Bộ Công Thương cho biết những ngày gần đây, xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang có dấu hiệu leo thang nghiêm trọng. Iran đã tiến hành phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới, nơi trung chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Diễn biến này khiến giá dầu thế giới từ đầu năm đến nay đã tăng khoảng 20% và trong kịch bản xấu có thể vọt lên mức 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.
Sự biến động mạnh của thị trường dầu mỏ được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến nhiều khu vực, đặc biệt là Đông Nam Á - nơi phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước khá lớn. Năm 2025, tổng sản lượng tiêu thụ xăng dầu nội địa đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương mức bình quân 2,2 - 2,3 triệu m3/tấn mỗi tháng.
Dù Việt Nam đã có hai nhà máy lọc dầu lớn là Nghi Sơn và Dung Quất, Bộ Công Thương cho biết nguồn cung trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Trong trường hợp thị trường quốc tế tiếp tục biến động mạnh, nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương hoàn toàn có thể xảy ra.
Trước tình hình đó, Bộ Công Thương cho biết đã liên tục chỉ đạo hệ thống phân phối xăng dầu trên toàn quốc duy trì hoạt động bán hàng bình thường, bảo đảm nguồn cung và không để xảy ra gián đoạn tại các cửa hàng bán lẻ. Đồng thời, các cơ chế chính sách cũng đang được rà soát và điều chỉnh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước.
Cơ quan này cũng kêu gọi người dân và doanh nghiệp bình tĩnh, đồng hành cùng các giải pháp điều hành của Chính phủ, tránh tâm lý hoang mang dẫn tới việc mua tích trữ xăng dầu. Theo Bộ Công Thương, hành vi đầu cơ hoặc găm hàng không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn làm gia tăng nguy cơ mất cân đối cung cầu trên thị trường, ảnh hưởng đến lợi ích chung của xã hội.
Trong trường hợp phát hiện các cửa hàng xăng dầu đóng cửa không rõ lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu giữ hàng không bán, người dân được khuyến khích phản ánh đến đường dây nóng của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (1900 888 655) hoặc lực lượng quản lý thị trường tại địa phương để cơ quan chức năng kịp thời kiểm tra và xử lý.
Song song với các giải pháp quản lý thị trường, Bộ Công Thương cũng đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm giảm áp lực tiêu thụ nhiên liệu. Người dân được khuyến khích hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không thật sự cần thiết, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Với các quãng đường ngắn, xe đạp hoặc các phương tiện ít tiêu hao năng lượng được xem là lựa chọn phù hợp.
Đáng chú ý, cơ quan này khuyến nghị người dân cân nhắc chuyển sang sử dụng xe điện, xe hybrid hoặc các phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình dự kiến triển khai từ ngày 1/6. Đây được xem là hướng đi giúp giảm phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống trong dài hạn.
Ngoài việc thay đổi phương tiện, các biện pháp sử dụng xe hiệu quả cũng có thể giúp tiết kiệm đáng kể nhiên liệu. Theo Bộ Công Thương, việc duy trì áp suất lốp đúng tiêu chuẩn, thay dầu nhớt đúng kỳ hạn và tắt máy khi dừng đỗ lâu có thể giảm từ 10-15% lượng xăng tiêu thụ. Bên cạnh đó, việc giữ tốc độ ổn định, tránh tăng ga đột ngột hoặc chạy tốc độ cao không cần thiết cũng góp phần giảm chi phí nhiên liệu.
Đối với khu vực doanh nghiệp, Bộ Công Thương khuyến nghị xây dựng định mức tiêu hao năng lượng cho từng khâu sản xuất và vận tải, đồng thời áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001. Việc sắp xếp lại tuyến vận chuyển, tăng tải trọng mỗi chuyến hàng và hạn chế xe chạy rỗng cũng là giải pháp giúp tiết kiệm đáng kể chi phí nhiên liệu.
Cùng với đó, doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư nâng cấp máy móc, áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và từng bước chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời hoặc điện gió cho các hoạt động phụ trợ. Một giải pháp khác cũng được Bộ Công Thương gợi ý là thúc đẩy mô hình làm việc trực tuyến, giúp giảm nhu cầu di chuyển của người lao động.
Ở cấp độ điều hành, Chính phủ đã sớm triển khai các biện pháp ứng phó. Ngày 4/3, Thủ tướng đã ký Quyết định số 385 thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng để theo dõi sát diễn biến thị trường và báo cáo hằng ngày. Đồng thời, Bộ Công Thương cùng Bộ Tài chính đang xây dựng các phương án bình ổn giá, bao gồm việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường nhằm giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế.
