Người Việt đang có xu hướng chủ động hơn trong việc chuẩn bị cho giai đoạn sau tuổi lao động, khi nhu cầu duy trì cuộc sống độc lập và giảm sự phụ thuộc vào gia đình ngày càng được quan tâm.
Theo Khảo sát Manulife Asia Care 2026 trên 1.000 người Việt, người tham gia dự kiến trung bình có khoảng 10 năm cần được người khác chăm sóc và 13 năm cần hỗ trợ tài chính khi về già. Với nhóm trên 60 tuổi, thời gian cần hỗ trợ tài chính lên tới khoảng 15 năm, trong khi thời gian cần chăm sóc là 9 năm.
Chi phí sinh hoạt trong giai đoạn này cũng là một yếu tố đáng lưu ý. Những người tham gia khảo sát ước tính cần khoảng 11,8 triệu đồng mỗi tháng để duy trì cuộc sống.
Trước những yêu cầu ngày càng lớn về tài chính và chăm sóc trong giai đoạn sau của cuộc đời, quan niệm về tài sản để lại cho thế hệ sau cũng đang có sự thay đổi.
Theo đó, có tới 89% người Việt được khảo sát cho rằng sự độc lập và tự chủ về tài chính của bản thân là “gia sản” họ muốn để lại cho gia đình. Trong khi đó, 57% mong muốn không trở thành gánh nặng cho người thân khi về già. Đáng chú ý, 86% cho rằng duy trì sự độc lập về tài chính và sức khỏe quan trọng hơn giá trị tài sản để lại cho thế hệ sau.
Sự thay đổi trong nhận thức cũng thể hiện qua cách phân bổ nguồn lực. Khoảng 2/3 tài sản được những người tham gia khảo sát dự kiến dành cho việc duy trì cuộc sống của chính mình trong giai đoạn sau của cuộc đời.
Xu hướng này cho thấy tài chính cá nhân đang được nhìn nhận theo hướng dài hạn hơn. Tích lũy không chỉ nhằm tạo ra tài sản cho thế hệ sau, mà trước hết phải bảo đảm khả năng tự chủ của mỗi cá nhân, qua đó giảm áp lực kinh tế và chăm sóc giữa các thế hệ.
Để chuẩn bị cho tương lai, tiền tiết kiệm cá nhân vẫn là nguồn lực được ưu tiên. Có 81% người được khảo sát cho biết sẽ dựa vào khoản tiết kiệm của bản thân để trang trải chi phí khi về già, trong khi chỉ 21% dự kiến nhận hỗ trợ từ con cái.
Bên cạnh đó, người Việt cũng bắt đầu đa dạng hóa các kênh chuẩn bị tài chính. Khoảng 51% tăng cường gửi tiết kiệm, 45% mua bảo hiểm sức khỏe và các sản phẩm bảo hiểm liên quan, trong khi 26% tham gia các quỹ mở.
Đối với đầu tư, mục tiêu hướng tới sự chủ động tài chính khá rõ rệt. Có 53% mong muốn đạt được độc lập tài chính và tự chủ khi về già; 48% muốn có nguồn thu ổn định để trang trải chi phí sinh hoạt; 46% quan tâm đến tính linh hoạt và khả năng thanh khoản của các khoản đầu tư. Tuy nhiên, giữa nhu cầu và hành động vẫn còn khoảng cách. Chỉ 27% người tham gia khảo sát cho biết đã chuyển sang các khoản đầu tư có khả năng tạo dòng tiền.
Khoảng cách này cho thấy việc chuẩn bị tài chính cho giai đoạn sau tuổi lao động đang đặt ra yêu cầu cao hơn so với tích lũy đơn thuần. Bên cạnh quy mô tài sản, khả năng tạo ra nguồn thu nhập ổn định và duy trì sức mua trong dài hạn cũng ngày càng được quan tâm.
Một xu hướng đáng chú ý khác là 69% người được khảo sát mong muốn tiếp tục làm việc sau tuổi 65. Hưu trí vì thế đang được nhìn nhận linh hoạt hơn, khi nhiều người muốn duy trì công việc, thu nhập và sự kết nối với xã hội thay vì hoàn toàn rời khỏi thị trường lao động.
Nếu tài chính là nền tảng để duy trì sự độc lập, sức khỏe lại quyết định khả năng tận hưởng và duy trì chất lượng cuộc sống trong những năm về sau.
Khảo sát cho thấy nhận thức của người Việt về chăm sóc sức khỏe chủ động khá cao. Có 91% cho rằng tầm soát sớm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính, trong khi 91% nhận định khám sức khỏe định kỳ giúp duy trì khả năng tự chăm sóc lâu hơn. Tuy nhiên, hành động thực tế vẫn chưa tương xứng. Chỉ khoảng 40% duy trì tập luyện thường xuyên và 31% thực hiện tầm soát định kỳ.
Khoảng cách giữa nhận thức và hành động cho thấy chăm sóc sức khỏe vẫn cần được đưa vào kế hoạch tài chính dài hạn. Chủ động phòng ngừa, duy trì thể lực và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe có thể góp phần hạn chế những khoản chi lớn trong tương lai, đồng thời giúp mỗi người duy trì khả năng tự chủ lâu hơn. Ngoài ra, không chỉ chuẩn bị về tài chính và sức khỏe, việc trao đổi sớm trong gia đình về kế hoạch tuổi già cũng được xem là một phần quan trọng của quá trình chuẩn bị.
Có 81% người Việt tham gia khảo sát cho rằng trò chuyện cởi mở và sớm về nhu cầu hưu trí có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa bắt đầu những cuộc trao đổi này do tâm lý e ngại khi đề cập đến tuổi già, bệnh tật hoặc trách nhiệm tài chính trong gia đình.
Thực tế này cho thấy xây dựng một kế hoạch tài chính bền vững không chỉ là câu chuyện của mỗi cá nhân. Sự chuẩn bị từ sớm có thể giúp các thành viên trong gia đình hiểu rõ hơn về nhu cầu, khả năng tài chính và mong muốn của nhau, từ đó hạn chế những áp lực phát sinh trong tương lai.
Theo bà Tina Nguyễn, Tổng Giám đốc Manulife Việt Nam, kết quả khảo sát cho thấy người Việt đang thay đổi cách nhìn về tuổi già, trong đó sự độc lập về tài chính và sức khỏe ngày càng được coi trọng. Xu hướng này phản ánh nhu cầu chủ động kiểm soát tương lai và giảm áp lực cho người thân.
Nhìn rộng hơn, chuẩn bị cho tuổi già đang dần trở thành một phần của bài toán tài chính bền vững. Khi mỗi cá nhân có khả năng chủ động hơn về nguồn lực, sức khỏe và kế hoạch cuộc sống, áp lực hỗ trợ giữa các thế hệ cũng được giảm bớt.
Từ góc độ kinh tế - xã hội, đây cũng là một xu hướng đáng chú ý khi người dân chuyển từ tư duy tích lũy tài sản đơn thuần sang xây dựng nền tảng tài chính dài hạn, hướng tới khả năng tự chủ và chất lượng sống bền vững hơn trong tương lai.
