Hiệu quả từ dòng vốn tín dụng xanh tại Quảng Trị: Từ điện gió đến kinh tế tuần hoàn

Dư nợ hơn 5.600 tỷ đồng, chất lượng nợ tín dụng xanh gần như tuyệt đối

Theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước Khu vực 8, đến ngày 31/8/2026, toàn tỉnh Quảng Trị có 13 chi nhánh ngân hàng phát sinh dư nợ tín dụng xanh, với tổng dư nợ đạt 5.647,356 tỷ đồng. Con số này chiếm khoảng 3,3% tổng dư nợ trên địa bàn, tuy chưa lớn nhưng có ý nghĩa chỉ dấu rất quan trọng về định hướng dòng vốn.

Điểm đáng chú ý là cơ cấu kỳ hạn và chất lượng tín dụng. Trong đó, dư nợ trung và dài hạn chiếm tới 97,55%. Điều này hoàn toàn phù hợp với đặc thù của các dự án xanh đòi hỏi nguồn vốn đầu tư ban đầu lớn và thời gian thu hồi dài như điện gió, điện mặt trời, xử lý nước thải.

Đặc biệt, 99,95% dư nợ tín dụng xanh tại Quảng Trị được xếp vào nợ nhóm 1- nhóm nợ đủ tiêu chuẩn, có khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn. Đây là tỷ lệ rất cao, cho thấy các dự án xanh được lựa chọn cho vay đều được thẩm định kỹ lưỡng, có hiệu quả kinh tế và được quản trị rủi ro tốt. Trong bối cảnh nợ xấu toàn ngành vẫn là áp lực, chất lượng tín dụng xanh nổi lên như một điểm sáng.

Về cơ cấu, dư nợ tín dụng xanh trên địa bàn chủ yếu tập trung vào lĩnh vực năng lượng tái tạo - thế mạnh nổi bật của tỉnh. Trong đó, điện gió chiếm 85,72%, điện mặt trời chiếm 5,65% và thủy điện chiếm 5,24% tổng dư nợ tín dụng xanh.

Tổng cộng ba lĩnh vực này chiếm 96,61% tổng dư nợ tín dụng xanh toàn tỉnh. Phần còn lại (gần 3,4%) đã bước đầu mở rộng sang các lĩnh vực như phương tiện giao thông điện, nông nghiệp xanh (1,08%) và hạ tầng thoát nước (0,21%).

Cơ cấu này phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, bởi tỉnh Quảng Trị có lợi thế vượt trội về tiềm năng gió với tốc độ gió trung bình 6 - 7m/s, cao nhất cả nước. Theo Quy hoạch điện VIII, tỉnh có tiềm năng phát triển hơn 6.000 MW điện gió. Hàng loạt dự án như Hướng Linh, Tân Linh, Hướng Hiệp đã đi vào vận hành, tạo ra nhu cầu vốn khổng lồ và cũng là những dự án đáp ứng rõ ràng nhất các tiêu chí xanh theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước. Đến nay, nhu cầu vốn của các dự án và doanh nghiệp điện gió trên địa bàn cơ bản đã được các tổ chức tín dụng đáp ứng đầy đủ.

Trên bình diện cả nước, theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống đến hết quý I/2026 đạt gần 828.000 tỷ đồng tại 82 tổ chức tín dụng, tăng bình quân trên 20%/năm giai đoạn 2017-2025, chiếm khoảng 4,3% tổng dư nợ nền kinh tế. Quảng Trị đang đi đúng xu thế chung, với dấu ấn riêng gắn với lợi thế về năng lượng tái tạo của địa phương.

Kết quả trên có được nhờ hệ thống văn bản chỉ đạo xuyên suốt, rất cụ thể của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về tín dụng xanh. Ngay từ năm 2015, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Chỉ thị số 03/CT-NHNN ngày 24/3/2015 về thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, tiếp đó là Thông tư số 17/2022/TT-NHNN ngày 23/12/2022 hướng dẫn quản lý rủi ro về môi trường trong hoạt động cấp tín dụng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Quyết định số 1408/QĐ-NHNN ngày 26/7/2023 ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện.

Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 là cơ sở quan trọng để các tổ chức tín dụng, trong đó có các chi nhánh trên địa bàn Quảng Trị, chủ động dành nguồn lực cho các dự án xanh.

Mở rộng nguồn vốn từ điện gió sang nông nghiệp tuần hoàn và kinh tế biển

Quảng Trị xác định 4 trụ cột phát triển chính là: năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp chất lượng cao. Trong bối cảnh các dự án điện gió cơ bản không thiếu vốn, việc mở rộng dòng vốn tín dụng xanh sang các trụ cột còn lại là yêu cầu tất yếu nhằm phát huy tối đa hiệu quả nguồn vốn, bảo đảm tín dụng xanh đồng hành cùng sự phát triển toàn diện của tỉnh.

Mới đây (ngày 09/10/2026 ), Ngân hàng Nhà nước Khu vực 8 đã có buổi làm việc với Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Trị, Sở Nông nghiệp và Môi trường, đại diện các tổ chức tín dụng và các đơn vị liên quan để trao đổi về định hướng tín dụng xanh và tín dụng ưu đãi.

