Từ bài toán tuyển dụng sang năng lực tạo giá trị
Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, khi Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, vấn đề nguồn nhân lực cần được nhìn từ yêu cầu tạo ra tăng trưởng thực chất. Câu hỏi đặt ra không chỉ là doanh nghiệp có tuyển đủ người hay không, mà là người lao động có đủ năng lực để làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hay không.
Từ góc nhìn này, khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao không nên được giới hạn ở bằng cấp, chức danh hay đội ngũ quản lý. Yếu tố cốt lõi là năng lực thực thi và khả năng chuyển hóa năng lực của con người thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Nguồn nhân lực chất lượng cao vì vậy bao gồm nhiều nhóm, từ lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư đến nhân lực công nghệ số, AI, dữ liệu và tự động hóa; từ bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics đến kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất.
“Mỗi nhóm nhân lực phải được nhìn bằng câu hỏi rất cụ thể: họ tạo ra năng suất gì, giá trị gia tăng gì, khả năng cạnh tranh gì và đóng góp thế nào cho tăng trưởng của doanh nghiệp”, GS.TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.
Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, nhân lực cũng không thể được xem xét tách rời các yếu tố đầu vào khác của nền kinh tế. Công nghệ có thể thay đổi phương thức sản xuất, vốn tạo điều kiện mở rộng đầu tư, thị trường mở ra cơ hội tăng doanh thu, nhưng để những nguồn lực này chuyển hóa thành kết quả kinh doanh vẫn cần năng lực của con người.
Do đó, bài toán nhân lực cần được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất, công nghệ, vốn, thị trường và chuỗi giá trị. Đây không còn đơn thuần là câu chuyện tuyển dụng hay đào tạo, mà trở thành một vấn đề kinh tế gắn với khả năng mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Chuyển hóa nguồn lực thành tăng trưởng
Một trong những yêu cầu được GS.TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh là chuyển từ tư duy “có nhân lực” sang “có đúng năng lực”. Doanh nghiệp cần xác định rõ đang thiếu kỹ năng nào, vị trí nào cần nhân lực chất lượng cao, năng lực nào cần đào tạo lại và những năng lực nào có thể bổ sung thông qua liên kết với các cơ sở đào tạo.
Đây cũng là hướng tiếp cận của CEF III khi đặt nguồn nhân lực trong mối liên hệ với công nghệ, quản trị, tài chính, thị trường, sản xuất và chuỗi cung ứng. Các nhóm nội dung được đặt ra gồm tuyển đúng người, đào tạo đúng năng lực và chuyển hóa năng lực thành năng suất, giá trị gia tăng; phát triển nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; nhân lực quản trị, tài chính và M&A; nhân lực thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics; cùng nhân lực kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và chuỗi giá trị.
Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, việc giải quyết bài toán nhân lực không thể dừng ở xác định doanh nghiệp “thiếu người”, mà phải trả lời được doanh nghiệp cần người như thế nào, thiếu năng lực gì, tuyển ở đâu, đào tạo và tái đào tạo ra sao, đồng thời sử dụng và giữ chân nhân lực như thế nào.
Hiệu quả của đầu tư vào nhân lực cũng cần được lượng hóa thông qua những kết quả kinh tế cụ thể như năng suất lao động, doanh số, chất lượng sản phẩm, khả năng hấp thụ vốn và năng lực tham gia chuỗi giá trị, thay vì chỉ đo bằng số lượng lao động được đào tạo.
“Thước đo thành công của CEF III không nằm ở số lượng bài phát biểu hay số thông điệp được đưa ra, mà ở khả năng chuyển các kết luận thành việc phải làm sau Diễn đàn”, GS.TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.
Theo đó, các nội dung thảo luận tại diễn đàn sẽ được kết nối thành một hệ giải pháp, lựa chọn từ 5-7 vấn đề ưu tiên và xác định trách nhiệm của từng chủ thể gồm cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Mục tiêu là hình thành “Khung hành động sau CEF III”, tạo cơ sở để các sáng kiến tiếp tục được triển khai trong thực tế.
GS.TS Mạc Quốc Anh cho rằng, nếu công nghệ, vốn và thị trường là những nguồn lực quan trọng của tăng trưởng, thì con người là năng lực giúp doanh nghiệp hấp thụ, vận hành và chuyển hóa các nguồn lực đó thành kết quả.
Từ đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu nhân sự trước mắt mà hướng tới nâng năng suất và chất lượng tăng trưởng. Khi người lao động có khả năng làm chủ công nghệ, đội ngũ quản trị có năng lực vận hành vốn và tái cấu trúc, nhân lực thị trường có khả năng mở rộng đầu ra, còn đội ngũ kỹ thuật đáp ứng yêu cầu sản xuất, nguồn nhân lực sẽ trở thành một bộ phận trực tiếp cấu thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Thông điệp xuyên suốt được GS.TS Mạc Quốc Anh đặt ra tại CEF III là chuyển nguồn nhân lực từ một yếu tố đầu vào thành năng lực tạo tăng trưởng, qua đó gắn bài toán nhân lực của doanh nghiệp với năng suất, giá trị gia tăng và mục tiêu tăng trưởng của Hà Nội./.
