Bộ Công Thương đang đề xuất tái cơ cấu bộ máy theo hướng tinh gọn và chuyên sâu hơn, trong bối cảnh yêu cầu quản lý mới ngày càng mở rộng, đặc biệt ở các lĩnh vực năng lượng, công nghiệp công nghệ cao và quản lý khu kinh tế. Theo dự thảo nghị định vừa được gửi Bộ Tư pháp và Bộ Nội vụ để thẩm định, cơ cấu tổ chức của Bộ sẽ giảm từ 21 xuống còn 20 đơn vị, đồng thời điều chỉnh hàng loạt chức năng, nhiệm vụ nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo kéo dài giữa các đơn vị chuyên môn.
Điểm đáng chú ý trong lần sắp xếp này là đề xuất thành lập Cục Năng lượng - Dầu khí trên cơ sở tổ chức lại Vụ Dầu khí và Than. Đơn vị mới không chỉ tiếp nhận thêm mảng tiết kiệm năng lượng mà còn được giao quản lý năng lượng ngoài khơi và thực hiện vai trò cơ quan thường trực về an ninh năng lượng quốc gia. Đây được xem là bước điều chỉnh phù hợp trong bối cảnh nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển các nguồn năng lượng mới đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Song song với đó, Bộ Công Thương cũng dự kiến tổ chức lại Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công thành Cục Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số. Sau khi tái cơ cấu, đơn vị này sẽ tập trung vào nhiệm vụ khoa học công nghệ và chuyển đổi số, trong khi một số mảng công việc khác được phân bổ lại cho các đơn vị chuyên trách. Cụ thể, nhiệm vụ tiết kiệm năng lượng được chuyển sang Cục Năng lượng - Dầu khí, còn quản lý cụm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và hoạt động khuyến công sẽ do Cục Công nghiệp đảm nhiệm.
Theo Bộ Công Thương, việc sắp xếp lại bộ máy xuất phát từ thực tế một số đơn vị hiện nay vẫn tồn tại tình trạng giao thoa chức năng, phân công chưa thật sự rõ ràng, dẫn tới hiệu quả phối hợp chưa cao. Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, yêu cầu về một bộ máy quản lý tinh gọn nhưng hiệu lực và hiệu quả hơn trở nên cần thiết.
Ngoài việc tinh giản đầu mối, dự thảo cũng mở rộng thêm phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương. Theo đó, Bộ sẽ được bổ sung chức năng quản lý về tài nguyên khoáng sản; khu công nghiệp, khu kinh tế, khu thương mại tự do cùng các loại hình khu kinh tế khác nhằm thống nhất đầu mối quản lý. Bên cạnh đó, các lĩnh vực công nghiệp sinh học và công nghiệp điện tử cũng được đưa vào phạm vi quản lý của Bộ nhằm đáp ứng xu hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao trong giai đoạn mới.
Ở lĩnh vực thương mại quốc tế, Bộ đề xuất hợp nhất Vụ Phát triển thị trường nước ngoài với Vụ Chính sách thương mại đa biên thành Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Hội nhập kinh tế quốc tế. Sau khi hợp nhất, đơn vị này vẫn duy trì 9 phòng chuyên môn để đảm bảo công tác đối ngoại, đàm phán và mở rộng hợp tác thị trường quốc tế không bị gián đoạn.
Một số đơn vị khác cũng được điều chỉnh tên gọi để phù hợp hơn với chức năng thực tế. Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp dự kiến đổi tên thành Vụ Kế hoạch - Tài chính do nhiệm vụ quản lý doanh nghiệp nhà nước sẽ giảm dần khi quyền đại diện chủ sở hữu vốn được chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC).
Trong khi đó, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ đổi tên thành Cục Thương mại điện tử sau khi mảng chuyển đổi số được chuyển sang đơn vị mới phụ trách khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Việc điều chỉnh này nhằm tránh phân tán chức năng và tạo sự tập trung trong quản lý chuyên ngành.
Theo dự thảo, Bộ Công Thương vẫn duy trì 15 đơn vị hiện có, gồm các đơn vị nòng cốt như Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Pháp chế, Văn phòng Bộ, Cục Điện lực, Cục Công nghiệp, Cục Hóa chất, Cục Xuất nhập khẩu, Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cùng một số cơ quan nghiên cứu, báo chí trực thuộc.