Tháng 11 tới đây, Chi nhánh sẽ đồng hành cùng UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức Diễn đàn đa bên về Xúc tiến đầu tư xanh và Phát triển bền vững giai đoạn 2026-2028, với chủ đề kết nối tài chính xanh, thúc đẩy cơ hội đầu tư bền vững cho doanh nghiệp và cộng đồng tại Quảng Trị. Đây được xem là bước đi quan trọng để đưa vốn xanh đến gần hơn với thực tiễn sản xuất kinh doanh. Diễn đàn diễn ra vào thời điểm Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ, hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG, có hiệu lực từ ngày 01/11/2026.

Theo định hướng mới, các tổ chức tín dụng sẽ tiếp tục ưu tiên các dự án có hiệu quả, khả năng trả nợ và đáp ứng tiêu chí môi trường theo Quyết định số21/2025/QĐ-TTg về tiêu chí môi trường và Danh mục phân loại xanh (gồm 07 nhóm ngành), đồng thời chuẩn bị áp dụng khung tiêu chuẩn ESG theo Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg. Đồng thời, sẽ mở rộng tín dụng xanh sang các lĩnh vực gắn với các trụ cột phát triển của tỉnh. Đặc biệt, lĩnh vực sản xuất nông - lâm nghiệp bền vững với những dự án sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, trồng rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ FSC, phát triển dược liệu dưới tán rừng và các sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn xanh.

Bên cạnh đó, nhóm kinh tế tuần hoàn và hạ tầng xanh cũng sẽ được chú trọng nhằm hướng tới các mục tiêu sản xuất sạch hơn trong các khu công nghiệp, xử lý chất thải rắn, cấp nước sạch, công trình xanh, giao thông phát thải thấp như xe buýt điện, logistics xanh; cùng với đó là các dự án du lịch sinh thái, du lịch xanh gắn với bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di tích lịch sử.

Ngoài ra, nguồn tín dụng xanh cũng sẽ được NHNN Khu vực 8 chú trọng mở rộng, kết nối là các dự án thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây được xem là nguồn vốn rất cấp thiết với tỉnh Quảng Trị - địa phương thường xuyên chịu tác động của bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn.

Để hiện thực hóa định hướng này, diễn đàn đa bên vào tháng 11/2026 sẽ đóng vai trò là sàn kết nối. Thay vì để doanh nghiệp tự tìm đến ngân hàng, mô hình mới sẽ là cơ chế kết nối “dự án - ngân hàng - nguồn vốn xanh” do UBND tỉnh và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư vận hành, với sự đồng hành của NHNN Khu vực 8. Các dự án sẽ được sàng lọc, tư vấn hoàn thiện trước khi giới thiệu cho ngân hàng, giúp giảm thời gian thẩm định và tăng tỷ lệ giải ngân thành công.

Tuy nhiên, đại diện NHNN Khu vực 8 cũng thẳng thắn chỉ ra nút thắt lớn nhất hiện nay trong tín dụng xanh là dự án xanh phải đi cùng hồ sơ tín dụng đầy đủ. Thực tế khảo sát cho thấy, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã tại Quảng Trị có ý tưởng xanh rất tốt, như mô hình nuôi tôm tuần hoàn, sản xuất than sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp, nhưng hồ sơ lại rất yếu.

Ba điểm yếu phổ biến là: thiếu pháp lý đất đai và giấy phép môi trường; phương án tài chính lập sơ sài; không chứng minh được dòng tiền trả nợ và quan trọng nhất là thiếu tài liệu định lượng hiệu quả môi trường - ví dụ như dự án giảm được bao nhiêu tấn CO2, tiết kiệm bao nhiêu % năng lượng, nước. Đây là tiêu chí bắt buộc để được công nhận là tín dụng xanh và hưởng các chính sách ưu đãi về lãi suất, kỳ hạn. Bên cạnh đó, năng lực lập hồ sơ ESG và đáp ứng tiêu chí môi trường của doanh nghiệp địa phương chưa đồng bộ cũng khiến việc tiếp cận vốn ưu đãi quốc tế, trái phiếu xanh còn hạn chế, trong khi nguồn tài trợ hiện chủ yếu vẫn là vốn huy động thương mại của các tổ chức tín dụng.

Do đó, trong thời gian tới, NHNN Khu vực 8 sẽ tiếp tục khơi thông nguồn vốn tín dụng xanh, đồng thời kiến nghị UBND tỉnh công bố danh mục dự án thu hút đầu tư xanh và hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, hồ sơ tác động môi trường để giúp dự án đủ điều kiện tiếp cận vốn ngân hàng một cách thuận lợi nhất. Khi hồ sơ được chuẩn hóa, dòng vốn tín dụng xanh trên địa bàn được kỳ vọng tiếp tục tăng và đa dạng hơn về lĩnh vực trong giai đoạn 2026 - 2028, để Quảng Trị không chỉ là thủ phủ điện gió mà còn hướng tới là hình mẫu về tăng trưởng xanh toàn diện./.