Thị trường xuất khẩu chuyển dịch, Trung Quốc và EU trở thành động lực mới
Sau nhiều năm phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ, bức tranh xuất khẩu gỗ của Việt Nam đang có sự thay đổi đáng kể khi doanh nghiệp tích cực mở rộng hiện diện tại châu Á, châu Âu và nhiều thị trường tiềm năng khác nhằm giảm thiểu rủi ro từ biến động thương mại toàn cầu.
Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dẫn lại, riêng trong tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 1,55 tỷ USD, tăng 7,7% so với tháng trước và cao hơn 13,9% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, nhóm sản phẩm gỗ đạt 985,4 triệu USD, tăng 6,3% so với tháng trước và tăng 5,3% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng đầu năm, toàn ngành mang về 8,6 tỷ USD, tăng 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng nhóm sản phẩm gỗ đạt 5,5 tỷ USD, giảm 1,8%, cho thấy sự phân hóa giữa các nhóm hàng xuất khẩu.
Dù tiếp tục giữ vị trí thị trường tiêu thụ lớn nhất, Mỹ đang ghi nhận dấu hiệu chững lại. Kim ngạch xuất khẩu sang quốc gia này đạt khoảng 4,3 tỷ USD, chiếm gần một nửa tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành nhưng giảm 6,5% so với cùng kỳ năm trước. Sức mua phục hồi chậm cùng các biện pháp phòng vệ thương mại và yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe được xem là những yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng.
Trong khi đó, nhiều thị trường khác lại ghi nhận kết quả tích cực. Trung Quốc nổi lên là điểm sáng khi kim ngạch đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng tới 46,5%, nâng tỷ trọng lên gần 15% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhật Bản cũng duy trì đà tăng ổn định với 1,1 tỷ USD, tăng 5,6%, nhờ nhu cầu tiêu dùng cải thiện và lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do.
Không chỉ khu vực Đông Bắc Á, nhiều thị trường khác cũng đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung. Xuất khẩu sang Anh, Australia, Malaysia và Canada đều tăng, trong khi Hà Lan tăng đột biến 141,5% và Đức tăng 46,9%. Những con số này cho thấy dư địa mở rộng thị phần tại Liên minh châu Âu vẫn rất lớn khi doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ EVFTA.
Nhóm thị trường khác cũng ghi nhận mức tăng 17,4%, phản ánh xu hướng đa dạng hóa thị trường ngày càng rõ nét, giúp doanh nghiệp giảm dần sự phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống.
Thị phần tại Trung Quốc chịu sức ép, doanh nghiệp vẫn còn nhiều thách thức
Bên cạnh tín hiệu tích cực ở hoạt động xuất khẩu, thị trường Trung Quốc cũng đặt ra những bài toán mới khi nhu cầu nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ chưa phục hồi hoàn toàn. Theo thống kê của Hải quan Trung Quốc, trong tháng 5/2026 nước này nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ trị giá 41,4 triệu USD, giảm 14,7% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm, kim ngạch đạt 206 triệu USD, thấp hơn 3,9% so với cùng kỳ năm 2025.
Ý tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp lớn nhất với kim ngạch 107,7 triệu USD, tăng 8,3% và chiếm hơn một nửa tổng giá trị nhập khẩu. Đức đứng thứ hai với 26,1 triệu USD nhưng giảm 19%. Việt Nam vẫn là nguồn cung lớn thứ ba tại thị trường này, đạt gần 14 triệu USD. Tuy nhiên, kim ngạch giảm 15,1% so với cùng kỳ năm trước, kéo thị phần từ 7,7% xuống còn 6,8%. Điều này phản ánh sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam đang chịu áp lực trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc phục hồi chậm.
Ở chiều ngược lại, Thái Lan ghi nhận kết quả khả quan khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 16,2%, đạt gần 9 triệu USD và nâng thị phần lên 4,4%. Trong khi đó, nhiều nhà cung cấp khác như Ba Lan, Pháp, Indonesia, Romania, Nhật Bản và Đan Mạch đều ghi nhận mức sụt giảm.
Xét theo từng nhóm hàng, ghế khung gỗ vẫn là sản phẩm được Trung Quốc nhập khẩu nhiều nhất với giá trị 72,45 triệu USD, tăng 1,5% và chiếm hơn 35% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, tỷ trọng nguồn cung từ Việt Nam ở nhóm này giảm từ 9,3% xuống còn 7,6%.
Đối với đồ nội thất phòng khách và phòng ăn, Trung Quốc nhập khẩu 62,89 triệu USD, giảm 5,2%. Việt Nam vẫn duy trì thị phần tương đối cao ở mức 9,1%, dù thấp hơn mức 9,9% của cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, phân khúc nội thất nhà bếp đạt 41,84 triệu USD nhưng doanh nghiệp Việt Nam gần như chưa hiện diện.
Ở nhóm nội thất phòng ngủ, kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc đạt 27,4 triệu USD, giảm 10,3%, thị phần của Việt Nam giảm nhẹ xuống 8,5%. Riêng nội thất văn phòng chỉ chiếm khoảng 0,7% tổng kim ngạch nhập khẩu nhưng Việt Nam vẫn giữ vai trò là một trong những nhà cung cấp quan trọng khi chiếm tới 25,7% thị phần, cao hơn mức 22,2% cùng kỳ năm ngoái.
Theo đánh giá của ngành, triển vọng xuất khẩu gỗ trong những tháng cuối năm vẫn tương đối khả quan khi nhu cầu tại nhiều thị trường châu Á và châu Âu được dự báo tiếp tục cải thiện. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới sẽ tiếp tục tạo lợi thế cho doanh nghiệp trong việc mở rộng thị phần tại các thị trường có tiêu chuẩn cao.
Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với hàng loạt thách thức như các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, phát triển bền vững cùng những biến động của kinh tế thế giới và chi phí logistics. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, tận dụng hiệu quả các FTA, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc và tăng năng lực cạnh tranh được xem là những giải pháp quan trọng để ngành gỗ tiếp tục mở rộng vị thế trên thị trường quốc tế.
