Thương mại hàng hóa tiếp tục ghi nhận những con số đáng chú ý khi quy mô xuất nhập khẩu trong tháng 7/2026 lần đầu tiến sát 110 tỷ USD. Đây là tháng thứ hai liên tiếp tổng kim ngạch thương mại vượt 100 tỷ USD, sau mức 104,2 tỷ USD ghi nhận trong tháng 6. Đà tăng của xuất khẩu cũng kéo theo nhu cầu lớn hơn đối với nguyên liệu, linh kiện và máy móc phục vụ sản xuất. Nhờ đó, cả hai chiều xuất nhập khẩu đều duy trì tốc độ tăng cao.
Tính chung 7 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 660 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng gần 145 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt gần 320 tỷ USD, tăng 21,7%, còn nhập khẩu đạt khoảng 340 tỷ USD, tăng 34,8%.
Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục cho thấy vai trò nổi bật của nhóm hàng công nghiệp công nghệ cao. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 85,17 tỷ USD, tăng 50,1%; điện thoại và linh kiện mang về 38,5 tỷ USD, tăng 18,6%. Máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác đạt 40,15 tỷ USD, tăng 24,6%.
Ba nhóm hàng này đóng góp gần 164 tỷ USD, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong khi đó, những ngành hàng truyền thống có tốc độ tăng khiêm tốn hơn. Dệt may đạt gần 22,9 tỷ USD, tăng 1,1%; giày dép đạt 11,63 tỷ USD, tăng 0,7%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 10,2 tỷ USD, tăng 5,6%.
Ở khu vực nông nghiệp, thủy sản và rau quả vẫn duy trì kết quả khả quan. Tháng 7, xuất khẩu thủy sản đạt 1,1 tỷ USD, trong khi rau quả đạt 1,076 tỷ USD. Lũy kế 7 tháng, thủy sản đạt 6,85 tỷ USD, tăng gần 13%, còn rau quả đạt gần 4,8 tỷ USD, tăng 23,6%. Cà phê cũng mang về 5,45 tỷ USD, tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong nhóm nông sản xuất khẩu chủ lực.
Không chỉ kim ngạch xuất khẩu tăng, hoạt động sản xuất trong nước cũng đang hưởng lợi từ lượng đơn hàng mới. Theo S&P Global, chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam tháng 7 đạt 52,9 điểm, cao hơn mức 51,8 điểm của tháng trước. Đây là tháng thứ 13 liên tiếp lĩnh vực sản xuất ghi nhận điều kiện kinh doanh cải thiện.
Đáng chú ý, lượng đơn hàng xuất khẩu mới tăng nhanh nhất kể từ tháng 7/2024. Diễn biến này phản ánh sự cải thiện của nhu cầu quốc tế và khả năng thích ứng nhanh của doanh nghiệp Việt Nam trước cơ hội từ thị trường bên ngoài. Chi phí đầu vào cũng tăng chậm hơn, góp phần giảm bớt áp lực đối với hoạt động sản xuất.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định ngành sản xuất Việt Nam đã bước vào nửa cuối năm 2026 với những tín hiệu tích cực. Theo ông, đà cải thiện được củng cố nhờ áp lực lạm phát hạ nhiệt và nhu cầu khách hàng phục hồi, qua đó hỗ trợ sự gia tăng của đơn hàng mới, bao gồm cả đơn hàng xuất khẩu.
Dù vậy, bức tranh những tháng cuối năm không hoàn toàn thuận lợi. Các doanh nghiệp sẽ phải tính toán kỹ hơn trước những thay đổi trong chính sách thương mại của các thị trường lớn, đặc biệt là Mỹ. Chính sách thuế mới của Mỹ đối với 60 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, theo Mục 301 liên quan đến hàng hóa được sản xuất toàn bộ hoặc một phần bằng lao động cưỡng bức, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 24/7 và có thể tạo ảnh hưởng khác nhau giữa từng ngành hàng.
Thủy sản là một trong những lĩnh vực có khả năng chịu tác động rõ hơn. Sau khi xuất khẩu tháng 7 vượt 1,1 tỷ USD, doanh nghiệp trong ngành dự báo tốc độ tăng có thể giảm trong thời gian tới. Do độ trễ của hợp đồng và quá trình vận chuyển, ảnh hưởng từ chính sách mới nhiều khả năng thể hiện rõ hơn từ tháng 8 và trong quý IV/2026.
Dệt may và da giày cũng đứng trước áp lực đáng kể do phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ và sử dụng nhiều lao động. Điều này khiến mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD của dệt may và 30 tỷ USD của da giày trong năm nay trở nên thách thức hơn.
Ở chiều ngược lại, một số nhóm hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam thuộc diện được Mỹ miễn áp dụng mức thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301, gồm điện tử, máy tính, bán dẫn, nông sản thô hoặc chưa chế biến sâu, năng lượng và phân bón. Đây được xem là yếu tố giúp giảm bớt sức ép đối với doanh nghiệp và tạo thêm dư địa duy trì tăng trưởng xuất khẩu.
Đại diện Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, đánh giá mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong năm 2026 vẫn có cơ sở để thực hiện. Chỉ trong hai tháng gần nhất, xuất khẩu liên tục lập kỷ lục. Tháng 6, kim ngạch lần đầu vượt 50 tỷ USD, đạt 50,9 tỷ USD; sang tháng 7 tiếp tục lên 53,08 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong cả năm 2025, mức xuất khẩu cao nhất theo tháng chỉ khoảng 44 tỷ USD.
Những kết quả trên cho thấy ngoại thương tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, với độ mở thuộc nhóm cao trên thế giới, Việt Nam vẫn dễ chịu tác động khi địa chính trị, thương mại hoặc chuỗi cung ứng toàn cầu biến động.
Ông Andrew Harker lưu ý tâm lý kinh doanh vẫn chưa hoàn toàn trở lại mức trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Vì vậy, triển vọng sản xuất trong nửa cuối năm vẫn phụ thuộc đáng kể vào diễn biến địa chính trị quốc tế.
Cùng với sức ép từ bên ngoài, bài toán cân đối xuất nhập khẩu cũng cần được chú ý. Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, nhập siêu hiện chủ yếu liên quan đến biến động giá xăng dầu, linh kiện điện tử trên thế giới và việc doanh nghiệp tăng nhập khẩu tư liệu sản xuất. Nếu lượng hàng nhập khẩu không nhanh chóng được chuyển hóa thành sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu, sức ép có thể lan sang tăng trưởng, thị trường ngoại hối và tỷ giá.
Trong bối cảnh đó, việc các doanh nghiệp tiếp tục mở rộng thị trường tại Mỹ, Trung Quốc, EU và ASEAN sẽ là một trong những yếu tố quan trọng để duy trì đà tăng trưởng. Những yêu cầu ngày càng cao về lao động, sở hữu trí tuệ, quản trị và minh bạch chuỗi cung ứng cũng buộc doanh nghiệp Việt Nam phải nâng chuẩn sản xuất, chủ động nguồn nguyên liệu và tăng khả năng thích ứng.
Nếu giữ được mức xuất khẩu bình quân khoảng 44-45 tỷ USD mỗi tháng trong 5 tháng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu cả năm 2026 có thể đạt khoảng 540-545 tỷ USD, qua đó củng cố thêm vị thế của Việt Nam trong nhóm 15 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.
