Chiều 20/8, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức lễ ra mắt Quỹ Phòng bệnh. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan dự, trao Quyết định thành lập và giao nhiệm vụ cho Quỹ.
Tham dự buổi lễ có nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam; đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục, Viện, Trung tâm; đại diện Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố cùng các tổ chức xã hội, nghề nghiệp và tổ chức quốc tế.
Theo TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh, Quỹ được thành lập theo Quyết định số 1979/QĐ-BYT ngày 1/7/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ được phê duyệt tại Quyết định số 2535/QĐ-BYT ngày 8/8/2026.
Quỹ Phòng bệnh trực thuộc Bộ Y tế, có tên giao dịch quốc tế là Vietnam Diseases Prevention Fund, viết tắt VNDPF. Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên từ nguồn của Quỹ. Quỹ có tư cách pháp nhân, con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, các ngân hàng thương mại hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
Cùng với Giám đốc Trần Khánh Thu, Ban lãnh đạo Quỹ có 3 Phó Giám đốc gồm ThS. Phan Thị Hải, BSCK2. Trần Thanh Tùng và TS. Thái Hoài Nam.
Quỹ hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, hướng tới tạo nguồn tài chính bền vững cho công tác phòng bệnh. Vì vậy, việc quản lý, sử dụng nguồn lực phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng, hiệu quả và tiết kiệm.
Nguồn lực của Quỹ sẽ được tập trung cho nhiều lĩnh vực, trong đó có phòng, chống tác hại của thuốc lá; hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh. Quỹ cũng hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh, hợp tác quốc tế về phòng bệnh và thực hiện một số dịch vụ y tế dự phòng.
Phòng bệnh phải trở thành trọng tâm của công tác y tế
Phát biểu tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đang đứng trước nhiều yêu cầu mới. Gánh nặng bệnh không lây nhiễm ngày càng lớn, trong khi già hóa dân số, biến đổi khí hậu, các vấn đề về sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng và những nguy cơ dịch bệnh mới nổi tiếp tục đặt ra thách thức đối với ngành Y tế.
Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đưa phòng bệnh thực sự trở thành trọng tâm của công tác y tế, với phương châm chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe Nhân dân từ sớm, từ xa.
Tinh thần này được thể hiện trong Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị và được thể chế hóa tại Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15. Việc thành lập Quỹ Phòng bệnh, theo Bộ trưởng, là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác dự phòng.
“Đầu tư cho phòng bệnh chính là đầu tư cho sức khỏe và tương lai của mỗi người dân”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nói, đồng thời nhấn mạnh việc chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần giảm bệnh tật, giảm chi phí điều trị, qua đó giảm gánh nặng cho người dân và hệ thống y tế.
Việc thành lập Quỹ Phòng bệnh cũng kế thừa kinh nghiệm huy động nguồn lực từ các mô hình quỹ đã được triển khai trong lĩnh vực y tế, như Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, Quỹ hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS và đặc biệt là Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Được thành lập từ năm 2013 theo Quyết định số 47/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương và nhiều tổ chức triển khai các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trên phạm vi cả nước.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những kết quả và kinh nghiệm trong huy động, quản lý, sử dụng nguồn lực ngoài ngân sách từ các quỹ trước đây là nền tảng quan trọng để xây dựng Quỹ Phòng bệnh.
Quỹ mới được xây dựng trên cơ sở kế thừa nguồn kinh phí, nhân lực và kinh nghiệm hoạt động của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhưng có phạm vi rộng hơn, bao quát nhiều lĩnh vực của công tác dự phòng.
Nhanh chóng đưa Quỹ vào hoạt động thực chất
Bộ trưởng Đào Hồng Lan đánh giá việc thành lập Quỹ Phòng bệnh là một dấu mốc quan trọng, song lễ ra mắt mới chỉ là bước khởi đầu. Trước mắt, Quỹ cần nhanh chóng ổn định tổ chức, xây dựng nền tảng hoạt động và từng bước chứng minh hiệu quả.
Bộ trưởng đề nghị Ban lãnh đạo Quỹ tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết là khẩn trương kiện toàn tổ chức, ổn định bộ máy và hoàn thiện các điều kiện để Quỹ hoạt động đúng quy định. Các quy chế, quy trình cần được hoàn thiện; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; đồng thời xây dựng bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu quả và đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn, trách nhiệm, tư duy quản trị phù hợp.
Cùng với đó, công tác quản lý và sử dụng nguồn lực phải được đặc biệt coi trọng. Bộ trưởng yêu cầu mọi nguồn lực huy động cho phòng bệnh phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, đúng quy định, công khai và minh bạch. Quỹ cần xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ, kiểm tra, giám sát để bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng nơi, tạo ra hiệu quả thực tế.
Một yêu cầu khác là xác định rõ các nhiệm vụ ưu tiên, tránh hoạt động dàn trải, hình thức. Những chương trình có tính cấp thiết, tác động rộng và có khả năng đo lường kết quả cần được ưu tiên nguồn lực. Từ những mô hình hiệu quả, Quỹ có thể tổng kết, đánh giá và nhân rộng.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh vai trò của sự tham gia từ toàn xã hội. “Phòng bệnh là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội”, Bộ trưởng nói, đồng thời đề nghị Quỹ tăng cường phối hợp với các cơ quan thuộc Bộ Y tế, các bộ, ngành, địa phương, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp để huy động thêm các nguồn lực hợp pháp.
Cuối cùng, Quỹ cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số ngay từ những ngày đầu hoạt động, hướng tới phương thức quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và kết quả. Việc phân bổ, quản lý và đánh giá nguồn lực từng bước phải dựa trên bằng chứng, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan bày tỏ tin tưởng Quỹ Phòng bệnh sẽ nhanh chóng ổn định tổ chức, hoạt động hiệu quả, phát huy vai trò tham mưu cho lãnh đạo Bộ Y tế trong triển khai các nhiệm vụ phòng bệnh.
Theo Bộ trưởng, hiệu quả của Quỹ cuối cùng không nằm ở quy mô bộ máy hay nguồn lực được huy động, mà phải được thể hiện bằng những kết quả cụ thể đối với công tác phòng bệnh. Đây cũng là thước đo để Quỹ từng bước hiện thực hóa mục tiêu lấy phòng bệnh làm trọng tâm, góp phần bảo vệ sức khỏe Nhân dân từ sớm, từ xa.
