Trong bối cảnh thiên tai ngày càng phức tạp và khó lường, việc chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai ở địa phương trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT, hướng dẫn xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai ở tất cả các cấp chính quyền địa phương. Văn bản này được hình thành trên cơ sở hợp nhất Thông tư 02/2021 cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung mới nhất tính đến năm 2026, nhằm tạo sự đồng bộ và minh bạch trong công tác quản lý rủi ro thiên tai.
Điểm nổi bật của Văn bản hợp nhất 33/VBHN-BNNMT là chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch, từ khâu rà soát, thu thập dữ liệu; xác định và đánh giá rủi ro; xây dựng dự thảo; lấy ý kiến; đến phê duyệt và ban hành kế hoạch. Quy trình này giúp hạn chế việc lập kế hoạch hình thức, thiếu cơ sở khoa học và tăng tính chủ động của địa phương. Kế hoạch được xây dựng theo chu kỳ 5 năm, nhưng vẫn được cập nhật và điều chỉnh hàng năm, vừa đáp ứng tầm nhìn trung hạn, vừa linh hoạt thích ứng với diễn biến thiên tai nhanh chóng và bất ngờ.
Một thay đổi quan trọng khác là việc điều chỉnh phân cấp quản lý theo hướng tinh gọn, phù hợp với mô hình bộ máy mới. Một số nội dung từng thuộc trách nhiệm cấp huyện đã được bãi bỏ, trong khi vai trò của cấp tỉnh và cấp xã được tăng cường trực tiếp trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch.
Sự thay đổi này giúp rút ngắn khâu trung gian, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, nơi chịu tác động trực tiếp từ thiên tai. Đồng thời, Văn bản cũng yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức và cá nhân trong suốt quá trình xây dựng, triển khai và giám sát kế hoạch, nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo và thiếu rõ ràng vốn tồn tại trong công tác phòng, chống thiên tai trước đây.
Không chỉ hướng tới chuẩn hóa thủ tục, Văn bản hợp nhất còn nhấn mạnh quản lý thiên tai chủ động dựa trên đánh giá rủi ro khoa học và tích hợp đa ngành. Các địa phương được yêu cầu xác định đầy đủ các loại hình thiên tai đặc trưng, đánh giá mức độ rủi ro dựa trên dữ liệu lịch sử 5-10 năm, kết hợp kịch bản biến đổi khí hậu mới nhất. Việc xây dựng bản đồ rủi ro với tỷ lệ phù hợp giúp nhận diện chính xác các vùng nguy cơ cao, từ đó có phương án bố trí dân cư, phát triển hạ tầng và tổ chức sản xuất phù hợp.
Song song với đó, các biện pháp phòng, chống thiên tai được triển khai toàn diện, bao gồm phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả. Công tác lồng ghép phòng, chống thiên tai vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cũng được hướng dẫn thống nhất, chuyển cơ quan chủ trì từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư sang Bộ Tài chính.
Ở cấp cơ sở, đặc biệt là cấp xã, Văn bản bổ sung nhiều quy định cụ thể để nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ. Các địa phương phải xác định khu vực nguy hiểm, xây dựng phương án theo từng loại hình thiên tai, chuẩn bị vật tư, thiết bị, nhu yếu phẩm và tổ chức diễn tập thường xuyên.
Công tác nâng cao nhận thức cộng đồng cũng được coi là yếu tố bắt buộc, thông qua tuyên truyền, tập huấn và hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai. Có thể khẳng định, Văn bản hợp nhất 33/VBHN-BNNMT không chỉ tạo cơ sở pháp lý vững chắc mà còn là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực chủ động phòng, chống thiên tai ở địa phương, hướng tới một hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả và thực chất.
