Từ những kỷ vật ít ỏi
Hiện nay, hàng nghìn gia đình liệt sĩ tại Hà Tĩnh vẫn chưa tìm được được thân nhân của mình, những liệt sĩ đã hi sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Niềm mong mỏi của các gia đình là sớm có được thông tin, tìm được phần mộ của người thân và những ngôi mộ vô danh sớm được khắc tên.
Có những gia đình còn lưu giữ được nhiều thông tin, kỷ vật của các liệt sĩ, nhưng cũng có những gia đình chỉ lưu lại được tấm giấy báo tử.
Trong những ngày qua, các địa phương tại Hà Tĩnh đang triển khai lấy mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ để xây dựng ngân hàng gen phục vụ đối sánh, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, góp phần thực hiện hiệu quả "Chiến dịch 500 ngày đêm" tại Hà Tĩnh.
Sau nhiều lần tìm hiểu thông tin về phần mộ của người cha và hai chú ruột nhưng không có kết quả, niềm hi vọng gần như tan biến. Tuy nhiên, khi được tin Nhà nước thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, gia đình ông Nguyễn Thế Doanh (xã Tứ Mỹ, tỉnh Hà Tĩnh) lại có thêm niềm tin sẽ sớm tìm thấy phần mộ của cha và chú của mình.
Gia đình ông Doanh có bố Liệt sĩ là: Liệt sỹ Nguyễn Quang Triêm, hy sinh năm 1953. Hai người chú ruột là liệt sĩ Nguyễn Xuân Đình, hy sinh năm 1969 và liệt sĩ Nguyễn Văn Vân, hy sinh năm 1967 tại chiến trường phía Nam.
Lật giở những kỷ vật cũ kỹ, đã ngả màu theo thời gian của người cha được ông Doanh và gia đình gìn giữ nhiều năm, ngoài giấy báo tử là bức thư người cha gửi về từ năm 1953 được ông lưu giữ cẩn thận. Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, những kỷ vật về cha, chú vẫn được ông vẫn nâng niu, gìn giữ.
Ba người thân, ba lần nhận giấy báo tử, từ những kỷ vật và nguồn thông tin ít ỏi đó, ông Doanh và gia đình đã hơn 70 năm đi tìm phần mộ của của người cha và hai người chú của mình. Nhưng đến nay gia đình ông Danh vẫn chưa tìm được nơi yên nghỉ của bất kỳ ai.
Điều đặc biệt, giữa những kỷ vật còn lưu giữ, có một bức thư người cha gửi về cho vợ trước lúc hy sinh. Trong thư, ông vẫn vẫn hứa hẹn chiến thắng sẽ đoàn tụ. Thế nhưng, niềm hi vọng của gia đình đã khép lại bằng tờ giấy báo tử. Cũ từ đó, hành trình tìm kiếm người thân kéo dài hơn bảy thập kỷ. Đứa con được nhắc đến trong bức thư năm ấy hôm nay đã ngoài bảy mươi tuổi, mắt đã mờ, tóc đã bạc nhưng chưa một lần được thắp nén hương trước phần mộ của cha.
Không chỉ gia đình ông Doanh mà còn rất nhiều gia đình thân nhân Liệt sĩ tại Hà Tĩnh cũng đã có hành trình hàng chục năm đi tìm thân nhân của mình tại khắp các nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước.
Thắp lên hi vọng tìm được người thân
Bà Trần Thị Sửu (xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh) cũng mang theo niềm hi vọng khi đến UBND xã Đức Thọ để lấy mẫu AND để tìm phần mộ của em trai là liệt sĩ Trần Đình Sinh (Sn 1952), hi sinh năm 1972, tại mặt trận phía Nam. Thông tin gia đình có được cho đến nay chỉ là tấm giấy báo tử nên đến nay gia đình chưa có thông tin về em trai nên chưa biết đi tìm phần mộ ở đâu. Gia đình cũng đã đăng tin tìm trên các hội nhóm của mạng xã hội nhưng đến nay vẫn chưa có thông tin gì.
