Dự thảo nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng đang đặt ra khung chế tài mạnh tay, với mức phạt tối đa lên đến 200 triệu đồng đối với tổ chức. Đây được xem là bước đi nhằm tăng cường kỷ cương, bảo đảm môi trường phát triển lành mạnh cho ngành công nghệ số - lĩnh vực đang giữ vai trò then chốt trong chuyển đổi số quốc gia.
Theo nội dung dự thảo, các hình thức xử phạt chính bao gồm cảnh cáo và phạt tiền. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cơ quan chức năng có thể áp dụng thêm các biện pháp bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn lên tới 24 tháng, tịch thu tang vật vi phạm hoặc trục xuất đối với cá nhân là người nước ngoài. Đáng chú ý, cùng một hành vi vi phạm, mức xử phạt đối với cá nhân sẽ bằng một nửa so với tổ chức, với trần tối đa lần lượt là 100 triệu đồng và 200 triệu đồng.
Về thời hiệu xử phạt, dự thảo quy định phổ biến là 1 năm. Tuy nhiên, đối với các lĩnh vực nhạy cảm và có tính chất phức tạp như thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), sở hữu trí tuệ, chính sách ưu đãi đầu tư, thuế - ngân sách hay hoạt động trong ngành bán dẫn, thời hiệu được kéo dài lên 2 năm nhằm đảm bảo đủ thời gian phát hiện và xử lý vi phạm.
Ở nhóm vi phạm quy định chung trong hoạt động công nghiệp công nghệ số, hành vi không cung cấp, không cập nhật hoặc không chia sẻ dữ liệu theo yêu cầu của cơ quan quản lý sẽ bị xử phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Trong khi đó, các vi phạm liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ sẽ tiếp tục áp dụng theo quy định pháp luật chuyên ngành hiện hành.
Dự thảo đặc biệt nhấn mạnh đến các hành vi có mức độ nguy hiểm cao. Những trường hợp sử dụng công nghệ số để xâm phạm lợi ích quốc gia, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội; hoặc lợi dụng sản phẩm, dịch vụ số để thực hiện hành vi trái pháp luật, tiếp tay cho hoạt động vi phạm có thể bị phạt từ 70 đến 140 triệu đồng.
Liên quan đến chính sách hỗ trợ và ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực công nghệ số, dự thảo đưa ra nhiều mức xử phạt phân tầng. Các hành vi cung cấp thông tin sai lệch hoặc giả mạo hồ sơ nhằm hưởng ưu đãi đầu tư thông thường có thể bị phạt từ 30 đến 60 triệu đồng. Trong khi đó, nếu gian lận để hưởng mức ưu đãi cao hơn, đặc biệt trong các dự án trọng điểm như phần mềm, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn hay trung tâm dữ liệu - mức phạt có thể tăng lên 70 đến 140 triệu đồng. Các hành vi khai báo không đúng để nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng phục vụ nghiên cứu và phát triển cũng thuộc khung xử phạt này.
Nghiêm khắc hơn, các trường hợp làm giả hồ sơ nhằm tiếp cận cơ chế ưu đãi đặc biệt dành cho dự án quy mô lớn có thể bị xử phạt tới 150 - 200 triệu đồng. Đây là mức phạt cao nhất trong dự thảo, thể hiện quan điểm xử lý mạnh tay đối với các hành vi trục lợi chính sách.
Đối với hoạt động thử nghiệm có kiểm soát, các vi phạm như cung cấp thông tin sai lệch để được cấp phép, không tuân thủ quy trình thử nghiệm, không đảm bảo an toàn hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo đều có thể bị xử phạt trong khoảng từ 30 đến 200 triệu đồng. Ngoài ra, tổ chức vi phạm còn có nguy cơ bị tước quyền sử dụng giấy phép thử nghiệm từ 6 đến 12 tháng.
Dự thảo cũng đề cập đến hành vi gian dối trong việc xác nhận sản phẩm, dịch vụ công nghệ số đáp ứng tiêu chí của Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm hưởng lợi trong đấu thầu. Với các trường hợp cung cấp thông tin sai sự thật hoặc giả mạo hồ sơ, mức phạt đề xuất lên tới 150 - 200 triệu đồng.
Đáng chú ý, các lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng dữ liệu được quy định riêng với chế tài cụ thể. Hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi, như gian lận khi xin hỗ trợ phát triển bán dẫn, nhập khẩu thiết bị hoặc hưởng ưu đãi thuế, có thể bị phạt đến 140 triệu đồng, đồng thời buộc hoàn trả toàn bộ lợi ích đã thu được.
Trong khi đó, các vi phạm liên quan đến xây dựng và vận hành khu công nghệ số tập trung, bao gồm không tuân thủ quy hoạch, không đáp ứng tiêu chí hoặc chậm tiến độ cũng có thể bị xử phạt lên tới 200 triệu đồng và kèm theo hình thức tước giấy phép hoạt động.
Bên cạnh đó, việc quản lý hàng hóa công nghệ thông tin đã qua sử dụng thuộc diện cấm nhập khẩu cũng được siết chặt. Những hành vi sử dụng sai mục đích, không xử lý theo quy định hoặc tiêu thụ trong nước các sản phẩm thuộc diện cấm có thể bị xử phạt từ 100 đến 200 triệu đồng.
Về thẩm quyền xử phạt, dự thảo nghị định mở rộng cho nhiều lực lượng chức năng, từ chính quyền địa phương đến các cơ quan chuyên ngành như công an, hải quan, quản lý thị trường, biên phòng và cảnh sát biển. Trong đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Giám đốc công an cấp tỉnh hoặc người đứng đầu cơ quan quản lý chuyên ngành có thể áp dụng mức phạt tối đa 200 triệu đồng theo quy định.
