Từ ngày 1/3/2026, hoạt động kiểm định khí thải ô tô sẽ bước sang giai đoạn mới với quy trình và phương pháp đánh giá chặt chẽ hơn, theo lộ trình được quy định tại Quyết định số 43 về áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với xe ô tô đang lưu hành. Các trung tâm đăng kiểm trên cả nước sẽ triển khai kiểm tra khí thải theo tiêu chí mới, bảo đảm kết quả đo chính xác, minh bạch và phù hợp với mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường.
Điểm đáng chú ý là mức khí thải áp dụng sẽ được xác định dựa trên năm sản xuất của phương tiện tại thời điểm kiểm định. Điều này đồng nghĩa mỗi dòng xe, tùy theo “tuổi đời”, phải đáp ứng ngưỡng tiêu chuẩn tương ứng, thay vì áp dụng đồng loạt như trước đây. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp thực tế, vừa nâng dần yêu cầu kỹ thuật, vừa tránh gây xáo trộn đột ngột cho người sử dụng xe cũ.
Theo lộ trình cụ thể, kể từ ngày 1/3/2026, trên phạm vi toàn quốc sẽ áp dụng mức 1 đối với ô tô sản xuất trước năm 1999. Những xe ra đời từ năm 1999 đến hết năm 2016 phải đạt tối thiểu mức 2. Với các phương tiện sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021, yêu cầu nâng lên mức 3. Riêng xe sản xuất từ năm 2022 sẽ phải đáp ứng mức 4 ngay từ thời điểm áp dụng. Đáng lưu ý, mức 5, mức cao nhất trong hệ thống tiêu chuẩn hiện hành sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/1/2032.
Không dừng ở đó, hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP. HCM sẽ có lộ trình siết chặt sớm hơn so với mặt bằng chung cả nước. Cụ thể, từ ngày 1/1/2027, các xe sản xuất trong giai đoạn 2017-2021 khi lưu thông tại hai thành phố này phải đạt tối thiểu mức 4, thay vì mức 3 như quy định chung. Bước sang ngày 1/1/2028, yêu cầu tiếp tục được nâng lên khi xe sản xuất năm 2022 hoạt động tại Hà Nội và TP. HCM bắt buộc phải đáp ứng từ mức 5 trở lên.
Đặc biệt, từ ngày 1/1/2029, toàn bộ ô tô tham gia giao thông trên địa bàn Hà Nội và TP. HCM sẽ phải đạt ít nhất mức 2, không phân biệt năm sản xuất. Quy định này cho thấy định hướng kiểm soát khí thải toàn diện tại các đô thị lớn, nơi mật độ phương tiện cao và áp lực ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng.
Việc phân tầng tiêu chuẩn theo thời gian sản xuất và theo khu vực được xem là bước đi có tính toán, nhằm hài hòa giữa mục tiêu môi trường và khả năng đáp ứng của người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh số lượng ô tô cá nhân tăng nhanh, đặc biệt tại các thành phố lớn, việc nâng chuẩn khí thải được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện chất lượng không khí, đồng thời thúc đẩy quá trình đổi mới phương tiện theo hướng xanh và tiết kiệm nhiên liệu hơn.
Trước những thay đổi này, cơ quan quản lý khuyến cáo chủ phương tiện cần chủ động kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa xe trước khi đưa đi đăng kiểm. Nếu phương tiện không đạt yêu cầu khí thải theo mức quy định, chủ xe sẽ phải khắc phục rồi kiểm định lại, dẫn đến phát sinh thêm thời gian chờ đợi và chi phí sửa chữa. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm không chỉ giúp quá trình kiểm định diễn ra thuận lợi mà còn hạn chế rủi ro bị từ chối cấp chứng nhận.
