Niềm tin người dùng mở rộng dư địa cho kinh tế số
Sự phát triển nhanh của hạ tầng thanh toán cùng xu hướng tiêu dùng số đang tạo động lực mới cho thị trường tài chính Việt Nam. Từ việc người dân ngày càng cởi mở với trí tuệ nhân tạo trong mua sắm trực tuyến đến sự bùng nổ của thanh toán xuyên biên giới, bức tranh tài chính số đang cho thấy dư địa tăng trưởng lớn trong giai đoạn tới.
Kết quả nghiên cứu Visa Consumer 360 do Công ty công nghệ thanh toán điện tử Visa công bố ngày 28/5/2026 cho thấy người tiêu dùng Việt Nam thuộc nhóm lạc quan nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương về tương lai thương mại số. Khảo sát được thực hiện với 1.000 người tiêu dùng tại Việt Nam, phản ánh xu hướng người dùng ngày càng chủ động tiếp cận các công nghệ thanh toán và mua sắm mới.
Theo khảo sát, khoảng một nửa người tiêu dùng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẵn sàng để AI tham gia vào quá trình mua sắm trực tuyến, trong khi tỷ lệ này tại Việt Nam đạt 57%, cao hơn mức trung bình khu vực là 50%. Visa đánh giá AI đang góp phần thay đổi trải nghiệm tiêu dùng khi hỗ trợ người dùng tìm kiếm sản phẩm, so sánh giá và hoàn tất giao dịch nhanh hơn.
Tuy nhiên, cùng với sự hào hứng, người tiêu dùng vẫn đặt ra nhiều yêu cầu cao hơn về tính bảo mật và độ chính xác của công nghệ. Các mối lo liên quan đến rò rỉ dữ liệu cá nhân, giao dịch phát sinh ngoài ý muốn hay độ tin cậy của thông tin do AI cung cấp vẫn là những yếu tố được người dùng quan tâm.
Không chỉ cởi mở với AI, người tiêu dùng Việt Nam cũng cho thấy xu hướng tham gia mạnh hơn vào các giao dịch quốc tế. Việt Nam hiện nằm trong nhóm thị trường dẫn đầu khu vực về sử dụng thẻ đa ngoại tệ. Có tới 56% người tiêu dùng sở hữu loại thẻ này và 34% đã sử dụng, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn khu vực lần lượt là 52% và 28%.
Theo Visa, sự thay đổi này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các giải pháp thanh toán linh hoạt, an toàn và dễ kiểm soát khi du lịch hoặc mua sắm quốc tế. Trên phạm vi toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thẻ tín dụng hiện cũng đã vượt tiền mặt để trở thành phương thức thanh toán phổ biến nhất trong các chuyến đi quốc tế, cho thấy xu hướng chuyển dịch mạnh sang thanh toán không dùng tiền mặt.
Bà Đặng Tuyết Dung, Giám đốc Visa Việt Nam và Lào, cho rằng niềm tin mạnh mẽ của người tiêu dùng đang phản ánh đà tăng trưởng tích cực của kinh tế Việt Nam cũng như tốc độ phát triển nhanh của nền kinh tế số. Theo bà, người dùng ngày càng cởi mở hơn với các trải nghiệm mua sắm ứng dụng AI và thanh toán số xuyên biên giới.
Trong thời gian tới, Visa cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác trong hệ sinh thái và cơ quan hoạch định chính sách để xây dựng môi trường thanh toán mở, an toàn và đáng tin cậy hơn. Ông Kelvin Utomo, Trưởng Bộ phận Sản phẩm và Giải pháp Visa Việt Nam, Campuchia và Lào, cho biết doanh nghiệp sẽ tập trung mở rộng hạ tầng thanh toán QR, nâng cao năng lực sẵn sàng cho AI và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ khai thác tốt hơn cơ hội từ thanh toán số.
Hạ tầng thanh toán và dữ liệu số tạo nền tảng cho tài chính toàn diện
Song song với xu hướng tiêu dùng số gia tăng, năm 2026 cũng đánh dấu bước chuyển từ thúc đẩy thanh toán không tiền mặt sang phát triển hệ sinh thái tài chính số toàn diện tại Việt Nam. Đây được xem là giai đoạn mới khi hạ tầng thanh toán đã dần hoàn thiện, mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp ở quy mô rộng hơn.
Dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và UBND TP. Hồ Chí Minh, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức chương trình “Ngày Tài chính số 2026” với chủ đề “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số”. Chương trình được kỳ vọng trở thành diễn đàn kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân trong tiến trình chuyển đổi số lĩnh vực tài chính - ngân hàng.
Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước, cho biết từ giai đoạn người dùng còn xa lạ với mã QR hay ví điện tử, đến cuối năm 2025 Việt Nam đã ghi nhận hơn 25,2 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt với tổng giá trị vượt 362 triệu tỷ đồng. Những con số này cho thấy sự bùng nổ mạnh mẽ của kinh tế số và thanh toán điện tử.
Theo ông Tuấn, trên nền tảng hạ tầng thanh toán đã được xây dựng tương đối vững chắc, Ngân hàng Nhà nước đang hướng tới phát triển hệ sinh thái tài chính số toàn diện với ba trụ cột trọng tâm. Trong đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính và ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh điện tử nhằm giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Cùng với đó, hạ tầng thanh toán quốc gia sẽ tiếp tục được nâng cấp theo hướng an toàn, tăng tính kết nối và mở rộng hệ sinh thái thanh toán số. Ngân hàng Nhà nước cũng nghiên cứu chuyển đổi từ QR chuyển khoản sang QR thanh toán nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện và nâng cao trải nghiệm người dùng.
Một trọng tâm khác là mở rộng thanh toán quốc tế thông qua mã QR, đồng thời tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh hệ thống để xây dựng nền tài chính số bền vững. Ông Phạm Anh Tuấn kỳ vọng “Ngày Tài chính số” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh hơn tới người dân và doanh nghiệp, hỗ trợ tiểu thương số hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao vị thế thanh toán xuyên biên giới của Việt Nam.
Ở góc độ triển khai thực tế, các đơn vị trong hệ sinh thái thanh toán cũng đang thúc đẩy kết nối quốc tế. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc Napas, cho biết Napas đã triển khai kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với Thái Lan, Lào và Campuchia theo cả hai chiều thanh toán.
Trong năm 2025 và đầu năm 2026, Napas tiếp tục mở rộng VietQRGlobal với thị trường Trung Quốc và Hàn Quốc dành cho khách du lịch tại Việt Nam, đồng thời chuẩn bị kết nối thêm với Ấn Độ, Singapore và Đài Loan. Hiện đã có hơn 20 ngân hàng và trung gian thanh toán tham gia triển khai dịch vụ này.
Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, việc chuyển từ giao dịch chuyển khoản cá nhân sang VietQRPay không chỉ mang lại thuận tiện trong thanh toán mà còn hỗ trợ quản lý bán hàng và minh bạch dòng tiền tốt hơn. Hệ thống cho phép đối soát chính xác, hạn chế sai sót, đồng thời hỗ trợ các tính năng như hoàn tiền, hoàn tiền một phần hay tạo mã tham chiếu riêng cho từng giao dịch.
Bên cạnh khả năng triển khai linh hoạt với chi phí phù hợp cho cả hộ kinh doanh nhỏ lẻ lẫn doanh nghiệp lớn, VietQRPay còn hỗ trợ đa dạng nguồn thanh toán từ tài khoản ngân hàng, thẻ đến ví điện tử. Trong khi đó, VietQRGlobal giúp khách quốc tế thanh toán trực tiếp bằng mã QR tại Việt Nam, đồng thời tạo dữ liệu doanh thu để hình thành “hồ sơ tín dụng số”, hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp cận vốn thuận lợi hơn.
Theo đại diện Napas, trong thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các ngân hàng, công ty fintech và trung gian thanh toán nhằm mở rộng mạng lưới chấp nhận VietQRPay trên nhiều lĩnh vực, từ hộ kinh doanh nhỏ đến hệ thống bán lẻ quy mô lớn, qua đó thúc đẩy tiến trình tài chính số tại Việt Nam.
