Mỗi khi nước thủy triều xuống, hàng chục phụ nữ ở phường Đồ Sơn, TP Hải Phòng, lại chuẩn bị đồ nghề đi gõ hà đá. Bộ đồ nghề rất đơn giản, gồm một chiếc búa nhỏ có 2 đầu, một đầu dùng để tách vỏ, đầu còn lại để lấy ruột hà đá - loài nhuyễn thể có hình dáng giống con hàu nhưng kích thước nhỏ hơn, sinh sống đầy rẫy ở các ghềnh đá tại khu vực bờ biển. Thêm một chiếc xô nhỏ, một chiếc rổ nhựa để rửa sạch ruột hà đá trước khi bán là đầy đủ.
Trong khi cặm cụi gõ hà đá ở khu vực ghềnh đá phía trước đền Bà Đế, chị Loan ở phường Đồ Sơn tranh thủ trao đổi với phóng viên về công việc mà chị đã gắn bó hàng chục năm qua. Chị Loan cho biết, hà đá sinh sống tại hầu hết ghềnh đá tại bờ biển Đồ Sơn, nhưng nhiều nhất ở khu vực phía trước đền Bà Đế, bãi tắm 295 và đảo Dấu. Đây cũng là nơi mưu sinh của chị và hàng chục phụ nữ địa phương.
Theo chị Loan, nghề gõ hà đá không cần nhiều sức lực, chỉ đòi hỏi sự khéo léo, chăm chỉ. Vì thế, trong số những người làm nghề ở Đồ Sơn, không có ai là đàn ông. Đây cũng là công việc được nhiều chị em lựa chọn trong khi chờ đợi người thân ra khơi đánh bắt tôm cá trở về.
Đối với người làm nghề gõ hà đá, nỗi sợ hãi lớn nhất là vỏ hà đá hay những mỏm đá sắc nhọn thường xuyên cứa vào chân, tay, dù có cẩn thận đến mấy. Vì thế, tay chân ai cũng chằng chịt những sẹo là sẹo. Vết sẹo cũ chưa lên da non, đã hằn thêm những vết sẹo mới. Thời gian gần đây, chị em dùng găng tay dày và ủng cao su, nên “tai nạn nghề nghiệp” cũng giảm bớt nhiều.
Ngoài ra, do thời gian ngồi gõ hà đá lâu, từ 3 - 5 tiếng mỗi ngày, nên khi cao tuổi, người làm nghề hay bị mắc bệnh xương, khớp. Với người trẻ, cũng thường xuyên đối diện với tình trạng đau nhức khắp mình mẩy khiến giấc ngủ khó yên.
Tuy nhiên, bù lại ruột hà đá được thực khách ưa chuộng bổ dưỡng và chế biến được nhiều món ăn ngon miệng, từ đơn giản nấu canh chua đến sốt cà chua, trộn cùng trứng và gia vị đem rán. Vì thế, ruột hà đá rất được ưa chuộng. Nhiều khách du lịch tìm mua ngay tại bãi biển, sau đó nhờ quán ăn, nhà hàng chế biến thành món ăn yêu thích.
Đầu ra của ruột hà đá luôn được bảo đảm. Ngoài bán cho du khách, những người làm nghề giao cho các nhà hàng, quán ăn hoặc đem ra chợ. Với mức giá hiện tại 150.000 - 200.000 đồng/kg, nếu chăm chỉ, mỗi ngày một người có thể gõ được 2 - 3 kg ruột hà đá, thu nhập đến nửa triệu đồng.
Những người làm nghề gõ hà đá ở Đồ Sơn ít phải lo nguồn tài nguyên biển này bị cạn kiệt. Bởi, hà đá sinh sản và phát triển rất nhanh. Sau khi gõ một vòng từ khu vực ghềnh đá phía trước đền Bà Đế - bãi tắm 295 - đảo Dấu trong khoảng 20 - 25 ngày, khi quay trở lại, lứa hà đá non đã kịp trưởng thành để cho thu hoạch.
Không chỉ là công việc mưu sinh đem lại thu nhập cao cho nhiều phụ nữ ở Đồ Sơn, nghề gõ hà đá trở thành nét văn hóa trong lao động, sản xuất đặc trưng miền biển thu hút sự quan tâm của nhiều du khách trong nước và quốc tế.
Nắm bắt được điều này, một số doanh nghiệp lữ hành lồng ghép hoạt động tìm hiểu, trải nghiệm nghề gõ hà trong trong các tour du lịch đến Đồ Sơn. Vì thế, đến khu du lịch Đồ Sơn dịp thủy triều rút, thường xuyên bắt gặp cảnh khách du lịch quây quần xung quanh các mẹ, các cô, các chị đang cặm cụi gõ hà đá. Ai cũng tỏ ra thích thú. Trước khi rời đi, trên tay nhiều du khách lại lủng lẳng túi ruột hà đá đem về làm quà hoặc nhờ nhà hàng, quán ăn chế biến thành món ăn ưa thích, bổ dưỡng.
