TP.HCM đang đẩy mạnh xây dựng các cơ chế đặc thù nhằm thu hút đầu tư và hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh cho ngành bán dẫn, với mức hỗ trợ tài chính cho từng dự án có thể lên tới 200 tỷ đồng. Đây được xem là bước đi chiến lược để tháo gỡ những rào cản then chốt, từ hạ tầng, vốn đến nhân lực, trong bối cảnh cuộc đua công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt.
Thông tin tại hội thảo hợp tác “3 nhà” về chính sách, nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực điện tử - bán dẫn tổ chức cuối tuần qua, ông Nguyễn Trọng Nhân, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết thành phố đang lấy ý kiến để hoàn thiện nghị quyết hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời thu hút chuyên gia và nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực cho ngành.
Theo dự thảo, các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu AI hoặc nhà máy sản xuất bán dẫn sẽ được hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách với mức 10% tổng vốn đầu tư, nhưng không vượt quá 200 tỷ đồng mỗi dự án. Song song đó, các doanh nghiệp thiết kế chip cũng được hưởng nhiều ưu đãi đáng kể như hỗ trợ toàn bộ chi phí thử nghiệm, 70% kinh phí nghiên cứu phát triển (tối đa 15 tỷ đồng) và 50% chi phí đầu tư thiết bị, công nghệ (tối đa 20 tỷ đồng).
Không chỉ tập trung vào khâu thiết kế, chính sách còn mở rộng sang lĩnh vực sản xuất phụ trợ. Theo đó, doanh nghiệp có thể nhận hỗ trợ 70% chi phí làm mẫu (tối đa 2 tỷ đồng), 50% chi phí mua công nghệ (tối đa 5 tỷ đồng), cùng mức hỗ trợ 30-40% cho hoạt động đổi mới công nghệ, tương đương 20-30 tỷ đồng mỗi dự án.
Bên cạnh ưu đãi tài chính, TP.HCM đồng thời mở rộng không gian phát triển cho ngành công nghệ cao. Thành phố đã lựa chọn 12 khu đất để hình thành các khu công nghệ số tập trung, với tổng diện tích gần 1.000 ha. Các dự án bán dẫn đầu tư tại đây sẽ được miễn tiền sử dụng đất trong toàn bộ thời gian hoạt động, đi kèm ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu thiết bị và áp dụng cơ chế thông quan nhanh.
Ở góc độ hạ tầng và hệ sinh thái, ông Đức Đặng, đại diện Becamex, cho biết đơn vị đang triển khai chiến lược phát triển ngành bán dẫn theo mô hình khép kín, từ nghiên cứu đến sản xuất. Trọng tâm là xây dựng “thành phố khoa học công nghệ” tại khu vực phía Bắc TP.HCM (trên nền Bình Dương cũ), nơi quy tụ các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và quỹ đầu tư.
Hệ thống các khu công nghệ số với quy mô từ 15 đến 100 ha sẽ được bố trí trong vành đai hơn 2.000 ha công nghiệp công nghệ cao, phục vụ cho nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thử nghiệm chip. Đồng thời, Becamex cũng đầu tư loạt trung tâm nghiên cứu chuyên sâu, nổi bật là Trung tâm đổi mới sáng tạo vi điện tử (MIC) hợp tác với Đức, phát triển dây chuyền đóng gói - kiểm thử (ATP) quy mô nhỏ, vừa phục vụ R&D vừa đào tạo và chuyển giao công nghệ.
Ngoài ra, các trung tâm xuất sắc về sản xuất thông minh, năng lượng cùng các dự án hợp tác với Singapore cũng đang được triển khai. Với cộng đồng khởi nghiệp, hệ sinh thái này cung cấp hạ tầng dùng chung như Fablab, phòng thí nghiệm điện tử, trung tâm gia công chính xác, hỗ trợ từ giai đoạn ý tưởng đến thử nghiệm sản phẩm và kết nối đầu tư.
Một trong những nút thắt lớn nhất của ngành bán dẫn là chi phí đào tạo cao và thiếu môi trường thực hành. Để giải bài toán này, TP.HCM dự kiến hỗ trợ 50% chi phí thuê chuyên gia trong vòng 3 năm và 50% chi phí đào tạo quốc tế cho nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, các doanh nghiệp thiết kế chip được yêu cầu gắn hoạt động sản xuất với đào tạo thực tế, tiếp nhận sinh viên thực tập, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và ứng dụng.
Các chuyên gia cho rằng, vấn đề nhân lực không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở khả năng tiếp cận công nghệ. Đại diện LeTuin Edu (Hàn Quốc) nhận định công nghệ thực tế ảo (VR) có thể trở thành giải pháp đột phá khi cho phép mô phỏng toàn bộ quy trình sản xuất bán dẫn, từ thiết kế vi mạch đến đóng gói và kiểm thử. Điều này giúp người học tiếp cận chuỗi công nghệ hoàn chỉnh mà không cần đầu tư hệ thống phòng lab trị giá hàng trăm tỷ đồng.
Cùng quan điểm, PGS.TS Phạm Trần Vũ, Phó hiệu trưởng Đại học Bách khoa TP.HCM, nhấn mạnh vai trò của mô hình đào tạo kép như tại Đức, nơi doanh nghiệp tham gia tới 70% quá trình đào tạo, giúp sinh viên sẵn sàng làm việc ngay sau khi tốt nghiệp. Ông cũng đề xuất tăng cường vai trò của các tổ chức trung gian như Liên minh ARTSeMi trong việc kết nối nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, đồng thời tham gia xây dựng chính sách và triển khai các chương trình nghiên cứu quy mô lớn.
