EVN đề xuất tăng tốc đầu tư năng lượng biển và cấp điện cho đảo xa

Cần tư duy mới để khai mở không gian phát triển kinh tế biển

Mặc dù được đánh giá là quốc gia có nhiều lợi thế về biển, Việt Nam vẫn chưa khai thác hết tiềm năng để tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Tại Hội thảo quốc gia về hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững diễn ra ngày 5/6, nhiều ý kiến cho rằng những rào cản liên quan đến quy hoạch, cơ chế phối hợp và quản lý không gian biển đang làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực từ biển.

Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, điểm mấu chốt trong quá trình sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là thay đổi tư duy từ quản lý đơn ngành sang quản trị tổng hợp. Ông cho rằng biển là không gian đa mục tiêu, nơi cùng lúc diễn ra các hoạt động khai thác thủy sản, hàng hải, du lịch, bảo tồn sinh thái, năng lượng và công nghiệp. Vì vậy, nếu tiếp tục áp dụng cách tiếp cận riêng lẻ cho từng lĩnh vực sẽ rất khó giải quyết các xung đột trong sử dụng không gian biển.

Những khó khăn này cũng được phản ánh rõ từ thực tiễn địa phương. Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, cho biết địa phương đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển gắn với công nghiệp xanh, dịch vụ, logistics và cảng biển. Tuy nhiên, khả năng kết nối và độ mở của nền kinh tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có. Bên cạnh đó, hệ thống logistics ven biển và hạ tầng hậu cần thủy sản còn thiếu đồng bộ, trong khi áp lực từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng và xâm nhập mặn ngày càng gia tăng.

Không chỉ vậy, sự chồng lấn lợi ích giữa phát triển công nghiệp, du lịch và bảo tồn sinh thái đang khiến bài toán sử dụng không gian biển trở nên phức tạp hơn. Theo ông Nguyễn Văn Công, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả điều phối, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý không gian biển trong thời gian tới. Song song với đó, Quảng Ninh đang thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị biển, đầu tư hạ tầng logistics và hoàn thiện các cơ chế chính sách nhằm phát huy tối đa lợi thế ven biển.

Tại Thanh Hóa, kinh tế biển cũng được xác định là một trong những trụ cột phát triển với các lĩnh vực trọng tâm như cảng biển, logistics, công nghiệp ven biển, du lịch và thủy sản. Dù vậy, theo ông Cao Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, việc thu hút nguồn vốn tư nhân và tăng cường liên kết giữa các địa phương ven biển vẫn là thách thức lớn. Đại diện địa phương kiến nghị sớm hoàn thiện quy hoạch không gian biển, đồng thời ban hành các cơ chế ưu đãi đặc thù để tạo sức hút đối với các nhà đầu tư.

Ông Cao Văn Cường cũng cho rằng cần mở rộng không gian phát triển mới nhằm khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng kinh tế biển. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế, các chính sách hỗ trợ ngư dân vươn khơi bám biển cần tiếp tục được chú trọng, vừa tạo sinh kế bền vững vừa góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển.

Hạ tầng năng lượng biển được đề xuất ưu tiên đầu tư chiến lược

Bên cạnh những vấn đề về thể chế và quy hoạch, hạ tầng năng lượng được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy kinh tế biển phát triển theo hướng xanh và bền vững. Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết ngành điện hiện đang tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào nhiều lĩnh vực của kinh tế biển, từ du lịch, hàng hải, khai thác dầu khí, nuôi trồng thủy sản đến công nghiệp ven biển và năng lượng tái tạo.

Theo ông Nguyễn Tài Anh, trong nhiều năm qua EVN đã đầu tư mạnh cho các dự án cấp điện khu vực biển, đảo, góp phần cải thiện đời sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường năng lực quốc phòng, an ninh. Đến nay, phần lớn các huyện đảo đã được tiếp cận nguồn điện ổn định từ lưới điện quốc gia hoặc các hệ thống cung cấp điện tin cậy.

Tuy nhiên, khi kinh tế biển bước sang giai đoạn phát triển mới, nhu cầu đầu tư cho hạ tầng năng lượng cũng gia tăng mạnh mẽ. Trên cơ sở đó, EVN kiến nghị Chính phủ xem xét đưa các công trình năng lượng biển như điện gió ngoài khơi, năng lượng sóng biển trong tương lai, hệ thống truyền tải điện dưới biển, hạ tầng truyền tải ven biển và các dự án cấp điện cho đảo vào nhóm hạ tầng chiến lược quốc gia để được ưu tiên trong quy hoạch cũng như phân bổ nguồn lực đầu tư.

Doanh nghiệp này cũng đề xuất tăng cường huy động cả nguồn vốn ngân sách và khu vực tư nhân nhằm triển khai các chương trình cấp điện cho đảo tiền tiêu, khu vực biên giới biển và những địa bàn đặc biệt khó khăn. Theo EVN, đây không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế mà còn góp phần củng cố quốc phòng, an ninh và khẳng định chủ quyền quốc gia trên biển.

Ngoài đầu tư hạ tầng, ông Nguyễn Tài Anh cho rằng Việt Nam cần có các cơ chế khuyến khích nghiên cứu, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực năng lượng. Những công nghệ như lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn, truyền tải công suất cao và các dạng năng lượng biển mới sẽ đóng vai trò nền tảng cho quá trình chuyển dịch năng lượng cũng như hình thành nền kinh tế biển xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Liên quan đến quy hoạch không gian biển, đại diện EVN nhấn mạnh yêu cầu phải xây dựng theo hướng tích hợp, bảo đảm sự liên kết giữa quy hoạch biển quốc gia với quy hoạch ngành, quy hoạch vùng và quy hoạch địa phương. Theo ông Nguyễn Tài Anh, không gian quy hoạch không chỉ dừng ở mặt biển dành cho các dự án điện gió ngoài khơi hay năng lượng tái tạo mà còn phải tính đến khu vực dưới đáy biển phục vụ hệ thống cáp ngầm và hạ tầng truyền tải điện.

Việc kết nối đồng bộ các loại quy hoạch sẽ giúp sử dụng hiệu quả tài nguyên biển, giảm thiểu xung đột giữa các ngành kinh tế như hàng hải, du lịch, nuôi trồng thủy sản, bảo tồn sinh thái và năng lượng tái tạo. Đây được xem là điều kiện quan trọng để các dự án năng lượng biển triển khai thuận lợi, đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững trong dài hạn.