Thay vì tập trung vào hỗ trợ mang tính ngắn hạn, tỉnh Gia Lai xác định phát triển sinh kế bền vững là giải pháp căn cơ, lâu dài, giúp người nghèo có điều kiện vươn lên ổn định cuộc sống, hạn chế tái nghèo, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội bền vững của địa phương.
Với đặc thù là tỉnh miền núi, diện tích rộng, dân cư phân bố không đồng đều, tỷ lệ hộ nghèo còn cao so với mặt bằng chung, tỉnh Gia Lai đã chủ động lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia với các chính sách đặc thù, phát huy tiềm năng, lợi thế từng vùng, từng địa phương. Trong đó, trọng tâm là chuyển mạnh từ hỗ trợ “cho không” sang hỗ trợ có điều kiện, “trao cần câu” thay vì “cho con cá”, đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình giảm nghèo.
Phát triển sinh kế phù hợp điều kiện thực tiễn
Thực tiễn triển khai cho thấy, việc lựa chọn mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và trình độ của người dân là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả giảm nghèo. Trên cơ sở đó, tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các địa phương xây dựng và nhân rộng nhiều mô hình sinh kế đa dạng, linh hoạt, gắn với thế mạnh từng vùng.
Tại các khu vực có điều kiện sản xuất nông nghiệp thuận lợi, người dân được hỗ trợ phát triển cây trồng chủ lực như lúa nước, mía, mì, rau màu ngắn ngày; tại các vùng chuyên canh, tỉnh tập trung nâng cao hiệu quả các cây công nghiệp dài ngày như cà phê, cao su, hồ tiêu, gắn với tái canh, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Cùng với đó, các mô hình chăn nuôi bò sinh sản, dê, heo bản địa được triển khai theo hình thức hỗ trợ có hoàn trả, quay vòng, giúp nhiều hộ nghèo có cơ hội tiếp cận nguồn sinh kế ổn định.
Không dừng lại ở hỗ trợ giống, vốn ban đầu, các ngành chức năng và chính quyền địa phương còn chú trọng hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, phòng trừ dịch bệnh, quản lý chi phí, từng bước nâng cao năng lực sản xuất cho người dân. Nhiều hộ nghèo, cận nghèo sau khi được hỗ trợ đã chủ động mở rộng quy mô sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.
Song song với đó, công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn được đẩy mạnh, góp phần đa dạng hóa sinh kế, giảm áp lực phụ thuộc hoàn toàn vào nông nghiệp. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy sản xuất, khơi dậy ý chí tự lực vươn lên của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, được xem là yếu tố quan trọng trong quá trình triển khai các chính sách giảm nghèo.
Tạo động lực để người dân từng bước vươn lên thoát nghèo như: Gia đình anh Nguyễn Thế An thôn Ngô Sơn, xã Chư Đang Ya (Cũ) thuộc diện hộ nghèo. Nguyên nhân là do gia đình không có đất sản xuất. Khi được chính quyền địa phương hỗ trợ 1 con bò sinh sản, anh An rất vui mừng vì được tạo sinh kế để thoát nghèo. “Tôi sẽ chăm sóc con bò này thật tốt để nó nhanh chóng sinh sản, giúp gia đình có điều kiện phát triển kinh tế”- anh An nói.
Tạo nền tảng giảm nghèo bền vững, hạn chế tái nghèo
Một trong những điểm nhấn trong công tác giảm nghèo của tỉnh Gia Lai là sự gắn kết giữa phát triển sinh kế với bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng nền tảng phát triển lâu dài cho người dân. Cùng với hỗ trợ sản xuất, tỉnh tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin, giúp hộ nghèo giảm bớt gánh nặng chi tiêu, ổn định đời sống.
Đặc biệt, tỉnh Gia Lai chú trọng thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm của người dân. Việc hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp, liên kết với doanh nghiệp từng bước giúp người nghèo tham gia vào chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, thiếu liên kết, vốn là nguyên nhân dẫn đến thu nhập bấp bênh và nguy cơ tái nghèo.
Công tác rà soát, xác định hộ nghèo, cận nghèo được thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm đúng đối tượng, tạo cơ sở để triển khai chính sách hiệu quả. Các địa phương cũng chủ động xây dựng phương án hỗ trợ kịp thời cho người dân khi gặp rủi ro do thiên tai, dịch bệnh hoặc biến động thị trường, qua đó tăng khả năng chống chịu và thích ứng của hộ nghèo.
Thực tế cho thấy, giảm nghèo gắn với sinh kế bền vững không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế mà còn tạo chuyển biến tích cực về xã hội, góp phần củng cố niềm tin của người dân vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được cải thiện; nhiều vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có sự đổi thay rõ nét.
Trong giai đoạn tới, để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo, Gia Lai xác định cần huy động mạnh mẽ hơn nữa sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tăng cường nguồn lực đầu tư cho vùng khó khăn, đồng thời nhân rộng các mô hình sinh kế hiệu quả. Quan trọng hơn, giảm nghèo phải gắn với phát triển bền vững, lấy người dân làm chủ thể, phát huy nội lực cộng đồng, hướng tới mục tiêu không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.
