Sau năm 2025 ghi dấu bằng những kỷ lục chưa từng có, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam đang tiến sát ngưỡng 1.000 tỉ USD, một cột mốc mang ý nghĩa biểu tượng trong hành trình hội nhập sâu rộng. Những tín hiệu khởi đầu của năm 2026 cho thấy đà tăng trưởng không chỉ được duy trì mà còn đang được gia tốc mạnh mẽ.
Theo Cục Thống kê, chỉ trong tháng 1/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đã đạt 88,16 tỉ USD, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 29,7%, còn nhập khẩu bật lên tới 49,2%. Đáng chú ý, có 9 nhóm hàng đạt kim ngạch trên 1 tỉ USD; lần đầu tiên cà phê và thủy sản góp mặt trong danh sách này, phản ánh sự mở rộng cả về quy mô lẫn cơ cấu mặt hàng.
Ở chiều song phương, thương mại Việt Nam - Singapore đạt khoảng 3,5 tỉ USD ngay trong tháng đầu năm, tăng 33,9% so với cùng kỳ 2025, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn thứ 10 của Singapore. Những con số này không phải hiện tượng nhất thời mà là kết quả của giai đoạn tăng tốc kéo dài từ 2021 đến 2025.
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lập kỷ lục khoảng 930 tỉ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ. Xuất khẩu tăng 17%, thuộc nhóm cao trong khu vực và chỉ thấp hơn đỉnh năm 2021 trong vòng 5 năm trở lại đây. Việt Nam cũng vươn lên nhóm 25 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất toàn cầu, bất chấp bối cảnh thế giới liên tục biến động bởi xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu hướng siết chặt tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Bộ Công Thương dự báo năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu có thể tăng trên 8% so với 2025, qua đó chính thức vượt mốc 1.000 tỉ USD. Cán cân thương mại tiếp tục duy trì xuất siêu trên 23 tỉ USD, tăng khoảng 15%. Tuy nhiên, theo ông Trần Việt Hòa, Cục trưởng Cục Công nghiệp, mục tiêu này đặt ra trong bối cảnh dư địa thị trường thu hẹp, đòi hỏi giải pháp đột phá thay vì chỉ dựa vào quán tính tăng trưởng.
Chiến lược năm 2026 được xây dựng trên ba trụ cột: củng cố nội lực, mở rộng thị trường và giảm thiểu chi phí cùng rủi ro. Trọng tâm là tái cơ cấu công nghiệp theo hướng gia tăng giá trị, hạn chế xuất khẩu thô, phát triển công nghệ cao, nâng cao tự chủ nguyên liệu và đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ. Việc nâng tỷ lệ nội địa hóa được xem là yếu tố sống còn nhằm giảm phụ thuộc linh kiện nhập khẩu, tăng hàm lượng “Make in Vietnam” trong mỗi sản phẩm.
Song song với đó là khai thác hiệu quả các FTA thế hệ mới, mở rộng thị trường phục hồi và thúc đẩy các hiệp định song phương, đa phương mới. Nông sản tiếp tục nổi lên như một trụ đỡ quan trọng khi ngày càng đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của nhiều thị trường. Riêng với Trung Quốc, 22 mặt hàng chủ lực đã chuyển mạnh từ tiểu ngạch sang chính ngạch, đáp ứng tiêu chuẩn tương đương GlobalGAP. Mục tiêu nâng kim ngạch nông sản từ 70 tỉ USD lên 100 tỉ USD được kỳ vọng tạo thêm lực đẩy lớn.
Cơ cấu xuất khẩu cũng đang dịch chuyển theo hướng tích cực. Năm 2025, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 107,75 tỉ USD, chiếm khoảng 23% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng 48,4% (tăng 35,15 tỉ USD). Điện thoại và linh kiện đạt 56,71 tỉ USD, tăng 5,2% (tăng 2,82 tỉ USD). Tổng xuất khẩu phần cứng và điện tử lên tới 178 tỉ USD, tăng 35%, trong khi doanh thu toàn ngành công nghiệp công nghệ số đạt khoảng 198 tỉ USD, tăng 26%. Giá trị đóng góp GDP ước khoảng 1,075 triệu tỉ đồng, tương đương xấp xỉ 40,9 tỉ USD, tăng 10%.
Dù công nghệ bứt phá, các ngành truyền thống vẫn giữ vai trò nền tảng. Dệt may đạt khoảng 46 tỉ USD, duy trì vị thế quốc gia xuất khẩu lớn thứ hai thế giới, với gần 23 tỉ USD giá trị gia tăng được giữ lại trong nước.
Một điểm nhấn khác là chuỗi 10 năm liên tiếp xuất siêu. Từ mức 1,6 tỉ USD năm 2016, đến 2025 con số này đã vượt 20 tỉ USD, tăng gần 13 lần. Nhập khẩu chủ yếu phục vụ sản xuất, tập trung vào nguyên nhiên vật liệu, máy móc và công nghệ, góp phần củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn.
Theo Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 08/01/2026, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm nay đạt 15-16% so với 2025, tương ứng kim ngạch 546 - 550 tỉ USD, bình quân 45 - 46 tỉ USD mỗi tháng. Đây không chỉ là bài toán về quy mô mà còn là yêu cầu chuyển dịch sang tăng trưởng chiều sâu, nâng cao hiệu quả và giá trị gia tăng.
