Phương án tăng lương cơ sở 2026: Giữ nhịp cải thiện thu nhập trong giới hạn ngân sách
Trong bối cảnh yêu cầu cân đối chi tiêu công ngày càng chặt chẽ, Bộ Nội vụ đang hoàn thiện dự thảo nghị định về mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Theo phương án đưa ra, từ ngày 1/7/2026, lương cơ sở dự kiến được nâng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng khoảng 8%. Đây là bước điều chỉnh được tính toán trong tổng thể nhiều yếu tố, từ khả năng ngân sách đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.
Thực tế cho thấy, nhu cầu tăng lương trong khu vực công là điều không thể phủ nhận. Những năm qua, mức lương cơ sở đã được điều chỉnh theo hướng tăng dần, từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng và hiện là 2,34 triệu đồng/tháng. Tuy vậy, tốc độ cải thiện này vẫn chưa theo kịp chi phí sinh hoạt, đặc biệt tại các đô thị lớn. Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở việc có tăng hay không, mà là mức tăng bao nhiêu để bảo đảm đời sống thực tế cho người hưởng lương.
Theo tính toán, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86, nếu áp dụng mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng, thu nhập trước khi trừ bảo hiểm chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị thường dao động từ 6-7 triệu đồng. Khoảng chênh lệch này khiến nhiều người khó duy trì cuộc sống chỉ dựa vào lương, buộc phải tìm kiếm thêm nguồn thu nhập khác.
Áp lực chi tiêu càng gia tăng khi giá các mặt hàng thiết yếu liên tục leo thang. Trong năm 2025, chi phí cho nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, còn thuốc và dịch vụ y tế tăng tới 12,92%. Đây đều là những khoản chi khó cắt giảm, tác động trực tiếp đến đời sống của các gia đình có thu nhập từ ngân sách.
Đánh giá về phương án tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, đại biểu Thạch Phước Bình nhận định đây là mức điều chỉnh hợp lý về mặt kỹ thuật, khi cao hơn mức lạm phát bình quân và chỉ số giá tiêu dùng gần nhất, qua đó giúp cải thiện thu nhập thực tế. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn cho rằng mức tăng này chủ yếu mang tính ổn định, chưa tạo ra thay đổi đáng kể về chất lượng sống. So với khu vực doanh nghiệp, nơi lương tối thiểu vùng năm 2026 dao động từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng/tháng, thu nhập của nhóm có hệ số thấp trong khu vực công chỉ ngang hoặc nhỉnh hơn mức trung bình, còn nhóm cao hơn mới tiệm cận mức cao nhất. Điều này cho thấy mức lương hiện tại mới chỉ dừng ở ngưỡng “cầm cự”.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất cân nhắc phương án tăng mạnh hơn, lên khoảng 2,65-2,7 triệu đồng/tháng, nhằm tạo cải thiện rõ nét hơn, đặc biệt với nhóm thu nhập thấp.
Cân đối vĩ mô và lộ trình cải cách: Nền tảng cho bước tăng 2,53 triệu đồng
Giải thích về cơ sở của phương án đang được xây dựng, Phó cục trưởng Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ) Nguyễn Duy Cường cho biết, dự thảo nghị định đã được Bộ Nội vụ phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng trên cơ sở đánh giá toàn diện nhiều yếu tố. Theo đó, mức tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1-7-2026 đã được báo cáo cấp có thẩm quyền và nhận được sự thống nhất về chủ trương.
Ông Nguyễn Duy Cường thông tin thêm, sau khi hoàn thiện hồ sơ, Bộ Nội vụ đã gửi lấy ý kiến các bộ, ngành và trình Bộ Tư pháp thẩm định theo đúng quy trình. Trên cơ sở ý kiến đóng góp và kết quả thẩm định, cơ quan soạn thảo đang tiếp tục chỉnh lý để trình Chính phủ xem xét, bảo đảm nghị định có thể ban hành và có hiệu lực đúng thời điểm.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực tiền lương và ngân sách, việc lựa chọn mức tăng không chỉ dựa vào nhu cầu cải thiện thu nhập mà còn phải đặt trong tổng thể cân đối tài chính quốc gia. Nếu điều chỉnh quá mạnh, áp lực lên ngân sách sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến các mục tiêu đầu tư phát triển và ổn định kinh tế.
Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, phương án tăng 8% được xem là bước đi phù hợp, giúp người hưởng lương có cải thiện nhất định mà vẫn giữ được sự ổn định chung. Đây cũng là cách tiếp cận mang tính lộ trình, thay vì tạo ra những biến động lớn trong ngắn hạn.
Về lâu dài, bài toán nâng cao thu nhập cho khu vực công không thể chỉ trông chờ vào việc tăng lương cơ sở. Các giải pháp như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu ngân sách và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực cần được triển khai đồng bộ. Đây chính là nền tảng để tạo dư địa cho những lần điều chỉnh mạnh hơn trong tương lai.
Thông tin từ Bộ Nội vụ tại cuộc họp báo thường kỳ cho thấy, cơ quan này sẽ tiếp tục triển khai cải cách chính sách tiền lương theo đúng định hướng, đồng thời chuẩn bị kỹ các phương án cho các giai đoạn tiếp theo. Công tác truyền thông về lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội cũng được chú trọng nhằm tạo sự đồng thuận.
