Bắt đầu từ ngày 1/3, các hộ kinh doanh trên cả nước sẽ phải sử dụng tài khoản ngân hàng mang đúng tên đã đăng ký trên giấy phép hoạt động, thay vì dùng tài khoản cá nhân của chủ hộ như trước đây. Quy định mới này được đưa ra trong Thông tư 25 do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành năm 2025, với mục tiêu siết chặt quản lý, minh bạch hóa dòng tiền và hạn chế rủi ro gian lận trong giao dịch thanh toán.
Theo nội dung Thông tư 25 về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, quy định liên quan đến cách đặt tên tài khoản chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3 năm nay. Điểm đáng chú ý là mọi tài khoản thanh toán phải phản ánh chính xác thông tin của chủ tài khoản. Đối với khách hàng cá nhân, tên tài khoản bắt buộc trùng khớp với họ và tên ghi trên giấy tờ tùy thân hợp pháp. Với khách hàng là tổ chức, tên tài khoản phải thể hiện đúng theo giấy phép thành lập hoặc đăng ký doanh nghiệp.
Quy định này tạo ra thay đổi đáng kể đối với nhóm hộ, cá nhân kinh doanh. Trước đây, không ít hộ sử dụng tài khoản cá nhân của chủ hộ để phục vụ hoạt động mua bán, nhận - chuyển tiền. Tuy nhiên, từ ngày 1/3, khi mở tài khoản phục vụ sản xuất, kinh doanh, chủ thể đứng tên phải là hộ kinh doanh theo đúng thông tin ghi trên giấy phép đăng ký. Điều này đồng nghĩa với việc các tài khoản mang tên cá nhân sẽ không còn phù hợp nếu được dùng cho mục đích kinh doanh.
Việc đồng bộ hóa tên tài khoản với thông tin pháp lý được kỳ vọng hỗ trợ cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi và đối chiếu doanh thu thực tế. Trong bối cảnh Bộ Tài chính Việt Nam đang xây dựng dự thảo Nghị định về kê khai, tính thuế và khấu trừ thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, yêu cầu minh bạch hóa tài khoản càng trở nên cấp thiết. Theo dự thảo, hộ kinh doanh sẽ phải thông báo với cơ quan thuế toàn bộ các tài khoản ngân hàng liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ khai báo tài khoản dùng để nộp thuế điện tử như quy định hiện hành.
Không chỉ phục vụ mục tiêu quản lý thuế, việc siết chặt quy định đặt tên tài khoản còn hướng tới phòng ngừa rủi ro lừa đảo trong thanh toán. Thông tư 25 đồng thời cấm sử dụng bí danh, biệt danh (alias, nickname) khi mở và sử dụng tài khoản thanh toán, kể cả với khách hàng cá nhân. Thực tế thời gian qua cho thấy đã xuất hiện những trường hợp lợi dụng việc ngân hàng cho phép hiển thị tên thay thế để mạo danh thương hiệu uy tín, gây nhầm lẫn cho người chuyển tiền hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Việc buộc hiển thị đúng tên pháp lý của chủ tài khoản được xem là biện pháp ngăn chặn hiệu quả các hành vi này.
Những thay đổi về tài khoản ngân hàng cũng diễn ra song song với lộ trình cải cách chính sách thuế áp dụng cho hộ kinh doanh. Từ năm 2026, nhóm đối tượng này sẽ chuyển sang cơ chế kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế, thay vì áp dụng hình thức thuế khoán như trước. Theo quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng mỗi năm sẽ phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân.
Quy mô của khu vực hộ kinh doanh hiện nay là không nhỏ. Tính đến cuối năm 2024, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ và cá nhân kinh doanh. Trong đó, khoảng 2,2 triệu hộ được ghi nhận hoạt động ổn định theo hình thức hộ khoán hoặc kê khai. Riêng năm ngoái, nhóm này đã đóng góp khoảng 26.000 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước; trong nửa đầu năm nay, số thu đạt 17.000 tỷ đồng. Những con số này cho thấy vai trò đáng kể của khu vực kinh tế hộ trong tổng thể nền kinh tế.
Việc bắt buộc sử dụng tài khoản đúng tên đăng ký vì vậy không chỉ là thay đổi mang tính kỹ thuật, mà còn là bước đi quan trọng trong tiến trình chuẩn hóa hoạt động tài chính của hộ kinh doanh. Khi hệ thống tài khoản được đồng bộ, cơ quan quản lý có thêm công cụ kiểm soát dòng tiền minh bạch, còn người kinh doanh cũng buộc phải thích ứng với môi trường pháp lý ngày càng chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn.
