Đào tạo nghề trở thành “cầu nối” quay lại thị trường lao động
Trong bối cảnh kinh tế số và sản xuất hiện đại phát triển nhanh, thị trường lao động tại TPHCM đang thay đổi mạnh về cơ cấu tuyển dụng. Những công việc giản đơn dần thu hẹp, trong khi nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực công nghệ, logistics, dịch vụ chất lượng cao hay sản xuất kỹ thuật liên tục gia tăng.
Sự thay đổi này khiến nhiều lao động thất nghiệp, đặc biệt là lao động trung niên, gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới nếu không được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng không chỉ hỗ trợ tài chính tạm thời mà còn giúp người lao động nâng cao năng lực để thích ứng với nhu cầu mới của doanh nghiệp.
Thời gian qua, Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng hiệu quả hỗ trợ người hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Một trong những trọng tâm là gắn chặt công tác tư vấn việc làm với đào tạo nghề ngay từ giai đoạn tiếp nhận hồ sơ.
Theo đó, người lao động không chỉ được hướng dẫn thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp mà còn được tư vấn định hướng nghề nghiệp, đánh giá kỹ năng hiện có và giới thiệu các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu tuyển dụng thực tế.
Danh mục ngành nghề đào tạo cũng được mở rộng, tập trung vào những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh và nhu cầu nhân lực lớn như công nghệ thông tin, chăm sóc sức khỏe, logistics, dịch vụ kỹ thuật, thương mại điện tử hay sản xuất thông minh.
Vừa qua, Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM đã tổ chức ký kết hợp tác với nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm tăng cường hỗ trợ học nghề cho người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Chương trình có sự tham gia của nhiều đơn vị đào tạo ở các lĩnh vực khác nhau, qua đó mở rộng lựa chọn ngành nghề và tạo điều kiện để người lao động tiếp cận môi trường học tập linh hoạt hơn. Tại các buổi làm việc, nhiều vấn đề thực tiễn được đặt ra như thời gian học nghề, mức độ phù hợp của chương trình đào tạo, kỳ vọng việc làm sau tốt nghiệp hay tình trạng học viên bỏ dở giữa chừng.
Từ đó, các bên thống nhất cần nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng sát thực tế hơn, chú trọng kỹ năng thực hành và tăng khả năng kết nối việc làm sau khóa học.
Đại diện các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho rằng, việc đào tạo cho người thất nghiệp hiện nay không thể tách rời nhu cầu của doanh nghiệp. Chương trình học cần linh hoạt, thời lượng phù hợp và ưu tiên các kỹ năng có thể áp dụng ngay trong công việc.
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM, việc đào tạo bám sát nhu cầu xã hội không chỉ giúp người lao động tăng cơ hội tìm việc mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực hỗ trợ từ chính sách bảo hiểm thất nghiệp.
Lao động trung niên đối mặt nhiều áp lực cạnh tranh
Thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM cho thấy, trong quý I/2026, thành phố có gần 33.000 người đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Đáng chú ý, nhóm lao động từ 30 đến 45 tuổi chiếm hơn 54%, tương đương hơn 18.000 người.
Đây là nhóm lao động đã có kinh nghiệm làm việc nhưng lại chịu nhiều áp lực khi thị trường ngày càng ưu tiên nhân lực trẻ, có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ và mô hình sản xuất mới.
Theo đánh giá của Trung tâm, sự lệch pha giữa cung và cầu lao động đang là nguyên nhân khiến nhiều lao động trung niên gặp khó trong tìm việc.
Hiện có hơn 52.600 người tìm việc trong khi nhu cầu tuyển dụng khoảng 82.700 vị trí. Tuy nhiên, nhu cầu tuyển dụng tập trung nhiều ở những ngành nghề đòi hỏi kỹ năng mới, khả năng sử dụng công nghệ hoặc môi trường làm việc linh hoạt.
Trong khi đó, nhiều lao động trung niên từng làm việc ổn định trong thời gian dài nên kỹ năng nghề chưa kịp thích ứng với yêu cầu mới của doanh nghiệp.
Không ít người muốn chuyển việc để cải thiện thu nhập nhưng đồng thời lại chịu áp lực về tài chính và trách nhiệm gia đình nên có xu hướng ưu tiên công việc ổn định, khiến phạm vi lựa chọn bị thu hẹp.
Trước thực tế này, Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM đang tăng cường nhiều hoạt động hỗ trợ dành riêng cho nhóm lao động trung niên như tổ chức phiên giao dịch việc làm trực tiếp và trực tuyến, kết nối cung - cầu lao động liên vùng và đẩy mạnh tư vấn học nghề.
Các cơ sở đào tạo cũng bắt đầu điều chỉnh phương thức giảng dạy theo hướng linh hoạt hơn. Một số đơn vị triển khai hình thức học trực tuyến đối với các ngành phù hợp, rút ngắn thời gian đào tạo nhưng vẫn đảm bảo chất lượng đầu ra.
Ngoài ra, việc mở rộng địa điểm học, đa dạng khung giờ đào tạo và tăng cường ứng dụng công nghệ trong giảng dạy cũng giúp người lao động dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với những người đang phải cân bằng giữa học nghề và chăm lo gia đình.
Hoạt động truyền thông về tuyển sinh, đào tạo nghề và cơ hội việc làm cũng được đẩy mạnh trên nhiều nền tảng như website, mạng xã hội và hệ thống tư vấn trực tuyến.
Theo đánh giá từ Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM, tỷ lệ học viên hoàn thành khóa học hiện ở mức khá cao. Những người chủ động đăng ký học nghề ngay từ đầu thường có quá trình học tập ổn định và khả năng quay lại thị trường lao động nhanh hơn.
Đại diện Sở Nội vụ TPHCM cho biết, thời gian tới thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ lao động thất nghiệp, đặc biệt là lao động trung niên, theo hướng tập trung đào tạo lại, nâng cao kỹ năng số và kỹ năng nghề phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.
Cùng với đó, các chương trình kết nối tuyển dụng dành cho lao động có kinh nghiệm cũng sẽ được mở rộng nhằm tạo thêm cơ hội việc làm bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế của người lao động.
Việc gắn chính sách bảo hiểm thất nghiệp với đào tạo nghề được kỳ vọng không chỉ giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt mà còn nâng cao khả năng thích ứng trong dài hạn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động hiện đại.
