Không còn là một làng thuần nông bảng lảng khói bếp năm nào, Hồng Vân hôm nay đã vươn mình trở thành một Điểm du lịch sinh thái làng nghề kiểu mẫu, nơi mà dòng chảy của kinh tế xanh hòa quyện nhịp nhàng với những giá trị văn hóa truyền thống trăm năm. Nơi đây không chỉ giữ chân du khách bởi sắc thắm của những đồng hoa, dáng đứng kiêu hãnh của những cây cảnh nghệ thuật, mà còn bởi chiều sâu tâm linh và cái tình đôn hậu của người dân xứ nhãn.
Từ vùng đất bãi hoang sơ đến "Lá phổi xanh" bên bờ sông Cái
Lịch sử của xứ đất Hồng Vân gắn liền với những mùa phù sa cổ. Trước đây, vùng đất này vốn là bãi bồi quanh năm chịu ảnh hưởng của dòng lũ sông Hồng, người dân chỉ biết dựa vào cây lúa, cây ngô bấp bênh theo con nước. Thế nhưng, với tư duy nhạy bén và bàn tay lao động cần cù, những người nông dân nơi đây đã thực hiện một cuộc “cách mạng xanh”. Họ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, biến những bờ xôi ruộng mật thành những nhà vườn, trang trại hoa, cây cảnh quy mô lớn.
Năm 2018, Hồng Vân chính thức được UBND thành phố Hà Nội công nhận là Điểm du lịch làng nghề sinh thái. Đây là bước ngoặt quan trọng, khẳng định hướng đi đúng đắn trong việc gắn kết giữa nông nghiệp bền vững và công nghiệp không khói. Du khách đến với Hồng Vân hôm nay sẽ bị choáng ngợp bởi một không gian xanh mướt mải, hệ thống giao thông nông thôn thênh thang, sạch sẽ, hoàn toàn vắng bóng những khói bụi, ồn ào của chốn thị thành. Hai làng nghề sinh thái nổi bật là Cơ Giáo và Xâm Xuyên chính là hai viên ngọc sáng, đại diện cho hai nét tinh hoa: nghệ thuật cây cảnh dáng thế và sắc màu hoa tươi bốn mùa.
Hành trình trải nghiệm: Sắc hoa, dáng cây và hồn di sản
Một chuyến hành trình về với Hồng Vân thường bắt đầu khi nắng sớm vừa chạm vào những giọt sương còn đọng trên lá cỏ. Du lịch nơi đây được thiết kế tinh tế theo các tuyến trải nghiệm khép kín, mang lại sự thư thái trọn vẹn cho du khách.
Không gian làng nghề và nghệ thuật tạo hình sinh vật cảnh. Bước chân vào các nhà vườn tại làng Cơ Giáo hay Xâm Xuyên, du khách như lạc vào những bảo tàng nghệ thuật sống động ngoài trời. Tại đây, những gốc cây thô mộc qua bàn tay khéo léo, óc sáng tạo và cả cái "tâm" của người nghệ nhân đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật có linh hồn. Các dáng thế cây cảnh như Thăng Long, Trực Quân Tử, Phu Thê, Mẫu Tử... không chỉ phô diễn kỹ thuật uốn tỉa tài hoa mà còn gửi gắm những triết lý nhân sinh sâu sắc của người xưa về lòng hiếu thảo, tình nghĩa vợ chồng và khí phách của đấng nam nhi.
Bên cạnh những cây cảnh cổ thụ giá trị hàng tỷ đồng, Hồng Vân còn là xứ sở của các loài hoa và cây dược liệu. Những con đường hoa rực rỡ sắc màu, những cánh đồng hoa hướng dương, hoa cúc, hoa hồng nối tiếp nhau chạy dài tít tắp đến tận chân đê, tạo nên những phông nền tuyệt mỹ cho những ai yêu thích chụp ảnh và muốn lưu giữ những khoảnh khắc thanh xuân cùng thiên nhiên.
Điểm chạm văn hóa và tâm linh sâu lắng. Không chỉ có cỏ cây, Hồng Vân còn là vùng đất tầng tầng lớp lớp văn hóa. Nơi đây nằm trong vùng trầm tích của truyền thuyết Chử Đồng Tử - Tiên Dung, một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng Việt Nam. Du khách có thể ghé thăm:
Đình, đền Xâm Xuyên: Nơi thờ tự gắn liền với những câu chuyện huyền thoại ven sông Hồng, mang đậm kiến trúc vùng đồng bằng Bắc Bộ với mái ngói vảy rồng rêu phong, những cột gỗ lim bóng dấu thời gian; Văn từ Thượng Phúc: Biểu tượng cho truyền thống hiếu học, khoa bảng của người dân Thường Tín - đất danh hương, nơi tôn vinh những bậc hiền tài đã làm rạng danh quê hương.
