Trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Hà Nội được trao quyền tự quyết mạnh mẽ hơn, tạo điều kiện chủ động thử nghiệm cơ chế mới, đổi mới quản lý và thúc đẩy phát triển. Đây được xem là bước đi quan trọng để thành phố xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn tích tụ lâu nay.
Tại tọa đàm “Luật Thủ đô (sửa đổi): Động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá”, bà Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, nhấn mạnh việc phân cấp, phân quyền cho Hà Nội là trọng tâm của lần sửa đổi này. Theo đó, dự thảo Luật đưa ra các nội dung phân quyền bao quát, tập trung vào những lĩnh vực then chốt, từ tổ chức bộ máy, nhân sự đến chính sách, quy hoạch và tài chính - đầu tư.
Về tổ chức bộ máy và nhân sự, Hà Nội có thể linh hoạt điều chỉnh cơ quan cấp thành phố và cơ sở, quy định chức năng, nhiệm vụ, biên chế và cơ chế cán bộ phù hợp. Chính sách này sẽ giúp thành phố xây dựng đội ngũ công chức năng lực cao, đủ động lực để thực thi các nhiệm vụ phát triển.
Ở lĩnh vực thể chế và chính sách, dự thảo cho phép Hà Nội ban hành các quy định khác hoặc chưa được luật định, thậm chí thí điểm cơ chế mới vượt quy định hiện hành. Đây là bước thay đổi lớn về tư duy, mở ra không gian sáng tạo, giúp thành phố có thể ứng phó kịp thời với các nhu cầu thực tiễn và phát triển bứt phá.
Quy hoạch và quản lý không gian đô thị cũng được mở rộng quyền tự quyết. Dự thảo kế thừa các quy định từ Nghị quyết số 258, cho phép Hà Nội xây dựng, quyết định và điều chỉnh các quy hoạch, đồng thời bổ sung quản lý không gian ngầm, tầm thấp và trên cao. Đây là cơ sở để giải quyết các vấn đề cấp bách hiện nay như giao thông, quá tải hạ tầng và giãn dân.
Trong lĩnh vực tài chính và đầu tư, Luật Thủ đô (sửa đổi) đưa ra cơ chế để Hà Nội giữ lại một phần tăng thu và chủ động quyết định các dự án lớn. Việc này giúp rút ngắn quy trình, giảm phụ thuộc vào các cấp trung gian, tối ưu sử dụng nguồn lực và tăng tốc phát triển.
Phó Chủ tịch UBND Hà Nội Trương Việt Dũng đánh giá, dự thảo Luật sẽ mở ra một mô hình phát triển mới, với khoảng 190 nhiệm vụ được trao quyền tự quyết, đồng nghĩa thành phố vừa được giao quyền vừa phải chịu trách nhiệm. “Tăng quyền không phải là hưởng quyền, mà là tự quyết và chịu trách nhiệm trước kết quả”, ông nhấn mạnh.
Cơ chế thí điểm chính sách cũng được xem là “chìa khóa vàng” tháo gỡ các điểm nghẽn. Theo bà Nguyễn Phương Thủy, trước đây, các nghị quyết thí điểm mất nhiều thời gian ban hành và khó điều chỉnh khi thực tiễn thay đổi. Với dự thảo mới, Hà Nội có thể triển khai nhanh chóng, điều chỉnh kịp thời, thử nghiệm các mô hình kinh tế và quản trị tiên tiến trong phạm vi kiểm soát, hạn chế rủi ro và chi phí.
TS. KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nhận định dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là cơ hội chưa từng có để tái cấu trúc đô thị Hà Nội trong dài hạn. Theo ông, việc này không chỉ giúp Hà Nội trở thành hình mẫu thể chế cho cả nước, mà còn giải quyết những áp lực tích tụ nhiều năm, mở ra không gian phát triển bền vững, linh hoạt và sáng tạo.
