Trong thời đại chuyển đổi số, công nghệ không chỉ làm thay đổi cách sản xuất và tiếp nhận thông tin mà còn mở ra nhiều cơ hội để sinh viên báo chí tiếp cận nghề nghiệp từ sớm. Từ sản xuất nội dung đa nền tảng đến ứng dụng AI hỗ trợ tác nghiệp, sinh viên báo chí hiện nay đang sở hữu nhiều lợi thế nổi bật, song cũng đối mặt với áp lực cạnh tranh và yêu cầu thích nghi không ngừng với môi trường truyền thông số.
Trong bối cảnh báo chí hiện đại chuyển dịch mạnh sang nền tảng số, công nghệ trở thành yếu tố quan trọng giúp sinh viên chủ động hơn trong học tập và thực hành nghề nghiệp. Chia sẻ về vấn đề này, Hoàng Cẩm Tú, sinh viên năm 4 chuyên ngành Quản lý hoạt động tư tưởng – văn hóa, Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng công nghệ đã rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế nghề báo.
Theo Cẩm Tú, chỉ với điện thoại hoặc laptop, sinh viên đã có thể viết bài, quay dựng video, làm podcast hay phát triển nội dung trên các nền tảng số. “Công nghệ giúp sinh viên có thêm nhiều cơ hội thực hành nghề ngay từ khi còn đi học. Chúng em không còn bị giới hạn ở việc chỉ viết bài như trước mà có thể làm nội dung đa nền tảng như quay, dựng, dẫn chương trình, thiết kế hay quản trị truyền thông số”, Cẩm Tú chia sẻ.
Không chỉ học tập trên giảng đường, nhiều sinh viên còn được tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn đi học. Nguyễn Bảo Thy, sinh viên năm cuối Viện Báo chí – Truyền thông, hiện đang thực tập tại Đài Truyền hình Việt Nam, cho biết công nghệ giúp sinh viên dễ dàng thích nghi với guồng quay của nghề báo hiện đại.
Trong quá trình thực tập, Bảo Thy thường sử dụng điện thoại thông minh, laptop và máy quay cầm tay làm công cụ tác nghiệp chính. Ngoài việc ghi hình, phỏng vấn và viết kịch bản, nữ sinh còn sử dụng các phần mềm dựng video, chỉnh sửa hình ảnh và ứng dụng lưu trữ dữ liệu trực tuyến để hỗ trợ sản xuất tin, phóng sự.
“Nhờ công nghệ, em có thể tác nghiệp linh hoạt hơn rất nhiều. Chỉ với một chiếc điện thoại, em đã có thể ghi hình nhanh, cập nhật thông tin hiện trường và gửi dữ liệu về tòa soạn trong thời gian ngắn”, Bảo Thy chia sẻ.
Theo Bảo Thy, trong môi trường truyền hình hiện nay, phóng viên trẻ không chỉ cần biết viết kịch bản mà còn phải thành thạo quay dựng, xử lý hình ảnh và cập nhật nội dung nhanh trên các nền tảng số. Nhờ được tiếp xúc với công nghệ từ sớm, sinh viên báo chí hiện nay tự tin hơn khi tham gia sản xuất các sản phẩm truyền thông đa phương tiện.
Ở góc nhìn khác, Đào Phương Hiển, sinh viên năm ba, cho rằng mạng xã hội và các nền tảng số đang trở thành “lớp học mở”, giúp sinh viên chủ động học thêm kỹ năng ngoài chương trình đào tạo. Theo Phương Hiển, chỉ cần có internet, sinh viên có thể học cách dựng video, thiết kế, làm podcast hay sử dụng AI hỗ trợ sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải biết chọn lọc thông tin và sử dụng công nghệ đúng cách.
Bên cạnh những lợi thế, sinh viên báo chí hiện nay cũng phải đối mặt với không ít áp lực. Đức Hiệp, sinh viên năm hai tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhận định môi trường truyền thông số thay đổi quá nhanh khiến nhiều sinh viên luôn trong trạng thái phải cập nhật liên tục để không bị tụt lại phía sau.
“Hiện nay, sinh viên báo chí không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn cạnh tranh với các content creator, KOL, KOC và cả AI tạo nội dung. Nếu không chủ động học hỏi và đổi mới kỹ năng, rất dễ bị đào thải”, Đức Hiệp bày tỏ.
Trước sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều người đặt ra câu hỏi liệu AI có thể thay thế nhà báo trong tương lai hay không. Theo Hoàng Cẩm Tú, AI sẽ làm thay đổi nghề báo rất mạnh nhưng khó có thể thay thế hoàn toàn vai trò của nhà báo.
“AI có thể hỗ trợ viết tin nhanh, tổng hợp dữ liệu hoặc sản xuất những nội dung mang tính lặp lại. Tuy nhiên, báo chí không chỉ là sản xuất thông tin mà còn là khả năng phát hiện vấn đề, đi thực tế, phản biện xã hội và truyền tải góc nhìn mang tính con người. Những yếu tố như cảm xúc, đạo đức nghề nghiệp hay trách nhiệm xã hội là điều AI chưa thể thay thế”, nữ sinh nhận định.
Để thích nghi với thời đại công nghệ, người học báo chí hiện nay cần trang bị đồng thời cả kỹ năng công nghệ và nền tảng nghiệp vụ vững vàng. Bên cạnh khả năng sản xuất nội dung đa phương tiện hay sử dụng AI, điều quan trọng nhất vẫn là tư duy phản biện, kỹ năng kiểm chứng thông tin và đạo đức nghề nghiệp.
Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số, công nghệ đang tạo ra một thế hệ sinh viên báo chí năng động, đa kỹ năng và chủ động hơn với nghề. Tuy nhiên, song hành cùng lợi thế công nghệ, việc giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tính nhân văn vẫn là yếu tố quan trọng để người trẻ khẳng định vị trí của mình trong nền báo chí hiện đại.