Du lịch xanh và những sản phẩm mang hơi thở đồng quê
Điều làm nên sự khác biệt và bền vững của du lịch sinh thái Hồng Vân chính là mô hình "Từ trang trại đến bàn ăn" và những sản phẩm quà tặng VietGAP, OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) thấm đượm tình đất, tình người.
Sau một vòng dạo chơi bằng xe đạp hoặc xe điện dưới những rặng cây mát rượi, du khách có thể dừng chân tại khu sản xuất nông nghiệp chế biến để tự tay trải nghiệm quy trình làm trà dược liệu. Hồng Vân nổi tiếng với các loại trà thảo mộc như: Trà chùm ngây, trà hoa cúc, trà đinh lăng, trà trâu cổ... Những tách trà thơm nồng, thanh mát, có tác dụng điều hòa cơ thể, chính là kết tinh từ nguồn đất sạch và tình yêu nghề của người dân nơi đây.
Món ăn tại các khu homestay, nhà vườn sinh thái Hồng Vân cũng là một điểm nhấn khó phai. Đó là những món ăn dân dã nhưng tinh tế: gà đồi chạy vườn, cá sông Hồng hấp lá sen, rau tiến vua, bánh đúc quê hương... Tất cả nguyên liệu đều được nuôi trồng hữu cơ ngay tại địa phương, đảm bảo sự tươi ngon, thuần khiết nhất.
Mô hình giáo dục trải nghiệm và không gian sáng tạo cho thế hệ trẻ
Nhận thức được tầm quan trọng của việc truyền lửa tình yêu thiên nhiên và cuội nguồn cho thế hệ mai sau, Hồng Vân đã phát triển mạnh mẽ mảng Du lịch học đường (Edu-tourism). Vào mỗi dịp cuối tuần, nơi đây trở thành giảng đường mở đón hàng ngàn học sinh, sinh viên đến tham quan. Trong 2 năm, nơi đây đã đón hơn 160.000 lượt du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Tại các khu trải nghiệm sáng tạo, các em nhỏ không chỉ được hít thở bầu không khí trong lành mà còn được đóng vai thành những "nhà nông nhí": Tự tay xới đất, trồng rau, chăm sóc hoa. Học cách uốn một cành cây cảnh nhỏ dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân gạo cội. Tham gia các trò chơi dân gian như kéo co, đập niêu, bắt cá dưới mương. Khám phá quy trình làm gốm nghệ thuật, vẽ tranh Đông Hồ. Những hoạt động thực tế này giúp các em hiểu rõ hơn về giá trị của lao động, biết yêu quý cội nguồn nông nghiệp và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sinh thái ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Hướng tới tương lai: Phát triển bền vững và giữ gìn "Hồn cốt quê hương"
Trong bối cảnh đô thị hóa nông thôn đang diễn ra mạnh mẽ, Hồng Vân như một nốt lặng xanh đầy kiêu hãnh. Chính quyền và nhân dân xã Hồng Vân luôn xác định: Phát triển du lịch sinh thái phải đi đôi với bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường. Việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất hoa cây cảnh, hạn chế tối đa hóa chất, tăng cường phân bón hữu cơ và xử lý rác thải nguồn là những bước đi vững chắc để giữ gìn màu xanh đại ngàn cho vùng đất bãi.
Hồng Vân không chọn sự xô bồ, náo nhiệt của những khu giải trí hiện đại bằng bê tông cốt thép. Giá trị cốt lõi của du lịch nơi đây nằm ở sự tự nhiên, ở tiếng chim hót líu lo trong vòm lá, ở mùi thơm của đất bãi sau mưa, và ở nụ cười nồng hậu, hiếu khách của người nông dân mặc áo nâu sồng.
Rời Hồng Vân khi bóng chiều tà dần buông trên dòng sông Hồng, trong lòng mỗi du khách chắc hẳn vẫn còn vương vấn hương trà chùm ngây thoang thoảng và sắc thắm của những đóa hồng ven lối đi. Làng nghề sinh thái Hồng Vân không chỉ là một điểm đến để tham quan, thưởng ngoạn, mà còn là nơi để người ta tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn, để thêm yêu, thêm trân trọng những giá trị mộc mạc nhưng vĩnh cửu của làng quê Việt Nam. Nơi đây xứng đáng là một điểm sáng, một bài học hay về mô hình nông thôn mới kiểu mẫu gắn liền với kinh tế tri thức và du lịch nhân văn của thủ đô văn hiến./.
