Từ đầu tháng 2/2026, việc quản lý và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội (BHXH), thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) bước sang giai đoạn mới khi hình thức điện tử được triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước. Quy định này được cụ thể hóa tại Thông tư 09/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành, tạo hành lang pháp lý đồng bộ nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo hiểm, đồng thời giảm thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, sổ BHXH và thẻ BHYT bản điện tử sẽ được tạo lập và sử dụng hoàn toàn bằng phương tiện điện tử. Dữ liệu hiển thị trên các phiên bản số này phải bảo đảm trùng khớp với thông tin lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và được cập nhật kịp thời khi có biến động trong quá trình tham gia hoặc giải quyết chế độ. Việc đồng bộ dữ liệu được xem là yếu tố then chốt để bảo đảm quyền lợi không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi.
Phạm vi áp dụng của quy định mới bao gồm người tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp; người sử dụng lao động; các cơ quan thuộc hệ thống BHXH Việt Nam cùng những tổ chức, cá nhân có liên quan. Tuy nhiên, nhóm đối tượng do Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quản lý không thuộc diện điều chỉnh của thông tư này.
Sổ BHXH điện tử sẽ do cơ quan BHXH tạo lập trên nền tảng dữ liệu quốc gia, gắn với một mã số BHXH duy nhất của từng cá nhân. Toàn bộ thông tin được lưu trữ, cập nhật thường xuyên trong kho dữ liệu điện tử của người tham gia, đồng thời tích hợp với tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và ứng dụng VssID. Nội dung thể hiện trên sổ điện tử bảo đảm đầy đủ như sổ giấy trước đây và có giá trị pháp lý khi giải quyết các chế độ BHXH hoặc bảo hiểm thất nghiệp.
Tương tự, thẻ BHYT bản điện tử cũng được xây dựng từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, liên kết với cùng mã số BHXH duy nhất. Thẻ được lưu trữ trên ứng dụng VssID và kết nối với tài khoản định danh điện tử mức độ 2. Khi đi khám, chữa bệnh, người dân có thể xuất trình thẻ điện tử để cơ sở y tế tra cứu và thực hiện thanh toán chi phí theo quy định, thay vì phải mang theo thẻ giấy như trước.
Quy định mới cũng đặt ra yêu cầu bắt buộc về giao dịch điện tử trong quá trình tham gia bảo hiểm. Người lao động và đơn vị sử dụng lao động phải thực hiện kê khai, nộp hồ sơ đăng ký, điều chỉnh thông tin cũng như đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp thông qua phương thức trực tuyến và đúng thời hạn. Điều này góp phần giảm thiểu hồ sơ giấy tờ, tăng tính minh bạch và rút ngắn thời gian xử lý.
Về phía cơ quan BHXH, trách nhiệm tiếp nhận, cập nhật và xử lý hồ sơ được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Sau khi xác thực thông tin trên hệ thống dữ liệu quốc gia, kết quả giải quyết sẽ được trả về kho dữ liệu điện tử hoặc gửi qua hòm thư điện tử của người tham gia và đơn vị sử dụng lao động. Cách làm này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hạn chế tình trạng chậm trễ do luân chuyển hồ sơ thủ công.
Một điểm đáng chú ý trong Thông tư 09/2026/TT-BTC là quy định rõ ràng về giá trị sử dụng của sổ, thẻ điện tử. Khi người tham gia đã dùng sổ BHXH điện tử, cơ quan giải quyết chế độ không được yêu cầu xuất trình sổ giấy. Tương tự, cơ sở khám chữa bệnh không được đòi hỏi thẻ BHYT bản giấy nếu người dân đã xuất trình thẻ điện tử; thay vào đó, đơn vị y tế phải chủ động tra cứu giá trị sử dụng trên hệ thống dữ liệu quốc gia.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, để bảo đảm quyền lợi không bị ảnh hưởng, các sổ BHXH bản giấy chưa được cập nhật lên hệ thống dữ liệu quốc gia vẫn tiếp tục được sử dụng làm căn cứ giải quyết chế độ. Đối với thẻ BHYT đã hiển thị trên ứng dụng VssID trước thời điểm thông tư có hiệu lực, giá trị pháp lý vẫn được giữ nguyên và được quản lý theo quy định mới.
