Theo lịch Vạn niên, ngày tiễn ông Công ông Táo về trời năm 2026 rơi vào ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ (âm lịch), tức thứ Ba, ngày 10/2/2026 dương lịch.
Theo phong tục của người Việt, vào ngày này, các gia đình thường làm mâm cỗ cúng tiễn ông Công ông Táo về trời.
Tùy vào điều kiện kinh tế, mỗi gia đình sẽ chuẩn bị mâm cúng ông Công ông Táo khác nhau. Lễ cúng không cần cầu kỳ nhưng phải thể hiện được sự thành tâm và lòng thành kính của gia chủ.
Lễ vật cúng ông Công ông Táo gồm những gì?
Thông thường, mâm cúng ông Công, ông Táo được chia thành hai phần chính: lễ vật dâng cúng và mâm cỗ. Tùy điều kiện, phong tục từng vùng miền cũng như quan niệm của mỗi gia đình mà cách chuẩn bị có thể khác nhau, song vẫn giữ những thành phần cơ bản.
Lễ vật cúng ông Công, ông Táo
Trên bàn thờ, các lễ vật thường thấy trong ngày tiễn Táo quân về trời bao gồm:
- Bộ mũ áo ông Công, ông Táo: Đây là lễ vật quan trọng và hầu như không thể thiếu. Bộ mũ áo thường gồm mũ của hai ông và một bà, được làm bằng giấy trang kim với màu sắc rực rỡ. Theo quan niệm dân gian, đây là vật phẩm tượng trưng để các Táo quân thay trang phục khi lên chầu trời.
- Cá chép: Cá chép được xem là phương tiện đưa ông Công, ông Táo về thiên đình. Tùy theo phong tục từng vùng, gia đình có thể sử dụng cá chép sống để thả phóng sinh hoặc cá chép giấy đặt trên mâm lễ.
- Vàng mã: Các loại tiền vàng mã được dâng cúng với ý nghĩa tiễn đưa, mang tính biểu trưng trong nghi lễ dân gian.
- Trầu cau, hoa tươi, trái cây: Những lễ vật này thể hiện sự trang nghiêm, thanh sạch và lòng thành kính của gia chủ.
- Rượu trắng, trà, gạo và muối: Mỗi thứ thường được bày một đĩa hoặc chén nhỏ, đặt ngay ngắn trên mâm lễ.
Mâm cúng ông Công ông Táo gồm những gì?
Ngoài các lễ vật kể trên, tùy thuộc vào điều kiện mà mỗi gia đình có thể cúng cơm chay hoặc mặn.
Mâm cúng mặn thông thường gồm các món như thịt gà, giò, món xào, món canh chân giò nấu măng/canh xương, nem rán/chả giò...
Tuy nhiên, tùy thuộc vào quan niệm của từng vùng miền, tập tục của từng địa phương và điều kiện kinh tế của mỗi gia đình mà các món ăn trong mâm cúng ông Công ông Táo có thể có chút khác biệt.
Lễ cúng ông Công ông Táo không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy hay cúng bái những món vàng mã đắt tiền… Tùy điều kiện cụ thể, mỗi gia đình sẽ chuẩn bị mâm cỗ cúng khác nhau.
Mâm cỗ cúng ông Táo theo truyền thống của người Bắc sẽ có những món cơ bản sau:
- 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối
- 1 con gà trống luộc được tỉa ớt hoặc hoa hồng (có thể thay thế bằng thịt lợn luộc)
- 1 bát canh mọc hoặc canh măng
- 1 đĩa xào thập cẩm
- 1 đĩa giò, chả rán hoặc thịt đông
- 1 đĩa xôi gấc
- 1 đĩa chè kho
Cá chép (sống hoặc rán), vì theo quan niệm, cá chép là phương tiện để ông Táo lên trời. Nếu là cá chép sống, sau khi cúng, người dân sẽ mang đi phóng sinh.
Mâm cúng của người miền Trung không có áo mũ, vàng mã cho các Táo như miền Bắc nhưng người miền Trung thường dâng lên một con ngựa bằng giấy, có yên cương đầy đủ, đốt vàng mã cùng nhiều lễ vật khác. Ngoài các món cơ bản, trong mâm cơm cũng có cá ngừ hay cá thu...
Theo sách “Đặc khảo về tín ngưỡng thờ gia thần” của Huỳnh Ngọc Trảng - Nguyễn Đại Phúc, NXB Văn hóa Văn nghệ, tục tiễn ông Táo về trời của người dân Nam Bộ phải có bộ giấy “cò bay ngựa chạy”, mang ý nghĩa ngựa chở ông Táo đi đường bộ rồi cò chở ông Táo bay về trời.
Gia chủ thường bày mâm cúng ông Táo tại bếp. Thủ tục cúng đơn giản, đặt lư hương với đĩa trái cây, bánh trái, chén chè trôi nước, đĩa kẹo làm từ mè đen và đậu phộng…
