Đẩy nhanh lộ trình xăng sinh học, E10 có thể phủ sóng toàn quốc từ cuối tháng 4

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi Thông tư 50 với nội dung đáng chú ý là thúc đẩy sớm việc sử dụng nhiên liệu sinh học trên phạm vi toàn quốc. Theo đề xuất, kể từ ngày 30/4, xăng không chì sẽ được phối trộn ethanol ở tỷ lệ 10% để tạo thành xăng E10, áp dụng rộng rãi cho các phương tiện giao thông. Nếu được thông qua, mốc triển khai này sẽ được rút ngắn khoảng một tháng so với kế hoạch trước đó.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động, đặc biệt chịu tác động từ các xung đột địa chính trị tại Trung Đông, cơ quan quản lý cho rằng việc chuyển sang xăng E10 sớm hơn dự kiến là cần thiết. Chính sách này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu mà còn góp phần nâng cao khả năng tự chủ năng lượng quốc gia, đồng thời tạo nền tảng ổn định hơn cho thị trường trong nước.

Dù vậy, việc triển khai đồng loạt xăng E10 cũng đặt ra thách thức lớn về nguồn cung ethanol. Theo tính toán, nếu loại nhiên liệu này được tiêu thụ đại trà với sản lượng khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng, nhu cầu ethanol dùng để phối trộn sẽ dao động từ 92.000 đến 110.000 m3. Trong khi đó, năng lực sản xuất trong nước hiện mới chỉ đáp ứng được một phần đáng kể nhưng chưa đủ.

Hiện Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học, song chỉ 4 cơ sở đang hoạt động, gồm các nhà máy tại Đồng Nai, Quảng Nam, Đăk Tô và Dung Quất. Tổng sản lượng ethanol (E100) từ các đơn vị này đạt khoảng 27.000 m3 mỗi tháng. Hai nhà máy còn lại tại Bình Phước và Đăk Nông đang trong quá trình tái cơ cấu, hoàn thiện kỹ thuật để có thể quay trở lại sản xuất trong thời gian tới.

Ngay cả trong trường hợp cả 6 nhà máy cùng vận hành, tổng công suất cũng chỉ đạt khoảng 44.000 m3 ethanol mỗi tháng, tương đương gần một nửa nhu cầu thực tế. Điều này đồng nghĩa Việt Nam sẽ phải tăng cường nhập khẩu ethanol để bù đắp phần thiếu hụt, với khối lượng ước tính khoảng 75.000 m3 mỗi tháng.

Thực tế cho thấy các doanh nghiệp đầu mối đã bắt đầu chuẩn bị nguồn cung. Tính đến cuối tháng 3, một số đơn vị lớn như PVOIL, Petrolimex và Anh Phát đã ký hợp đồng nhập khẩu và mua trong nước tổng cộng hơn 59.000 m3 ethanol. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp khác vẫn đang trong giai đoạn chờ hoàn thiện thủ tục cấp phép trạm phối trộn, đồng thời theo dõi biến động giá cả trước khi đưa ra quyết định nhập hàng.

Tính đến giữa tháng 4, tổng nguồn cung ethanol, bao gồm cả sản xuất nội địa và nhập khẩu, đạt khoảng 84.200 m3. So với nhu cầu để triển khai đồng loạt xăng E5 và E10 từ cuối tháng 4, lượng nguyên liệu này vẫn còn thiếu từ 10.000 đến 15.000 m3. Trong các tháng tiếp theo, các doanh nghiệp được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch nhập khẩu ổn định nhằm đảm bảo nguồn cung liên tục.

Song song với vấn đề nguyên liệu, hạ tầng phối trộn cũng đang được đẩy mạnh đầu tư. Hiện có 12 thương nhân đầu mối tham gia vào hoạt động này, trong đó 3 đơn vị đã được cấp phép với tổng công suất phối trộn đạt khoảng 700.000 m3 mỗi tháng. Ngoài ra, Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng có khả năng tham gia phối trộn xăng sinh học khi cần thiết, góp phần tăng năng lực cung ứng cho thị trường.

Về mặt giá cả, sau kỳ điều hành ngày 9/4, xăng RON 95-III đang ở mức 23.540 đồng mỗi lít, trong khi dầu diesel được niêm yết ở mức 32.960 đồng. Bộ Công Thương khẳng định nguồn cung xăng dầu trong nước hiện vẫn được đảm bảo đến hết tháng 4. Tuy nhiên, cơ quan này cũng yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối và đơn vị phân phối tiếp tục đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, đồng thời chủ động kế hoạch dự trữ cho tháng 5 nhằm tránh nguy cơ gián đoạn nguồn cung khi nhu cầu tăng cao.

Việc đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng E10 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tế một cách hiệu quả, bài toán cân đối giữa nguồn cung ethanol, năng lực phối trộn và diễn biến thị trường vẫn cần được giải quyết đồng bộ trong thời gian tới.