Bà Sửu chia sẻ: Bản thân tôi năm nay đã gần 80 tuổi rồi, gia đình được hai chị em thì em trai viết đơn tình nguyện tham gia chiến đấu và hi sinh nhưng đến nay vẫn chưa tìm được phần mộ. Nguyện vọng, mong muốn của tôi là tìm được phần mộ của em trai để đưa về quê hương trước lúc tôi nhắm mắt xuôi tay. Nay Nhà nước có chủ trương lấy mẫu AND để tìm thân nhân liệt sĩ thì chúng tôi mới có thêm hi vọng.
Còn ông Dương Văn Chế (xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh), là em trai liệt sĩ Dương Thống, hi sinh năm 1968 tại mặt trận phía Nam. Gia đình đã đi tìm phần mộ tại nhiều nghĩa trang liệt sỹ và cả biện pháp tâm linh nhưng đến nay vẫn chưa tìm thấy phần mộ.
Ông Chế xúc động tâm sự: Nguyện vọng của gia đình chúng tôi là tìm thấy phần mộ của anh trai để mẹ yên tâm trước khi mẹ mất. Nhưng đến lúc mẹ chúng tôi mất lúc 101 tuổi bà vẫn chưa thực hiện được nguyện vọng. Trước lúc mẹ mất, mẹ vẫn dặn chúng tôi phải tìm được mộ của anh trai. Gia đình rất hi vọng qua đợt lấy mẫu AND này thì không chỉ anh trai tôi và nhiều liệt sĩ khác sẽ về được với bố mẹ, gia đình và quê hương. Với gia đình tôi thì để mẹ, dù có ở dưới suối vàng cũng an tâm.
Ông Doanh cho biết: Suốt nhiều năm qua, gia đình đã nhiều lần liên hệ với các đơn vị, tìm gặp đồng đội cũ, dò hỏi thông tin ở nhiều nơi với mong muốn tìm được phần mộ của cha và các chú, nhưng vẫn chưa có kết quả. Nay Đảng, Nhà nước triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm lấy mẫu ADN, chúng tôi thực sự có thêm niềm hy vọng. Chỉ mong một ngày nào đó tìm được mộ của cha và các chú để gia đình được thắp nén hương, vơi đi nỗi mong nhớ đã kéo dài suốt bao năm.
Gia đình ông Doanh, ông Chế, bà Sửu…chỉ là một trong hàng ngàn gia đình trên địa bàn Hà Tĩnh đang mòn mỏi chờ tin người thân là liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đố cũng là hàng ngàn ngôi mộ nằm tại các nghĩa trang liệt sĩ chưa có tên.
Thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh về triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", các địa phương tại Hà Tĩnh đã thành lập các tổ công tác, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin từng phần mộ và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ công tác lấy mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ.
Theo đó, đợt này hơn 16.300 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ tại Hà Tĩnh được thu nhận không chỉ là dữ liệu phục vụ đối sánh mà còn mang theo hy vọng của bao gia đình mong tìm lại người thân đã hy sinh vì Tổ quốc. Quy trình thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ được thực hiện chặt chẽ theo các bước: tiếp nhận, đối chiếu thông tin; xác định đối tượng ưu tiên; thu nhận mẫu sinh phẩm; niêm phong, lưu trữ và chuyển giám định theo đúng quy định.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người mẹ, người vợ, người em, người chị… từng tiễn chồng, tiễn cha, tiễn anh, em lên đường năm nào nay người đã mất, người già yếu. Hay những người con của các liệt sỹ nay đầu cũng đã điểm bạc. Nhưng trong tâm khảm của họ vẫn luôn có một mong muốn cháy bỏng là sớm tìm được phần mộ của người thân. Hôm nay, thân nhân các gia đình liệt sĩ lấy mẫu sinh phẩm ADN để đối chiếu, tìm kiếm thân nhân các liệt sĩ. Có thể việc đối sánh ADN sẽ cần thêm thời gian, nhưng tin rằng đây sẽ khép lại những chuyến tìm kiếm dài của của các gia đình liệt sĩ. Thắp lên niềm vi vọng các liệt sĩ đã hi sinh chưa xác định được danh tính sẽ sớm được trở về với đúng tên tuổi của mình, sớm được trở về trong vòng tay của người thân, gia đình và quê hương.
