Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Trung Bộ, trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026, nhiệt độ trung bình được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1 độ C. Điều này khiến vụ hè thu - mùa năm nay đối mặt với nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đặc biệt tại các vùng cuối kênh, vùng cao cưỡng và khu vực phụ thuộc nguồn nước tự nhiên.
Năm 2026, Nghệ An đặt mục tiêu sản xuất 425.775 tấn lương thực trong vụ hè thu - mùa. Ngoài cây lúa, tỉnh phấn đấu đạt gần 150.000 tấn cây trồng khác, gồm 700 ha lạc với sản lượng dự kiến 1.575 tấn; 1.320 ha đậu đạt 1.254 tấn; 2.200 ha vừng đạt 1.716 tấn và gần 9.645 ha rau màu cho sản lượng hơn 143.700 tấn.
Đối với cây công nghiệp và cây ăn quả, tỉnh tiếp tục triển khai các đề án phát triển vùng nguyên liệu, chuẩn bị đầy đủ giống phục vụ kế hoạch trồng mới vụ thu năm 2026 với các diện tích gồm 38 ha chè, hơn 1.011 ha dứa cùng nhiều diện tích cam, bưởi và quýt.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các đơn vị chuyên môn, nguồn nước tại nhiều hồ đập, sông suối và công trình đầu mối hiện xuống thấp. Trong khi đó, vụ hè thu - mùa còn tiềm ẩn nguy cơ mưa lớn, bão, giông lốc cuối vụ và phát sinh các loại sâu bệnh hại cây trồng.
Ngoài yếu tố thời tiết, ngành nông nghiệp cũng đối mặt với tình trạng thiếu lao động ở nông thôn và biến động thị trường nguyên liệu sản xuất do ảnh hưởng từ tình hình thế giới.
Trước thực tế đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương tăng cường chỉ đạo sản xuất, tuân thủ nghiêm cơ cấu giống và lịch thời vụ; ưu tiên sử dụng các giống ngắn ngày ở vùng thấp trũng nhằm hạn chế rủi ro do mưa lũ cuối vụ.
Đối với cây lúa, ngành chuyên môn quán triệt phương châm “càng sớm càng tốt”, bảo đảm an toàn và hiệu quả sản xuất. Các vùng thấp trũng có nguy cơ ngập lụt cao phải bố trí gieo cấy để thu hoạch trước ngày 30/8; vùng đất vàn thu hoạch trước ngày 25/9; các vùng vàn cao và bán sơn địa có thể thu hoạch sau thời điểm này.
Các loại cây màu ngắn ngày như ngô, lạc, vừng, đậu và rau màu được khuyến cáo tranh thủ gieo trồng ngay sau thu hoạch vụ xuân để tận dụng độ ẩm đất và rút ngắn thời gian sản xuất.
Ngành nông nghiệp cũng yêu cầu các địa phương chủ động rà soát nguồn nước, xây dựng phương án chống hạn, nạo vét kênh mương, tu sửa công trình thủy lợi và triển khai phương án tưới phù hợp cho từng vùng sản xuất.
Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa theo hướng hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm, khuyến khích phát triển các mô hình sản xuất an toàn, hữu cơ, giảm phát thải và ứng dụng công nghệ cao.
Trong công tác bảo vệ thực vật, các đơn vị chuyên môn được yêu cầu tăng cường dự báo, giám sát và phòng trừ kịp thời các đối tượng gây hại như sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, rầy lưng trắng, nhện gié trên lúa và sâu keo mùa thu hại ngô. Đồng thời, khuyến khích áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường.
Ngoài ra, tỉnh cũng sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường vật tư nông nghiệp, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong sản xuất, kinh doanh giống cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, bảo đảm nguồn vật tư phục vụ sản xuất đạt chất lượng và giá cả hợp lý./.
