Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng sâu rộng và tiêu cực đến các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Việc cập nhật kịch bản đóng vai trò cung cấp cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác định hướng chính sách, quy hoạch và quản lý rủi ro thiên tai, cụ thể hóa Kết luận số 75 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.
Trực tiếp công bố quá trinh xây dựng và những điểm mới của kịch bản biến đổi khí hậu phiên bản năm 2025, PGS. TS. Phạm Thị Thanh Ngà - Viện trưởng Viện Khoa học thủy văn, môi trường và biển nhấn mạnh, biến đổi khí hậu hiện nay đã và đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với phát triển bền vững toàn cầu. Bà đặc biệt lưu ý rằng kịch bản biến đổi khí hậu không phải là các bản dự báo khí tượng thông thường, mà là các kịch bản giả định được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và độ tin cậy cao về xu hướng khí hậu trong tương lai. Chính vì vậy, Kịch bản biến đổi khí hậu 2025 không chỉ đơn thuần là một bản cập nhật thông tin, mà còn đóng vai trò là nền tảng cốt lõi để các cấp, các ngành đưa ra quyết định quản lý rủi ro hiệu quả.
Đi sâu vào chi tiết quá trình xây dựng, TS. Trương Bá Kiên - Viện Khoa học thủy văn, môi trường và biển cho biết kịch bản phiên bản 2025 được thực hiện trên cơ sở khung của Báo cáo đánh giá lần thứ sáu của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC AR6), kết hợp lựa chọn kịch bản phát thải, sàng lọc mô hình khí hậu, chi tiết hóa dữ liệu và hiệu chỉnh sai số. Quy trình chặt chẽ này nhằm tạo ra bộ kịch bản bám sát thực tiễn điều kiện Việt Nam.
Theo số liệu được TS. Trương Bá Kiên công bố, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng nóng lên không chỉ qua nền nhiệt trung bình mà còn ở các cực trị nhiệt độ. Trong giai đoạn 1961-2023, mức tăng nhiệt độ phổ biến ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ khoảng 0,3-0,5 độ C mỗi thập kỷ.
Dự báo vào cuối thế kỷ XXI (giai đoạn 2081-2100), mức tăng nhiệt độ trung bình năm của Việt Nam theo kịch bản trung bình (SSP2-4.5) khoảng 2,1 độ C (khoảng biến đổi 1,7-2,7 độ C), và có thể lên tới 2,8 độ C theo kịch bản phát thải cao (SSP3-7.0). Khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ tiếp tục là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với mức tăng trung bình năm có thể đạt 3,0-4,0 độ C.
Nhiệt độ cực trị cũng gia tăng mạnh mẽ. Khi mức nóng lên toàn cầu đạt 4 độ C, nhiệt độ tối cao cực đại tại Việt Nam có thể tăng 4,3 độ C, còn nhiệt độ tối thấp cực tiểu tăng 4,7 độ C. Dưới kịch bản SSP3-7.0, số ngày nắng nóng có thể tăng 70-75 ngày và nắng nóng gay gắt tăng 20-30 ngày; ở chiều ngược lại, số ngày rét đậm, rét hại tại vùng núi Tây Bắc giảm 20-50 ngày. Hệ lụy từ nắng nóng cực đoan sẽ tác động trực tiếp tới sức khỏe con người, làm gia tăng nguy cơ kiệt sức, gia tăng số ngày có điều kiện nhiệt - ẩm nguy hiểm cho thi công xây dựng, đồng thời đe dọa an ninh lương thực và làm tăng nguy cơ cháy rừng.
Bên cạnh nhiệt độ, TS. Trương Bá Kiên nhấn mạnh xu thế bão trên Biển Đông cho thấy diễn biến rất đáng lo ngại: số lượng bão và áp thấp nhiệt đới tăng nhẹ (0,16 cơn/thập kỷ), nhưng bão mạnh từ cấp 12 trở lên lại tăng nhanh hơn (0,38 cơn/thập kỷ). Khả năng và tần suất xuất hiện của các siêu bão có sức tàn phá tương đương bão Yagi (tốc độ gió trên 58 m/s) sẽ gia tăng mạnh mẽ. Những cơn bão này mang theo lượng mưa cực đoan, gió giật mạnh và sóng lớn, trực tiếp đe dọa hệ thống hạ tầng ven biển.
Cùng với bão mạnh, mực nước biển dâng trung bình có thể đạt tới 63,7 cm vào cuối thế kỷ (kịch bản cao SSP3-7.0), đẩy khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh ven biển phía Nam vào tình trạng đối diện với nguy cơ ngập lụt cao nhất cả nước. Tác động kép từ khí hậu cũng khiến năng suất lúa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng có nguy cơ suy giảm lớn, và bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết tại các đô thị.
Nhấn mạnh hai bài toán lớn nhất từ kịch bản là nền nhiệt tăng và rủi ro bão lớn, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp chủ động khai thác, lồng ghép thông tin kịch bản vào các chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh và phương án quản trị rủi ro dài hạn. Đồng thời, Bộ Tài nguyên và Môi trường giao Cục Biến đổi khí hậu khẩn trương phối hợp hoàn thiện, sớm trình Quốc hội thông qua Luật Biến đổi khí hậu, nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác phát triển bền vững và an toàn toàn diện.
